Για αρχή…

Μετά από χρόνια σπουδών – Μαιευτική-Ψυχολογία-Μεταπτυχιακό, πιστοποίηση ως  σύμβουλος γαλουχίας – έγινα μαμά δύο αγοριών και προσπαθώ να εφαρμόσω στον εαυτό μου και στην οικογένεια μου ότι έμαθα από τις επιστήμες και από τη ζωή. Όχι πάντα με επιτυχία αλλά με συνεχή προσπάθεια, αγάπη και ανοιχτή ματιά προς τη ζωή και τους ανθρώπους.

Σε αυτή τη φάση της ζωής μου νιώθω την ανάγκη να γράφω τις σκέψεις μου που αφορούν την καθημερινότητα μας στην ελληνική πραγματικότητα όπως την βιώνω εγώ και η οικογένεια μου. Επίσης με ενδιαφέρει να αναζητώ την έγκυρη και τεκμηριωμένη γνώση στο επιστημονικό πεδίο που αφορά την Ψυχολογία και την Μαιευτική και έπειτα να γράφω κριτικά ή ερμηνευτικά σχόλια σε κείμενα διαφόρων συγγραφέων. Εαν λοιπόν περιπλανιέστε στο αχανές διαδίκτυο και βρεθείτε τυχαία σε αυτή τη σελίδα μπορείτε να κάνετε μια στάση διαβάζοντας κάτι που μπορεί να σας ταιριάξει, να σας ωφελήσει ή και να σας βρεί αντίθετους. Όπως σε όλα στη ζωή εαν νιώθετε ότι σας ταιριάζει το κρατάτε αν όχι το προσπερνάτε.

Σας καλωσορίζω λοιπόν στο blog μου και θα χαρώ να μου στείλετε θέματα που σας ενδιαφέρουν να τα αναλύσουμε.

Όλα όσα χρειάζεται να ξέρετε για τον απογαλακτισμό των μωρών.

Δεν είναι σπάνιο να ασκείται κριτική σε μαμάδες την περίοδο της λοχείας σχετικά με τον τρόπο σίτισης των παιδιών τους. Κρίνονται όταν ο θηλασμός αποτυγχάνει για κάποιο λόγο και επιλέγουν να δώσουν μπουκάλι. Κρίνονται ή επιδέχονται αποθαρρυντικά σχόλια για τα συχνά και ακατάστατα γέυματα του θηλασμού ή για το ότι δεν θηλάζουν αρκετά το μωρό τους. Κρίνονται όταν αποφασίσουν να δώσουν συμπλήρωμα ή όταν ζητούν επιπλέον χρόνο για να αντλήσουν στην εργασία. Κρίνονται για τον δημόσιο θηλασμό αλλά και αν χρειαστεί να δώσουν έξω το αντλημένο γάλα στο μωρό τους.

Η μεγαλύτερη όμως κριτική φαίνεται να έρχεται την στιγμή που αποφασίζουν να απογαλακτίσουν (να διακόψουν τον θηλασμό).

Είναι αρκετά δύσκολο και ίσως δεν έχει και νόημα να εξηγήσετε στους γύρω σας τους λόγους που οδηγείστε σε αποθηλασμό, ωστόσο είναι αρκετά σημαντικό για  την ψυχική σας ηρεμία να τους ζητήσετε ευγενικά να μην εκφέρουν  απόψεις σχετικά με το θέμα την δεδομένη χρονική περίοδο. Περιφρουρήστε τον εαυτό σας και τις ανάγκες του ειδικά απέναντι σε ανθρώπους που τείνουν να παραβιάζουν τα προσωπικά σας όρια. Μερικοί άνθρωποι απλά δεν συνειδητοποιούν  ότι η άποψη τoυς σχετικά με τον θηλασμό ή αποθηλασμό δεν είναι ευπρόσδεκτη εφόσον μάλιστα δεν τους έχει ζητηθεί. 

Η λήψη της απόφασης για απογαλακτισμό μπορεί να είναι αρκετά δύσκολη, ειδικά εάν αισθάνεστε πίεση από διάφορες πλευρές. Ας μιλήσουμε λοιπόν για τρόπους που μπορούν να κάνουν τη μετάβαση όσο πιο ομαλή γίνεται.

Ο καλύτερος τρόπος απογαλακτισμού είναι να το κάνετε σταδιακά, έτσι ώστε το μωρό σας να έχει χρόνο να συνηθίσει στο νέο τρόπο σίτισης ενώ θα δοθεί χρόνος και στο σώμα σας να προσαρμοστεί. Εάν απογαλακτίσετε πολύ απότομα, κινδυνεύετε να έχετε σπάργωμα στήθους λόγω φραγμένων πόρων ή και να εμφανίσετε μαστίτιδα. Διατρέχετε επίσης τον κίνδυνο ξαφνικής πτώσης των ορμονών σας, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε καταθλιπτική συμπτωματολογία μετά τον απογαλακτισμό.

Ο τρόπος με τον οποίο θα αποθηλάσετε θα εξαρτηθεί από διάφορους παράγοντες όπως η ηλικία του μωρού σας, εαν καταναλώνει στερεές τροφές αλλά και από τις συνθήκες που επικρατούν στην καθημερινότητας σας- όπως εάν εργάζεστε,  εαν αντλείτε ή αν έχετε άλλα άτομα για να σας βοηθήσουν στη φροντίδα του μωρού και στη σίτιση του.

Απογαλακτισμός απότομα

Κάποιες φορές οι θηλάζουσες μητέρας θα χρειαστεί να απογαλακτίσουν απότομα όπως στην περίπτωση  έκτακτης ανάγκης  για ιατρικό λόγο ή σε άλλο απρόβλεπτο συμβάν. Σε αυτήν την περίπτωση, μπορεί να είναι απαραίτητη η άντληση  για μερικές ημέρες. Μπορείτε να αντλήσετε μια επαρκή ποσότητα που θα αποσυμφορήσει το στήθος σας αλλά όχι υπερβολική  που θα διατηρήσει ή και θα ενισχύσει την παραγωγή. Είναι πάντα χρήσιμο να  εφαρμόσετε φύλλα κρύου λάχανου ή παγοκύστες για να αποτρέψετε το πρήξιμο του στήθους. Αυτό γίνεται πάντα αφότου τελειώσει η άντληση. Συμπληρωματικά μπορεί να βοηθήσουν κάποια ροφήματα τσαγιού από βότανα τα οποία μειώνουν την παραγωγή.

Πώς να απογαλακτίσετε όταν το μωρό σας είναι κάτω των έξι μηνών

Εάν το μωρό σας είναι κάτω των έξι μηνών, η διατροφή του εξακολουθεί να είναι 100% το γάλα. Επομένως, εάν θηλάζετε αποκλειστικά ή σχεδόν αποκλειστικά, θα πρέπει να αντικαταστήσετε όλο το μητρικό γάλα του μωρού σας με τη φόρμουλα.

Προκειμένου να αποθηλάσει το μωρό, θα χρειαστεί να πειραματιστείτε αρκετές φορές με το μπουκάλι έως ότου νιώσει άνετα το μωρό να σιτίζεται με αυτό τον τρόπο. Στην προσπάθεια αυτή μπορεί να χρειαστεί να δοκιμάσετε διαφορετικές θηλές μπιμπερών εως ότου βρείτε την κατάλληλη. Επίσης, συνήθως συνιστάται τα ταϊσματα με μπουκάλι να τα αναλάβει και κάποιος άλλος εκτός από την μαμά. Είναι αρκετά συχνό ένα μωρό που έχει ταυτίσει την μαμά του με θηλασμό να μην δέχεται από εκείνη διαφορετικό τρόπο σίτισης.  

Το διάστημα λοιπόν αυτό που προσπαθείτε να αποθηλάσετε βοηθά να αφαιρείτε ένα γεύμα θηλασμού κάθε λίγες μέρες ή ένα γεύμα την εβδομάδα, ανάλογα με το πώς το σώμα σας προσαρμόζεται στη μείωση αλλά ταυτόχρονα και το μωρό σας.

 Προσπαθήσετε να μεγαλώσετε τους χρόνους μεταξύ των θηλασμών έτσι ώστε ένα από τα γεύματα θηλασμού να παραλειφθεί φυσικά. Παράλληλα, δοκιμάστε να μειώσετε τον χρόνο παραμονής του μωρού στο στήθος. Όποτε καταφέρνετε να παραλείπετε ένα γεύμα, το μητρικό γάλα αντικαθιστάται άμεσα από το ξένο. Ή σε μείωση ενός γεύματος θηλασμού αυξάνετε το συμπλήρωμα που ακολουθεί με μπιμπερό. Προοδευτικά και με το χρόνο που ταιριάζει στην δυάδα μαμάς μωρού η παραγωγή μειώνεται και το μωρό προτιμά το μπουκάλι.

Αποθηλασμός σε μωρά άνω των 6 μηνών

Ο απογαλακτισμός μεγαλύτερων μωρών ουσιαστικά δεν διαφέρει  με τον απογαλακτισμό των μικρότερων μωρών. Η διαδικασία είναι παρόμοια, αφαιρώντας ένα γεύμα κάθε λίγες μέρες  αντικαθιστώντας το με κάτι άλλο, συνήθως μια κρέμα ή και φαγητό. Μπορεί να είναι και γάλα σε μπουκάλι καθώς τα μωρά που είναι μεγαλύτερα των 6 μηνών συνεχίζουν να καταναλώνουν φόρμουλα εκτός από τις στερεές τροφές.Όσο πλησιάζουν στους 12 μήνες και έπειτα δεν χρειάζεται να γίνεται απαραίτητα η μετάβαση από το στήθος σε μπιμπερό. Εναλλακτικά μπορείτε να δοκιμάσετε ένα παιδικό κύπελλο, παγούρι με λεβέ, υπάρχουν γενικά πολλές επιλογές στην αγορά.

Αφήστε λοιπόν αρκετές ημέρες μέχρι να αφαιρέσετε άλλο ένα γεύμα θηλασμού αφήνοντας το νυχτερινό θηλασμό για το τέλος που είναι και ο πιο δύσκολος. Αν κάνετε συγκοίμηση και το πρώτο γεύμα θηλασμού που θα επιλέξετε να αφαιρέσετε είναι το πρωϊνό σηκωθείτε νωρίτερα από το κρεβάτι και μόλις ξυπνήσει προσφέρετε δελεαστικό πρωϊνό με φρούτα,αβγό κλπ.

Σε ότι αφορά τον ύπνο δεν κουραζόμαστε να λέμε ότι όσο θηλάζετε δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα να αποκοιμιέται το παιδί στο στήθος. Τουναντίον, είναι φυσιολογικό, ωραίο και χαλαρωτικό για τη δυάδα. Την περίοδο όμως που προσπαθείτε να αποθηλάσετε, το πιο δύσκολο μέρος σύμφωνα με μαρτυρίες των μητέρων είναι να κοιμίσουν το παιδί με άλλο τρόπο εκτός από θηλασμό. Αυτό που χρειάζεται να κάνετε προοδευτικά είναι να μεγαλώσετε την απόσταση από το τελευταίο γεύμα θηλασμού μέχρι να βάλετε το παιδί στο κρεβάτι. Ξεκινάτε δηλαδή με 1-2 λεπτά διαφορά για να φτάσετε αργότερα στα 15 ή 30 λεπτά ώστε να μην έχουν άλλο σύνδεση τα δύο γεγονότα μεταξύ τους (θηλασμός-ύπνος). Σε αυτή τη φάση βοηθά να δημιουργήσετε καινούριες ρουτίνες ύπνου όπως να θηλάζετε το παιδί σε άλλο δωμάτιο και όταν το πηγαίνετε στο κρεβάτι να το νανουρίζετε με τραγουδάκια,αγκαλιές,παραμύθια και οτιδήποτε άλλο βοηθά. Ο πατέρας επίσης μπορεί να αναλάβει κάποια βράδια να κοιμίσει το παιδί ή  και να το καθησυχάζει με όποιο τρόπο μπορεί  πχ δίνοντας νερό όταν ξυπνά στη διάρκεια της νύχτας. Όταν δεν είναι εφικτό αυτό η μητέρα μπορεί να το θηλάζει και πάλι χωρίς να φοβάται για πισωγύρισμα. 

Σε όλη τη διαδικασία να θυμάστε πάντα την βασική αρχή, το χρόνο. Όσο περισσότερο χρόνο δώσετε τόσο πιο ήρεμα θα διαχειριστείτε και κάποιες δύσκολες μερες που το παιδί δεν θα συμμερίζεται τα σχέδια σας αλλά θα σας κυνηγάει για να θηλάσει. Στις οικογένειες που υπάρχει ήδη ένα μεγαλύτερο αδερφάκι ευνοεί κάπως τη διαδικασία αποθηλασμού. Έχει παρατηρηθεί ότι τα παιδιά αναζητούν περισσότερο το στήθος σε στιγμές ανίας που δεν απασχολούνται με κάτι οπότε φροντίστε να του παρέχετε ενδιαφέροντα ερεθίσματα στη διάρκεια της ημέρας όπως βόλτες,παραμύθια, τραγούδια.

Απογαλακτισμός σε αντλήσεις

Ο απογαλακτισμός σε μια μαμά που αντλεί αποκλειστικά χρειάζεται προσοχή γιατί μια πιο απότομη διακοπή άντλησης μπορεί να να οδηγήσει σε υπερφόρτωση του μαστού με πρήξιμο και πόνο.Και εδώ λοιπόν μιλάμε για μια βαθμιαία μετάβαση που θα χρειαστεί κάποιο χρόνο.

Μπορείτε να ξεκινήσετε μειώνοντας τον χρόνο που αντλείτε ή την ποσότητα γάλακτος που αντλείτε και συλλέγετε.

Μπορείτε επίσης να δοκιμάσετε να αραιώσετε σταδιακά τις αντλήσεις φτάνοντας σε ένα σημείο μετά από κάποιες μέρες που θα παραλείψετε μία. Συνεχίζετε λοιπόν αφαιρώντας προοδευτικά άλλη μια άντληση, αφήνοντας να περάσουν 2-3 μέρες.

Παρατηρήστε σε αυτή την διαδικασία πως ανταποκρίνεται το στήθος σας. Αν φορτώνει εύκολα ίσως χρειαστεί να επιβραδύνετε ενώ αν είναι μαλακό μπορείτε να επιταχύνετε την διαδικασία απογαλακτισμού αφαιρώντας πιο σύντομα αντλήσεις.

Απογαλακτισμός όταν η μητέρα θηλάζει και αντλεί

Στην περίπτωση αυτή σκεφτείτε αν θέλετε πρώτα να αφαιρέσετε ένα γεύμα θηλασμού ή μια άντληση. Συνήθως οι περισσότερες μητέρες επιλέγουν ευκολότερα το δεύτερο καθώς στον θηλασμό υπάρχει και το συναισθηματικό δέσιμο. Κάποιες άλλες ωστόσο σταματούν πρώτα τα γεύματα θηλασμού. Ακολουθήστε ότι σας ταιριάζει καλύτερα αλλά και εδώ ισχύει η σύσταση να προχωράτε σταδιακά.

Γενικές χρήσιμες πληροφορίες

  • Ο απογαλακτισμός σε μακρόχρονο θηλασμό είναι διαφορετικός από τον απογαλακτισμό ενός μωρού λίγων μηνών, καθώς στο μεγαλύτερης ηλικίας παιδί δεν υπάρχει η αναγκαία συχνή σίτιση για την ανάπτυξη του η οποία γίνεται αποκλειστικά με μητρικό γάλα. Από την άλλη στον μακροχρόνιο θηλασμό το βρέφος έχει υιοθετήσει συνήθειες και συμπεριφορές  σχετικά με τον θηλασμό τις οποίες τις διεκδικεί με φωνή και λόγια.Στην περίπτωση αυτή ο απογαλακτισμός εκτός από χρόνο απαιτεί μερικές συζητήσεις με το παιδί σε γλυκό τόνο, πειραματισμούς με διάφορα σνακ, διακεδαστικές δρασητριότητες, εμπλοκή του μπαμπά και πολλές έξτρα αγκαλιές που καλύπτουν το κενό όταν ο θηλασμός σταματά.
  • Εκμεταλευτείτε την λεκτική αντιληπτική δεξιότητα του παιδιού σας άνω του ενός έτους που κατανοεί σχεδόν όλες τις προτάσεις που του απευθύνετε με απλό τρόπο και μιλήστε του για το γάλα που σε λίγο θα τελιώσει από το στήθος αλλά θα συνεχίσετε να κοιμάστε μαζί, να κάνετε βόλτες μαζί και γενικότερα να αγαπιέστε πολύ. Απαραίτητη η βοήθεια του πατέρα που αν είχε σε κάποιο βαθμό παραγκωνιστεί είναι η πιο κατάλληλη περίοδος να αναλάβει δράση.
  • Στις οικογένειες που υπάρχει ήδη ένα μεγαλύτερο αδερφάκι ευνοεί κάπως τη διαδικασία αποθηλασμού στα θηλάζοντα παιδιά.
  • Έχει παρατηρηθεί ότι τα παιδιά αναζητούν περισσότερο το στήθος σε στιγμές ανίας που δεν απασχολούνται με κάτι οπότε φροντίστε να του παρέχετε ενδιαφέροντα ερεθίσματα στη διάρκεια της ημέρας όπως βόλτες,παραμύθια, τραγούδια.
  • Έχετε τέλος υπόψη σας ότι όταν το παιδί σας αρρωσταίνει, αυξάνει τα γεύματα του θηλασμού οπότε είναι καλό σε αυτή την κατάσταση να του δώσετε όσο μητρικό γάλα θέλει καθώς βοηθά και ανακουφίζει. Διακόψτε την προσπάθεια αποθηλασμού όσο διαρκεί η ασθένεια και συνεχίστε αργότερα. Αποφύγετε επίσης ο χρόνος που θα επιλέξετε να αποθηλάσετε να συμπίπτει με μεγάλες αλλαγές πχ μια μετακόμιση, ξεκίνημα παιδικού ή απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου.
  • Σε κάθε περίπτωση είναι σημαντικό για μια οικογένεια να γνωρίζει ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει το θηλασμό για τουλάχιστον 2 χρόνια.

Ο απογαλακτισμός δεν χρειάζεται να είναι όλα ή τίποτα. 

Κάποιες γυναίκες αποφασίζουν να δώσουν φόρμουλα όσο λείπουν στην εργασία και όταν επιστρέφουν θηλάζουν κανονικά κατ΄απαίτηση του μωρού.

Στον μακροχρόνιο θηλασμό επίσης μπορείτε να απογαλακτίσετε από το βραδυνά γεύματα θηλασμού και να διατηρήσετε της ημέρας ή αντίθετα να περιορίσετε τα γεύματα της ημέρας σε μία με δύο φορές και να αφήσετε ελεύθερη την σίτιση  το βράδυ. Τέτοιες επιλογές βοηθούν στην εκτόνωση της πίεσης και συμβάλλουν στην συνέχιση του θηλασμού με μεγαλύτερη άνεση.

Ακόμα κι αν ο απογαλακτισμός ήταν μια απόφαση για την οποία αισθανθήκατε σίγουρες να προβείτε, είναι πολύ συχνό να δημιουργούνται ανάμεικτα συναισθήματα. Λάβετε επίσης υπόψη, ότι οι μεταβαλλόμενες ορμόνες σας μπορεί να σας κάνουν να αισθάνεστε περισσότερο ευάλωτες την δεδομένη χρονική περίοδο. Ακόμα και ο σταδιακός απογαλακτισμός προκαλεί ορμονικές ανακατατάξεις που προκαλούν συχνά πιο έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι τα χιλιάδες όμορφα συναισθήματα που νιώσατε μαζί με το μωρό σας δεν χάνονται. Εάν ο θηλασμός σας βοήθησε να συνδεθείτε με το μωρό σας, αυτό είναι υπέροχο – αλλά έχετε υπόψη ότι αυτή ήταν μόνο η αρχή. Θα υπάρξουν πολλές, πολλές ακόμα ευκαιρίες για να συνδεθείτε με το μωρό σας στο μέλλον.

Τα μωρό σας θα συνεχίσει να λατρεύει να το αγκαλιάζετε όταν ξυπνά, όταν κοιμάται, όταν παίζετε. Θα συνεχίσετε να είστε για εκείνο το μοναδικό, ασφαλές καταφύγιο.

Να επισημάνουμε εδώ ότι υπάρχουν αναφορές από μητέρες οι οποίες ένιωσαν να  συνδέονται περισσότερο με το μωρό τους μετά τον απογαλακτισμό, επειδή ο θηλασμός ήταν για εκείνες μια  αγχωτική εμπειρία. Αν αυτό αποτελεί την δική σας πραγματικότητα, είναι εντάξει και δεν υπάρχει κανένας λόγος να κατακρίνετε τον εαυτό σας για αυτή την συναισθηματική εμπειρία.

Θυμηθείτε, δεν υπάρχει σωστός τρόπος να αποθηλάσετε  ούτε σωστός να αισθανθείτε. Είναι όλα σχετικά με το τι λειτουργεί για εσάς, το μωρό σας και την δική σας ξεχωριστή οικογένειά.

Με οποιδήποτε λοιπόν τρόπο επιχειρήσει να αποθηλάσει μια μητέρα η λέξη κλειδί φαίνεται να είναι ο χρόνος. Δώστε ένα χρονικό περιθώριο εβδομάδων ώστε να γίνει ο άποχωρισμός΄όσο γίνεται πιο ομαλά.

Όπως σε οποιαδήποτε νέα μετάβαση του το παιδί (αλλά και ένας ενήλικας) χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί, μαζί με ενθάρρυνση και αγάπη ακριβώς το ίδιο συμβαίνει και σε αυτό το βασικό στάδιο της ζωής του.

Αφήνοντας έξω από την πόρτα του σπιτιού σας κουβέντες του κόσμου που παραπληροφορούν και αγχώνουν εστιάστε στο δικό σας ψυχισμό και στη δική σας σχέση με το παιδί και θα πάρετε πολλές απαντήσεις. Είστε στο τέλος ενός ταξιδιού όπου αποφασίζετε σιγά σιγά να το ολοκληρώσετε και κάνετε τον απολογισμό σας. Είναι μια μοναδική ευκαιρία λοιπόν να εξετάσετε τα συναισθήματα σας και τους λόγους που σας οδηγούν να αποθηλάσετε. Έχετε το αίσθημα της ολοκλήρωσης και ότι κάπου εδώ τελιώνει το δικό σας ταξίδι ή νιώθετε ότι δυσκολεύεστε  αρκετά και υπάρχουν στιγμες που πραγματικά δυσφορείτε; Αν ναι πότε συμβαίνει περισσότερο αυτό τη μέρα ή τη νύχτα; Μήπως είναι ο περίγυρος που σας πιέζει έμμεσα να διακόψετε το θηλασμό και αυτό πλέον σας επηρεάζει; Ο προγραμματισμός μιας  άλλης εγκυμοσύνης; Κάποιος άλλος φόβος ή αμφιβολία;

Εφόσον προσδιορίσετε το μεγαλύτερο σας ενδοιασμό ή πρόβλημα θα μπορέσετε να το αντιμετωπίσετε και με τον καλύτερο τρόπο γιατί πρώτα θα αξιολογήσετε τι προέρχεται από εσάς και τι πηγάζει από εξωγενή παράγοντα. Για παράδειγμα εαν από αυτή την ενδοσκόπηση ανακαλύψετε ότι εσείς δεν είστε ακόμα έτοιμη να αποθηλάσετε αλλά η μητέρα σας ή η πεθερά σας σας προτρέπουν να το κάνετε θα χρειαστεί να τους επικοινωνήσετε κάποια πράγματα και να οριοθετηθείτε. Ή αντίθετα εαν εσείς επιθυμείτε να αποθηλάσετε αλλά ο σύζυγος σας πιέζει να συνεχίσετε είναι σημαντικό να του εκφράσετε ότι σας προβληματίζει και να του ζητήσετε βοήθεια. Σε πιο σοβαρά θέματα όταν διακατέχεστε από έντονη αμφιθυμία ή διαπιστώνετε ότι τα ερωτηματικά είναι περισσότερα από τις απαντήσεις μη διστάσετε να ζητήσετε τη βοήθεια ενός συμβούλου γαλουχίας ή οποιουδήποτε επαγγελματία υγείας που ασχολείται υπεύθυνα με το θηλασμό.

Στο γραφείο μου βλέπουμε μαζί όλα αυτά τα θέματα που προκύπτουν από την διαδικασία αποθηλασμού και συζητάμε ωφέλιμες πρακτικές, εμπόδια και λύσεις.

Κισουδάκη Αθηνά

Ψυχολόγος-Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια

Μαία Msc- IBCLC

Tι συμβαίνει στην ηλικία 9 χρονών.

Για να δούμε τι γίνεται στην ηλικία των 9 ετών.

Τα παιδιά στην ηλικία των 9 ετών βρίσκονται με το ένα πόδι στην εφηβεία. Γίνονται πολύ πιο ανεξάρτητα και μπορούν να χειριστούν ορισμένες ευθύνες με ελάχιστη εποπτεία ενηλίκων ωστόσο με πολλούς τρόπους θεωρούνται ακόμα παιδιά. 

Η εφηβεία μπορεί να ξεκινήσει οποτεδήποτε  από 8 έως 12 για κορίτσια και 9-14 για αγόρια. Εσείς ως γονείς είναι σημαντικό να συζητήσετε ανοιχτά με το παιδί σας για τις αναμενόμενες αλλαγές της εφηβείας ή ακόμα και για την έλλειψη αλλαγών ειδικά όταν προκύπτουν ζητήματα εικόνας σώματος  που δημιουργούν δυσαρέσκεια. Αυτό συμβαίνει συνήθως  όταν η απόκλιση της αυτοεικόνας συγκριτικά με τους συνομήλικους είναι μεγάλη.

Στην ηλικία αυτή εμφανίζουν άλμα στην ανάπτυξη, αυξάνοντας σημαντικά το ύψος ή/και το βάρος τους ενώ επιμένουν περισσότερο σε επίτευξη στόχων που προυποθέτουν σωματική δραστηριότητα πχ σε ένα παιχνίδι ή άθλημα.

Σε ότι αφορά την  συναισθηματική τους ανάπτυξη στα εννέα, τα παιδιά είναι περισσότερο ικανά  να αντιμετωπίσουν τις συγκρούσεις ενώ η στα πλαίσια της ανεξαρτητοποίησης τους στρέφονται σε σχέσεις ανεξάρτητες από την οικογένειά τους.

Έχουν έντονη επιθυμία να ανήκουν σε μια ομάδα και να καθιερώσουν τη θέση τους μέσα στην κοινωνική τάξη του σχολείου. Ως εκ τούτου πολλά θα νιώσουν  πίεση από την προσπάθεια να εντυπωσιάσουν την ομάδα τους.

Είναι σε θέση να αναλάβουν ένα ευρύτερο φάσμα εργασιών και ευθυνών γύρω από το σπίτι και επιθυμούν να συμμετέχουν σε αποφάσεις που επηρεάζουν την οικογένεια.

Η ηλικία των 9 χαρακτηρίζεται από αντιφάσεις. Ενώ τα περισσότερα παιδιά θέλουν να στραφούν σε σχέσεις έξω από την οικογένεια  συνεχίζουν να αναζητούν καταφύγιο μέσα στην  οικογένεια ειδικά όταν αισθάνονται ανασφαλή. Εξακολουθούν να επηρεάζονται σημαντικά από τους γονείς τους και αναζητούν τη συναισθηματική διαβεβαίωση τους. Επίσης είναι ευμετάβλητα, το οποίο σημαίνει ότι  μπορεί να αναστατωθούν ένα λεπτό και στο επόμενο να είναι εντάξει.

Οι φόβοι από μικρότερες ηλικίες που αφορούσαν τέρατα ή το σκοτάδι αντικαθιστώνται τώρα από άλλους φόβους όπως εγκλήματα ή φυσικές καταστροφές ή  ανησυχία απώλειας ενός γονιού από αρρώστεια.Το παιδί σας μπορεί να έχει ερωτήσεις σχετικά με ιστορίες που ακούει στις ειδήσεις ή σε ότι άλλο συμβαίνει στην κοινότητα. Δώστε τις κατάλληλες πληροφορίες που αρμόζουν σε αυτή την ηλικία και επικεντρωθείτε σε όλα όσα γίνονται για να παραμείνουμε ασφαλείς.

Ο κόσμος των social media ανοίγεται με τρομερά γρήγορους ρυθμούς σε αυτή την ηλικία ειδικά μετά τις δραματικές αλλαγές που επέφερε η πανδημία. Πολλά παιδιά αρχίζουν να έχουν κινητό  τηλέφωνο ενώ εμφανίζουν εντυπωσιακή κατάρτιση στην χρήση κοινωνικών μέσων. Αυτό όμως(μαζί με μια εγγενή περιέργεια) τα καθιστά ευάλωτα σε επιρροές που μπορεί να είναι λιγότερο ικανές να ελέγξετε, συμπεριλαμβανομένου του διαδικτυακού εκφοβισμού και ακατάλληλου περιεχομένου παιχνιδιών.Γονείς, προσοχή λοιπόν εδώ!

Οι περισσότεροι 9χρονοι έχουν έναν κολλητό φίλο-η και μπορεί να βιώσουν μοναξιά όταν ο καλύτερος φίλος-η τους είναι μακριά. Από την άλλη είναι σε θέση να αντιλαμβάνονται την αρνητική επίπτωση που έχει στην ψυχολογία τους η πίεση που προέρχεται από κάποιον φίλο. Σε κάθε περίπτωση η φιλία είναι ωφέλιμη για την ανάπτυξη τους.

Συμβουλή για τους γονείς. Η περίοδος αυτή που χαρακτηρίζεται από μια αυξανόμενη κοινωνική ευαισθητοποίηση των παιδιών αποτελεί ιδανική ευκαιρία να την εκμεταλλευτείτε με την συμμετοχή τους σε κοινωνικές δράσεις  βοηθώντας έτσι να αισθάνονται ότι είναι χρήσιμα στην κοινωνία. 

Γνωστικά, οι εννιάχρονοι βελτιώνουν την προσοχή τους ωστόσο αλλάζουν τα ενδιαφέροντα τους μάλλον γρήγορα. 

Στο σχολείο, δουλεύουν καλά συνεργατικά, αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες ακαδημαϊκές προκλήσεις στο σχολείο ενώ όσοι τα πάνε καλά μπορεί να αρχίσουν να ευδοκιμούν σε αντίθεση με παιδιά που δυσκολεύονται  με τις απαιτήσεις της τάξης. Συμβουλή προς τους γονείς: Στην μάθηση, αποφύγετε ακραίες σκέψεις όπως “ τα πηγαίνει τέλεια ή χάλια”.

Τα μαθηματικά γίνονται πολύ πιο περίπλοκα στην τέταρτη τάξη. Τα παιδιά εννέα ετών θα αντιμετωπίσουν τον πολλαπλασιασμό και τη διαίρεση πολλαπλών ψηφίων και θα αρχίσουν να μαθαίνουν για τα κλάσματα και τη γεωμετρία. Θα μάθουν πώς να δημιουργούν γραφήματα  χρησιμοποιώντας δεδομένα και θα δουλεύουν σε προβλήματα  που απαιτούν αναλυτική και λογική σκέψη.

Ομιλία & Γλώσσα

 Μέχρι αυτήν την ηλικία, η ομιλία του παιδιού σας πρέπει να γίνεται κατανοητή από τρίτους σχεδόν όλη την ώρα. Το παιδί σας θα πρέπει επίσης να χρησιμοποιεί σωστά γραμματική που είναι πια παρόμοια με αυτή των ενηλίκων. 

Τα παιδιά εννέα ετών είναι σε θέση να γράφουν και να διαβάζουν επιδέξια καθώς μπορούν να εκφραστούν χρησιμοποιώντας πολύπλοκο και εξελιγμένο λεξιλόγιο και ιδέες. Μπορείτε να περιμένετε από το εννιάχρονο παιδί σας να μπορεί να διαβάσει διαφορετικούς τύπους φανταστικών και μη φανταστικών έργων, όπως βιογραφίες, ποιήματα, ιστορική μυθοπλασία και άλλα.

Στο παιχνίδι,οι  περισσότεροι 9χρονοι προτιμούν να παίζουν με παιδιά του ίδιου φύλου. Συμμετέχουν λιγότερο σε συμβολικό παιχνίδι και περισσότερο σε δραστηριότητες που σχετίζονται με τον αθλητισμό ή επιτραπέζια παιχνίδια.

Απολαμβάνουν να παρακολουθούν ομάδες  όπου οι οργανωμένες δραστηριότητες που πραγματοποιούνται  τους δίνει την ευκαιρία να εργαστούν σε έναν κοινό στόχο, ενώ ταυτόχρονα τους βοηθά να κοινωνικοποιηθούν με άλλα παιδιά.

Συμβουλή: Εκθέστε το παιδί σε χόμπυ και δραστηριότητες συμπεριλαμβάνοντας διερεύνηση φιλικών για παιδιά ιστότοπων αλλά και επισκέψεις σε βιβλιοθήκες.

Στην ηλικία των 9 χρειάζονται 10 έως 11 ώρες περίπου ύπνου ωστόσο  είναι πιο δύσκολο σε αυτή την περίοδο να επιβληθεί μια καθορισμένη ώρα ύπνου πιο νωρίς.

Πότε να ανησυχήσετε

Όλα τα παιδιά αναπτύσσονται με διαφορετικούς ρυθμούς και για αυτό συμβουλεύουμε τους γονείς να είναι οπλισμένοι με γνώση και υπομονή και να δίνουν χρόνο. Εάν το παιδί σας είναι λίγο πίσω σε έναν τομέα, με την ενθάρρυνση και τη βοήθεια σας ,υπάρχει μια καλή πιθανότητα να  καλύψει σύντομα την όποια καθυστέρηση.

Ωστόσο, εάν το παιδί σας φαίνεται να χάνει σημαντικά αναπτυξιακά ορόσημα, είναι σημαντικό να ζητήσετε επαγγελματική βοήθεια. Η έγκαιρη παρέμβαση είναι το κλειδί για την αντιμετώπιση των αναπτυξιακών καθυστερήσεων και των μαθησιακών δυσκολιών.

Παρόμοια, εάν το παιδί σας δυσκολεύεται συναισθηματικά, μείνετε παρόντες και καθησυχάστε το. Πρώτα μείνετε ψύχραιμοι εσείς και βοηθήστε το έτσι το με την δική σας  ψύχραιμη και ενθαρρυντική στάση. Εαν όμως δυσκολεύεται σοβαρά να κάνει φίλους ή έχει συχνά πρόβλημα στη διαχείριση των συναισθημάτων του, μιλήστε για αρχή με τον παιδίατρο σας και αν χρειαστεί εκείνος θα παραπέμψει. Τα ελλείμματα κοινωνικών δεξιοτήτων και τα ζητήματα ψυχικής υγείας μπορούν να επιδεινωθούν με την πάροδο του χρόνου, εάν δεν αντιμετωπιστούν. Όταν λοιπόν έχετε πραγματική ανησυχία μη τα προσπερνάτε.

Για επίλογο, τα περισσότερα παιδιά σε αυτή την ηλικιακή ομάδα θέλουν να αναλάβουν περισσότερα από ότι μπορούν πραγματικά να  χειριστούν. Εκμεταλλευτείτε λοιπόν αυτήν την εγγενή τάση τους και αναθέστε τα οικιακές εργασίες και άλλες δουλειές. Παράλληλα συνεχίστε να είστε σε επαγρύπναση για το τι κάνει το παιδί σας στο διαδίκτυο και με ποιον ξοδεύει χρόνο.

  1. Centers for Disease Control and Prevention. Middle Childhood (6-8 years of age).
  2. Pfeifer JH, Masten CL, Moore WE 3rd, et al. Entering adolescence: resistance to peer influence, risky behavior, and neural changes in emotion reactivity. Neuron. 2011;69(5):1029–1036. doi:10.1016/j.neuron.2011.02.019
  3. Waenerlund AK, Stenmark H, Bergström E, Hägglöf B, Öhman A, Petersen S. School experiences may be important determinants of mental health problems in middle childhood – a Swedish longitudinal population-based studyActa Paediatr. 2016;105(4):407-15. doi:10.1111/apa.13326
  4. Centers for Disease Control and Prevention. Child Development Basics.

To μαύρο πέπλο του κορωνοϊού. Από κάτω τι;

Αν ήταν να περιγράψουμε αυτή την περίοδο της πανδημίας και την κατάσταση που επικρατεί στην χώρα, θα ήταν ο κορωνοϊός με τεράστια, κεφαλαία γράμματα και όλα τα υπόλοιπα να βρίσκονται με μικρά γράμματα κάτω από την επιβλητική επικεφαλίδα. Μοιάζει να έχει καλύψει ο κορωνοϊός σαν ένα μεγάλο, μαύρο πέπλο ότι άλλο ως τώρα αποτελούσε πρόβλημα μικρό ή μεγάλο. Άνθρωποι νοσούν από τον ιό, είναι γύρω μας, το κακό δεν αφορά πλέον μόνο τους γείτονες Ιταλούς ή τους Βούλγαρους, έχει μπει στην γειτονιά μας, στα σπίτια μας.

Οι τηλεοράσεις ανοιχτές με τις ειδήσεις στη διαπασόν και τους παρουσιαστές να είναι ένα βήμα πριν πεταχτούν έξω από την οθόνη προειδοποιώντας για τον κίνδυνο, μπάζοντας στα σπίτια όλων εικόνες από την εντατική. “Μόνο έτσι θα καταλάβουν”, “μόνο αν τρομοκρατηθούν θα συμμορφωθούν΄. Τρομολαγνεία, θανατολαγνεία, υπερδραματοποίηση μοιάζει να είναι το μόνο μέσο για να επιτευχθεί ο σκοπός, να ενημερωθεί ο κόσμος και να προστατευτεί. Τι κρίμα. Το μεγαλύτερο κρίμα είναι οτι και πολλοί από εμάς πιστεύουμε το ίδιο. ¨Ο Έλληνας θέλει βούρδουλα”, “Μόνο αν πέσει γερό πρόστιμο θα καταλάβει ο Έλληνας” ΄είναι μερικές μόνο φράσεις, που ακούγονται όχι σπάνια στην καθομιλουμένη και τις χρησιμοποιούν αλλά και τις ασπάζονται πολίτες και πολιτικοί στην χώρα μας. Κάπως έτσι καταλήγουμε να μην υπάρχει καμιά εμπιστοσύνη μεταξύ πολιτικών και πολιτών αλλά ούτε και μεταξύ των πολιτών.

Τα social media έχουν πάρει φωτιά με αντίπαλα στρατόπεδα να έχουν μπει για τα καλά σε έναν ανηλεή πόλεμο απόψεων, εντυπώσεων και θεωριών, εκτοξεύοντας χλευασμούς, επικρίσεις και βελάσματα προβάτων(!) εκατέρωθεν. Είμαστε σε κρίση αναμφισβήτητα. Σε υγεινομική κρίση που δεν έχει προηγούμενο αλλά και σε κρίση ηθών και αξιών.Χρειάζεται συλλογικά να λειτουργήσουμε ψύχραιμα και αποτελεσματικά προκειμένου να περιορίσουμε την απειλή για την ανθρώπινη υγεία, σωματική και ψυχική. Αυτό όμως δεν μπορεί να συνεχιστεί να γίνεται μόνο με τον βούρδουλα και την απειλή κυρώσεων ούτε με την μονομερή διασπορά φόβου και κινδυνολογίας.

Ναι, είναι ένας ιός από τον οποίο κινδυνεύουμε και χρειάζεται να προστατευτούμε αλλά πέρα από την σαφή εξήγηση των μέτρων προστασίας χρειάζεται να υπάρξει και αντίστοιχη ενημέρωση μέτρων ενίσχυσης του οργανισμού. Αυτό θα δώσει και μια αίσθηση ελέγχου στον καθένα που μοιάζει να περιμένει ανήμπορος και ανοχύρωτος να τον βρει ο ιός. Ο στόχος δεν είναι μόνο να διώξουμε τον ιό από το σπίτι μας αλλά και αν μας βρει σε τι κατάσταση θα μας βρεί. Ο προσανατολισμός στην πρόληψη της υγείας είναι διαχρονικά τεκμηριωμένος και τώρα περισσότερο από ποτέ αναγκαίος να συμβεί. Η κατανάλωση αλκοόλ, το κάπνισμα, οι λανθασμένες διατροφικές συνήθειες και επιλογές,η έλλειψή άσκησης και το άγχος ευθύνονται και συμβάλλουν σημαντικά σε υψηλή νοσηρότητα-θνησιμότητα.

Οπότε δίπλα στην ενημέρωση για την επικινδυνότητα του ιού ας προβάλλεται και μια σειρά μέτρων πρόληψης, μέτρων υγείας ώστε να εξισσοροπιστεί η διαταραγμένη υπάρχουσα κατάσταση. Ο φόβος μέχρι ένα σημείο προστατεύει τον άνθρωπο από την απειλή καθώς του ενεργοποιεί μηχανισμούς αυτοπροστασίας. Όταν όμως αρχίσει να ξεχειλίζει, ο φόβος καθηλώνει, αδρανοποιεί το άτομο ή το ωθεί σε σπασμωδικές, πανικόβλητες αντιδράσεις. Είναι βοηθητικό για την υγεία αυτό; Ξεκάθαρα οχι.

Κλείνοντας, θα επανέλθω στην εισαγωγή του κειμένου παροτρύνοντας τον καθένα και περισσότερο εκείνους που δυσκολεύονται αρκετά να διαχειριστούν τη νέα πραγματικότητα να σκεφτούν το εξής: Τα μικρά και καθημερινά προβλήματα που μοιάζουν να έχουν μπει κάτω από το χαλί στην ουσία δεν έχουν εξαφανιστεί, συνεχίζουν να υπάρχουν και να αποτελούν την γνωστή σας καθημερινότητα.

Συνεχίστε να εστιάζετε σε αυτά, στην επίλυση τους για να επανέλθει η αναγκαία ρουτίνα. Ακόμα και στις πιο μεγάλες κρίσεις οι γονείς συνεχίζουν να φροντίζουν τα παιδιά τους, να τα αγκαλιάζουν, να τα αγαπούν αλλά και να συγκρούονται μαζί τους. Οι άνθρωποι συνεχίζουν να θέλουν είναι όμορφοι και να καλλωπίζονται. Συνεχίζουν να εκνευρίζονται για ότι χάλασε, να τρώγονται με τα ρούχα τους, να θυμώνουν όταν δεν εισακούγονται, να θίγονται. Συνεχίζουν να θέλουν να γελάνε, να ακούνε μουσική, να τραγουδάνε, να χορεύουν. Συνεχίζουν να αισθάνονται όμορφα με ωραία λόγια και φιλοφρονήσεις. Συνεχίζουν να έχουν προβλήματα υγείας, ραντεβού με γιατρούς, εξετάσεις. Συνεχίζουν να κοιμούνται, να σηκώνονται από το κρεβάτι, να ετοιμάζουν πρωϊνό, να καθαρίζουν το σπίτι. Συνεχίζουν να αναφέρονται στον καιρό, να αναζητούν την λιακάδα μέσα στον χειμώνα και την δροσιά το καλοκαίρι. Η ζωή δεν σταματά, η ίδια η ζωή μάλιστα συμπεριλαμβάνοντας όλα αυτά, με την ροή της, είναι αυτή που βοηθά να βγαίνουμε από κάθε είδους κρίση. Αν σας φαίνεται πολύ δύσκολη σπάστε την σε πολύ μικρά κομμάτια, καρέ καρέ, σαν να είστε μωρό που προσπαθείτε σιγά σιγά να ορθοποδήσετε, να βρείτε το βήμα σας και να φτάσετε μέχρι εκεί που επιθυμείτε.

Αναζητήστε βοήθεια αν γίνεται δυσβάσταχτο, μη μένετε μόνοι!

Άγχος στα παιδιά: Τι το προκαλεί, συμπτώματα και τρόποι διαχείρισης.

Το άγχος είναι ένα πολύ κοινό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν σήμερα τα παιδιά από πολύ μικρές ηλικίες έως και μαθητές γυμνασίου-λυκείου. Στις μικρότερες ηλικίες τα παιδιά μπορεί να μην είναι σε θέση να κατανοήσουν πλήρως τι συμβαίνει ή να εξηγήσουν τα συναισθήματά τους.

Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να καταλάβουν τι τους ενοχλεί, αν και αυτό δεν αποτελεί εγγύηση ότι θα μοιραστούν αυτές τις πληροφορίες μαζί σας. Η εγγύτητα με το παιδί και η επίγνωση των αλλαγών στη συμπεριφορά του παιδιού σας, θα σας βοηθήσει καλύτερα να ανιχνεύσετε ένα πρόβλημα πριν φτάσει  να το επηρεάσει πιο σοβαρά. 

Η πηγή άγχους στα παιδιά μπορεί να να προέρχεται από εξωτερικό παράγοντα, όπως κάποιο πρόβλημα στο σχολείο, αλλαγές στην οικογένεια ή σύγκρουση με έναν φίλο. Τα δυσάρεστα συναισθήματα μπορούν επίσης να προκληθούν από εσωτερικές συγκρούσεις και  πιέσεις του παιδιού, όπως το να θέλει να τα πηγαίνει καλά στα σχολείο ή να ταιριάζει με τους συμμαθητές τους.

Παρακάτω, αναφέρονται μερικές από αυτές τις πιέσεις που δημιουργούνται σε ένα παιδί:

Ακαδημαϊκή πίεση: Πολλά παιδιά αντιμετωπίζουν άγχος να θέλουν να τα πηγαίνουν καλά σε όλα τα μαθήματα και με πολύ καλούς βαθμούς. Η ακαδημαϊκή πίεση είναι ιδιαίτερα συχνή σε παιδιά που φοβούνται να κάνουν λάθη ή που ντρέπονται όταν δεν το καταφέρνουν σε κάποιον τομέα.

Μεγάλες αλλαγές στην οικογένεια: Σημαντικές αλλαγές στη ζωή της οικογένειας, όπως το διαζύγιο, ένας θάνατος στην οικογένεια, η μετακίνηση ή ο ερχομός ενός νέου αδελφού μπορεί να κλονίσει την αίσθηση ασφάλειας του παιδιού σας, οδηγώντας σε σύγχυση και άγχος. Για παράδειγμα, ένα νέο αδερφάκι μπορεί να κάνει το πρωτότοκο παιδί να νιώσει ότι απειλείται και να ζηλεύει. Από την άλλη, ένας θάνατος στην οικογένεια μπορεί να προκαλέσει σοκ και θλίψη προκαλώντας  φόβους για τον θάνατο.

Σχολικός εκφοβισμός: Ο σχολικός εκφοβισμός είναι ένα σοβαρό πρόβλημα για πολλά παιδιά. Τα παιδιά που εκφοβίζονται, νιώθουν συχνά αμήχανα όταν στοχοποιούνται και μπορεί να κρύψουν τον εκφοβισμό από γονείς ή δασκάλους επειδή φοβούνται να τραβήξουν την προσοχή στις αδυναμίες τους όπως τις αντιλαμβάνονται εκείνα.

Κινδυνολογία, καταστροφικά συμβάντα στις ειδήσεις: Οι τίτλοι των ειδήσεων και οι εικόνες που δείχνουν φυσικές καταστροφές, τρομοκρατία και βία μπορεί να είναι πολύ δυσφορικά για τα παιδιά. Όταν τα παιδιά βλέπουν και ακούνε για τρομερά  γεγονότα, μπορεί να ανησυχούν ότι κάτι κακό μπορεί να συμβεί σε αυτά ή σε κάποιον που αγαπούν.

Αστάθεια μέσα στην οικογένεια: Οι ανησυχίες για χρήματα και εργασία, οικογενειακή αναταραχή και γονική αναταραχή μπορούν να οδηγήσουν σε μια συντριπτική αίσθηση αδυναμίας του παιδιού που μπορεί να αισθάνεται ότι θέλει να βοηθήσει, αλλά δεν έχει τα μέσα να το κάνει.

Δημοτικότητα: Τα περισσότερα παιδιά καθώς μεγαλώνουν θέλουν να ταιριάζουν με άλλα παιδιά και να είναι αρεστά. Η εσωτερική αυτή πίεση να ταιριάζουν με τους άλλους και να είναι δημοφιλή γίνεται κάποιες φορές έντονη ειδικά όταν δημιουργούνται ΄κλίκες΄στο σχολείο και βιώνουν το αίσθημα του αποκλεισμού.

Χρονοδιαγράμματα, υπερβολικά γεμάτα: Η συνεχής εκτέλεση από τη μία δραστηριότητα στην άλλη μπορεί να προκαλέσει μεγάλο άγχος στα παιδιά που κάποιες φορές χρειάζονται περισσότερο  ήσυχο χρόνο.

Τρομακτικές ταινίες ή βιβλία: Οι φανταστικές ιστορίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αγωνία ή άγχος στα παιδιά. Τα παιδιά συνήθως επηρεάζονται από τρομακτικές, βίαιες ή ενοχλητικές σκηνές από μια ταινία ή ακόμα και από ένα βιβλίο.

Μερικά παιδιά μπορεί να είναι πιο ευαίσθητα στο περιεχόμενο πολυμέσων από άλλα, και εκεί είναι καλό να γνωρίζετε τι μπορεί να έχει ενοχλήσει το παιδί σας ώστε να απομακρύνετε ή να περιορίσετε το δυσφορικό περιεχόμενο πολυμέσων και να βρείτε μαζί εναλλακτικές  ταινίες, βιβλία, βιντεοπαιχνίδια ή άλλα μέσα που είναι κατάλληλα για την ηλικία τους.

Σημάδια άγχους στα παιδιά

Τα παιδιά μπορεί να μην αναγνωρίζουν το άγχος τους και συχνά δεν έχουν την ωριμότητα για να εξηγήσουν τα πραγματικά ή φανταστικά θέματα άγχους που τα αποσχολούν. Αυτό μπορεί να προκαλέσει μια ποικιλία σωματικών και συμπεριφορικών αλλαγών που οι γονείς δεν νιώθουν σίγουροι αν πρόκειται για συμπτώματα άγχους ή για άλλα προβλήματα υγείας.

Πράγματι, συχνά δημιουργείται μια σύγχυση σε συμπτώματα που παρατηρούνται και μπορεί να σχετίζονται με άγχος. Εαν σας είναι εξαιρετικά δύσκολο να τα αναγνωρίσετε ζητήστε βοήθεια ειδικού. 

Μερικά κοινά συμπεριφορικά σημάδια άγχους περιλαμβάνουν: 

Αλλαγές στη συμπεριφορά, όπως χαμηλή διάθεση, επιθετικότητα, ευερεθιστότητα ,έντονη προσκόλληση σε ένα φροντιστή.

Ανάπτυξη μιας νευρικής συνήθειας, όπως το δάγκωμα των νυχιών.

Δυσκολία συγκέντρωσης

Διάφοροι φόβοι.

Άρνηση να πάει σχολείο.

Απόσυρση από οικογένεια ή φίλους.

Το άγχος μπορεί επίσης να εκδηλωθεί κάποιες φορές με σωματικά συμπτώματα. Μερικά από αυτά είναι:

Νυχτερινή ενούρηση (να ΄βρέχει’ το κρεβάτι του).

Παράπονα για στομαχόπονο ή πονοκεφάλους.

Μειωμένη ή αυξημένη όρεξη.

Προβλήματα ύπνου ή εφιάλτες.

Μπορεί να σας βοηθήσει να σκεφτείτε εάν αυτά τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως πριν ή μετά από ορισμένες δραστηριότητες και εάν υπάρχουν άλλα συνοδά σωματικά ενοχλήματα, όπως πόνος, πυρετός, εξάνθημα ή διάρροια, τα οποία θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν ένα ιατρικό πρόβλημα. Σε αυτές τις περιπτώσεις μη διστάσετε να επικοινωνήσετε την ανησυχία σας στον παιδίατρο που παρακολουθεί το παιδί.

Πώς να βοηθήσετε το παιδί σας

Δεν πρόκειται για μια αλλαγή που γίνεται από την μια μέρα στην άλλη ωστόσο υπάρχουν τρόποι με τους οποίους το παιδί σας μπορεί να αντιμετωπίσει και να διαχειριστεί το άγχος του, χρειάζεται όμως και την δική σας βοήθεια και καθοδήγηση. Ενδεικτικά δίνονται μερικοί τρόποι βοήθειας:

Στο σπίτι

  • Δημιουργήστε μια χαλαρή ατμόσφαιρα στο σπίτι και δεσμευτείτε για μια ρουτίνα. Τα οικογενειακά δείπνα, οι κοινές βόλτες  ή οι βραδιές επιτραπέζιων παιχνιδιών μπορούν να αποτρέψουν το άγχος και να βοηθήσουν στην ανακούφιση του στρες.
  • Μετατρέψτε το σπίτι σας σε ένα ήρεμο, ασφαλές μέρος που θα αποτελεί το καταφύγιο του στις πιο πιεστικές συνθήκες. 
  • Διατηρήστε μια καλή επαφή μαζί του, ενδιαφερθείτε για τα εξωσχολικά βιβλία που διαβάζει, ζητήστε του να δείτε μαζί τις τηλεοπτικές εκπομπές που παρακολουθεί, παρόμοια πράξτε για το διαδίκτυο και τα βιντεοπαιχνίδια.

Κρατήστε τα ενήμερα και αποσχολημένα

  • Επιτρέψτε τις όποιες ευκαιρίες όπου το παιδί σας μπορεί να έχει τον έλεγχο μιας κατάστασης στη ζωή του.
  • Ενημερώστε το παιδί σας για τυχόν αναμενόμενες αλλαγές και μιλήστε μαζί του για τα νέα σας σχέδια. Για παράδειγμα, αν πρόκειται να  μετακινήθείτε σε άλλη πόλη για μια καινούρια δουλειά τι επίδραση θα είχε αυτό στην οικογένεια, τι διαφορετικό θα γινόταν, τι θα παρέμενε ίδιο;
  • Eνθαρρύνετε την συμμετοχή του παιδιού σας σε κοινωνικές και αθλητικές δραστηριότητες  που θα το ευχαριστούν.

Οι δικές σας ενέργειές 

  • Υιοθετήστε υγιείς συνήθειες όπως άσκηση, σωστή διατροφή, αυτοφροντίδα,  για να διαχειριστείτε πρώτα το δικό σας άγχος σας ουσιαστικά.Τα παιδιά μιμούνται συχνά τις συμπεριφορές των γονιών τους.
  • Παρατηρήστε στον εαυτό σας συναισθήματα και συμπεριφορές διαχρονικού στρες και διερευνήστε τα.
  • Μάθετε να ακούτε πραγματικά το παιδί σας χωρίς να είστε επικριτικοί ή να επιλύετε προβλήματα για εκείνο. Ο ρόλος σας είναι να είστε κοντά του και να παρέχετε καθοδήγηση, διδάσκοντας τρόπους που θα το βοηθήσουν να κατανοήσει και να λύσει τα προβλήματα που το ενοχλούν.
  • Χαρίστε άφθονη στοργή και ενθάρρυνση.
  • Χρησιμοποιήστε θετική ενίσχυση και μεθόδους πειθαρχίας που προωθούν την υγιή αυτοεκτίμηση.
  • Ζητήστε τη συμβουλή ενός ψυχολόγου ή ενός γιατρού εάν τα συμπτώματα του στρες δεν υποχωρούν ή εάν το παιδί σας αποσυρθεί και φαίνεται ολοένα και πιο θυμωμένο ή θλιμμένο. 

Οι γονείς που έχουν συναισθηματική εγγύτητα με τα παιδιά τους μπορούν πιο εύκολα να εντοπίσουν συμπτώματα άγχους στο παιδί τους και μαζί με το παιδί να διαχειριστούν πιο αποτελεσματικά την κατάσταση που πυροδότησε το άγχος.

Retrieved from:https://www.verywellfamily.com/how-to-spot-anxiety-and-stress-in-children-620518

Μπορεί η διατροφή που κάνεις να επιδρά στην ψυχική σου ισορροπία;

Στις δραστικές αλλαγές που ζούμε επηρεάζονται αρκετά πράγματα και σίγουρα ένα από αυτά είναι η ψυχολογική διάθεση. Αναζητούνται λοιπόν σύμμαχοι βελτίωσης της διάθεσης.

Είναι ένας από αυτούς τους συμμάχους και η διατροφή; To άρθρο στον παρακάτω σύνδεσμο απαντά σε αυτό το ερώτημα.

https://www.bbc.co.uk/food/articles/diet_wellbeing

Παραθέτω μερικά σημαντικά σημεία του άρθρου.

Εαν δεν πίνετε αρκετά υγρά μπορεί να επηρεαστεί η ψυχική σας αρμονία καθώς η αφυδάτωση επιδρά αρνητικά στην συγκέντρωση και σας δυσκολεύει να σκεφτείτε καθαρά.

Τρώγοντας τακτικά, θα διατηρήσετε τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα σας σταθερά. Αυτό είναι σημαντικό γιατί όταν το σάκχαρο στο αίμα πέφτει, οδηγεί σε κόπωση και ευερεθιστότητα και τα ακανόνιστα επίπεδα σακχάρου στο αίμα έχουν συνδεθεί ακόμη και με διαταραχές της διάθεσης, όπως κατάθλιψη και άγχος.

Ο διατροφολόγος Sonal Shah εξηγεί, «Εάν πεινάτε συχνά την ημέρα και αυτό επηρεάζει τη διάθεσή σας, τη συγκέντρωση και τα επίπεδα ενέργειας, τότε το φαγητό σε τακτά χρονικά διαστήματα είναι σημαντικό. Η κατανάλωση κάθε τρεις έως τέσσερις ώρες είναι μια χαρά για να αποφευχθεί η πτώση των ενεργειακών επιπέδων ως αποτέλεσμα της πτώσης των επιπέδων σακχάρου στο αίμα ».

Ωστόσο, προειδοποιεί ότι αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να τρώτε όλη την ώρα: «Δεν είναι ιδανικό να συνεχίζετε να τρώτε φαγητά όλη την ημέρα, καθώς αυτό το συνεχές τσιμπολόγημα δεν επιτρέπει την όρεξη και τις ορμόνες ινσουλίνης να ρυθμίζονται με τον καλύτερο τρόπο.

Η Felice Jacka, Διευθυντής του Κέντρου Τροφίμων και Διάθεσης στο Πανεπιστήμιο Deakin, επικεντρώνεται στους δεσμούς μεταξύ της διατροφής, της υγείας του εντέρου και της ψυχικής και εγκεφαλικής υγείας.

Εξηγεί ότι η εκτεταμένη και συνεπής έρευνα δείχνει ότι οι πιο υγιεινές δίαιτες προστατεύουν από την κατάθλιψη. Δεδομένου ότι η κατάθλιψη είναι η κύρια αιτία της παγκόσμιας αναπηρίας, αυτό είναι σημαντικό να κατανοήσουμε.

«Πράγματι, αυτοί οι δεσμοί παρατηρούνται αφού ληφθούν υπόψη σημαντικοί παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τόσο τη διατροφή όσο και την ψυχική υγεία, όπως η εκπαίδευση, το εισόδημα, άλλες συμπεριφορές υγείας και το σωματικό βάρος. Πιο πρόσφατα, στοιχεία από τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες μας λένε ότι όταν παρέχεται βοήθεια σε άτομα με κατάθλιψη να βελτιώσουν την ποιότητα της διατροφής τους μπορεί να έχουν σημαντικό όφελος για την ψυχική υγεία και τη λειτουργία τους. Σε αυτές τις μελέτες, η δίαιτα που είχε το μεγαλύτερο όφελος ήταν σχεδιασμένη για να μιμείται μια παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή, με υψηλή περιεκτικότητα σε ολικής αλέσεως τρόφιμα, λαχανικά, φρούτα, ψάρια και ελαιόλαδο. “

Ο Shah προσθέτει: «Μια ισορροπημένη διατροφή τροφοδοτεί τον εγκέφαλο, παρέχοντας του τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται για να υποστηρίξει μια θετική διάθεση και να βελτιώσει τις οδούς σηματοδότησης μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων για βέλτιστη λειτουργία του εγκεφάλου. Τα θρεπτικά συστατικά που απαιτούνται για να υποστηρίξουν ένα υγιές μυαλό είναι τόσο μεγάλα και είναι σημαντικό να καταναλώνετε μια  διατροφή με ποικιλία.

Σε ότι αφορά την κατάλωση πρόχειρου φαγητού όταν είμαστε κουρασμένοι ή κακοδιάθετοι αναφέρεται ότι δεν είναι πρόβλημα όταν συμβαίνει περιορισμένα αλλά έχει σαφή αρνητική επίδραση σε βάθος χρόνου διαμορφώνοντας μια συμπεριφορά που είναι γνωστή ως “η κότα έκανε το αβγό ή το αβγό την κότα’. Δεν ξέρεις δηλαδή εαν τρως συχνότερα πρόχειρο φαγητό όταν είσαι κακοδιάθετος ή εαν το συχνό πρόχειρο φαγητό δημιουργεί πλέον συχνότερα κακή διάθεση.

«Ορισμένα τρόφιμα μπορούν να επηρεάσουν την πέψη και να σας κάνουν να αισθάνεστε αδιαθεσία, και αυτό σχετίζεται πολύ με τη διάθεση», λέει ο Shah. Συνεχίζει: «Ένα παράδειγμα είναι το να αισθάνεσαι άσχημα με το φουσκωμένο στομάχι σου, το οποίο οδηγεί σε υποτονικά συναισθήματα που συνοδεύονται από μια εγκεφαλική ομίχλη και αυτό στη συνέχεια διαταράσσει την ψυχική ισορροπία. Αντίστροφα, αν αισθάνεστε κουρασμένοι, με χαμηλή πνευματική συγκέντρωση και άγχος, μπορεί να καταφύγετε εύκολα σε επεξεργασμένα τρόφιμα χαμηλά σε βιταμίνες και μέταλλα, τα οποία απλά σας δίνουν ένα γρήγορο ‘φτιάξιμο’ που είναι όμως και πολύ σύντομο. “

Το ίδιο ισχύει και με τα ‘ άγαπημένα΄φαγητά (comfort food) που διαμορφώνουν μια συναισθηματική διατροφή και οι αιτίες και οι λόγοι για αυτό ποικίλλουν από άτομο σε άτομο. Το φαγητό δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως τρόπος ελέγχου των συναισθημάτων. Οι συνήθειες και οι διατροφικές συμπεριφορές χρειάζονται χρόνο για να αντιμετωπιστούν και για αυτό συνιστάται να συνεργαστείτε με θεραπευτές για να προσδιορίσετε τους λόγους και να τους θεραπεύσετε.

Στο ερώτημα εαν υπάρχει σχέση μεταξύ παχυσαρκίας και ψυχικής υγείας, το NHS αξιολόγησε μια μελέτη που εξέτασε εάν υπάρχει γενετική σχέση μεταξύ κατάθλιψης και παχυσαρκίας και ο ΠΟΥ έχει συζητήσει πώς το στίγμα της παχυσαρκίας μπορεί να επηρεάσει την ψυχική υγεία των ανθρώπων.

Η καθηγήτρια Jacka τονίζει ότι οι βελτιώσεις στη διατροφή μπορούν να ωφελήσουν την ψυχική υγεία σε άτομα όλων των μεγεθών: «Βλέπουμε ότι η σωστή διατροφή μπορεί να επηρεάσει την ψυχική και εγκεφαλική υγεία χωρίς να επηρεάσει το σωματικό βάρος, οπότε ακόμα κι αν είστε παχύσαρκοι, η βελτίωση της διατροφής σας μπορεί να έχει βαθύ όφελος για την ψυχική σας υγεία. “

Μεγάλη συζήτηση και εκτενής έρευνα γίνεται τα τελευταία χρόνια σχετικά με την τριάδα διατροφή-έντερο και ψυχική υγεία.

«Η διατροφή είναι ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του εντέρου και των βακτηρίων του (και το κάνει πολύ γρήγορα), ενώ τώρα γνωρίζουμε επίσης ότι τα βακτήρια του εντέρου (μικροβιοτικά) παίζουν κρίσιμο ρόλο στην υγεία του ανοσοποιητικού μας συστήματος , ο μεταβολισμός μας, η γονιδιακή μας έκφραση και η ψυχική μας υγεία. “

Ένας τρόπος που γνωρίζουμε ότι το έντερο επηρεάζεται δραματικά είναι μέσω της έντονης κατανάλωσης αλκοόλ. «Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ φαίνεται να βλάπτει ξεκάθαρα το έντερο, προάγοντας έτσι μια φλεγμονή. Η φλεγμονή, με τη σειρά της, αυξάνει τον κίνδυνο πολλών ασθενειών, συμπεριλαμβανομένης της κατάθλιψης. “

Εν κατακλείδι, μπορούμε να βελτιώσουμε την ψυχική μας υγεία τρώγοντας καλύτερα;

Η καθηγήτρια Jacka περιγράφει το έργο της στη θεραπεία ατόμων με κατάθλιψη μέσω αλλαγών στη διατροφή και τον τρόπο ζωής. «Στη δοκιμή SMILES, η οποία ήταν η πρώτη τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή βελτίωσης της διατροφής για άτομα με μέτρια έως σοβαρή κλινική κατάθλιψη, τα οφέλη ήταν πολύ μεγάλα στην κατάθλιψη  υιοθετώντας μια μεσογειακού τύπου διατροφή για μια περίοδο τριών μηνών. Φάνηκε  ότι όσο περισσότερο οι άνθρωποι βελτίωσαν τη διατροφή τους, τόσο περισσότερο βελτιώθηκε η κατάθλιψη.

Στην Αυστραλία, γίνονται προσπάθειες  η διατροφή και η άσκηση να μπουν στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης  ώστε άτομα με κατάθλιψη να έχουν πρόσβαση σε αυτά , ως θεμελιώδες μέρος της θεραπείας τους.

Ενθαρρύνεται ακόμη αναζήτηση ενός ψυχοθεραπευτή για να βοηθήσει στην ψυχική υγεία, ο οποίος συνεργαζόμενος με τον διατροφολόγο  θα συμβάλλει ουσιαστικά για να γίνει σιγά σιγά η μεταμόρφωση στην διατροφή και στη ζωή του ατόμου. 

«Αλλαγές σε μια διατροφή δεν μπορούν να γίνουν αν το άτομο δεν έχει το μυαλό ή το κίνητρο να τα εφαρμόσει βήμα προς βήμα. Η τήρηση ενός ημερολογίου συμπληρωματικά βοηθά, καθώς κάποιες μέρες ένα άτομο μπορεί να αισθάνεται περισσότερο κινητοποιημένο από άλλες ημέρες, και η καταγραφή  μπορεί να αυξήσει την επίγνωση όπου χρειάζεται”.

Mαθήματα ζωής από έναν 90χρονο.

Ο θείος ο Παρίσης είναι 90χρονών. Τον βλέπουμε όταν πάμε στο χωριό κάποια Σαββατοκύριακα. Όταν βρισκόμαστε στο χωριό το πρώτο πράγμα που αναζητούμε είναι η ηρεμία και η χαλάρωση. Έτσι μετά την άφιξη μας, μόλις τακτοποιηθούμε, δεν βλέπουμε την ώρα να βουλιάξουμε κυριολεκτικά στις αναπαυτικές καρέκλες του μπαλκονιού και απλά να αφεθούμε στους ήχους της φύσης.

Την τελευταία φορά είπαμε να φτιάξουμε λίγο τον χώρο της αυλής που ήταν αφρόντιστη λόγω της παρατεταμένης μας απουσίας. Ξεκινήσαμε χωρίς κάποιο πλάνο. Περισσότερο σχεδιάζαμε για αρχή να τοποθετήσουμε καλύτερα το αμπέλι στην μεταλλική πέργκολα για να έχουμε μια πιο πυκνή σκιά τώρα το καλοκαίρι. Ο θείος Παρίσης εμφανίστηκε καλοδιάθετος, ορεξάτος σαν να ήταν έτοιμος από καιρό, ρίχνοντας πολλές χρήσιμες ιδέες που νόμιζες ότι ακολουθούσε κάποιο αρχιτεκτονικό σχέδιο.

Βρεθήκαμε να είμαστε στην σκάλα και να εκτελούμε τις οδηγίες του που έδινε απλόχερα και με σιγουριά. Υπό την καθοδηγητική του επίβλεψη ηοποία είχε ρυθμό και ζωντάνια και με τις καινούριες πληροφορίες που λαμβάναμε κάθε τόσο, ερχόμασταν όλο και περισσότερο σε επαφή με την αμάθεια μας γύρω από την φροντίδα κήπου. ‘Ποτέ δεν είναι αργά’, σκέφτηκα, και θα μπορούσα να χαρακτηρίσω την συνάντηση μας στην αυλή μόνο ως μια ευτυχή συγκυρία που έφερε οφέλη για όλους. Στο μεταξύ γελούσαμε που και που κρυφά μεταξύ μας σαν σχολιόπαιδια δεχόμενοι τις παρατηρήσεις του θείου σε πρωτοβουλίες που παίρναμε αλλά αποδεικνύονταν λάθος κατα εκείνον. “Που το βάζεις εκεί καλέ; Εκεί σου είπα; “Να λοιπόν που πιαστήκαμε αδιάβαστοι, εμείς που καμαρώνουμε για τις γνώσεις μας και τις εμπειρίες μας αλλά όπως φαίνεται στον τομέα της κηπουρικής χρειάζεται να μπούμε στον ρόλο του μαθητή και να κάτσουμε για τα καλά στο θρανίο”.

Η ώρα περνούσε και εγώ άρχισα να ιδρώνω, να πιάνεται η μέση μου ενώ ο θείος συνέχιζε απτόητος να κλαδεύει, να δένει, να καθαρίζει, με λίγα λόγια να παραδίδει μαθήματα αντοχής και προκοπής. Το μεράκι του συνέχισε μάλιστα και την επόμενη ημέρα, αυτή τη φορά με το ξεχορτάριασμα στα παρτέρια. Μόλις τον είδα συνειδητοποίησα ότι δεν θα πιω τον καφέ μου με τα πόδια ψηλά στην κουπαστή της βεράντας. Ο θείος ήταν σαν να βρήκε νόημα στην ήσυχη καθημερινότητα του κάνοντας αυτό που ήξερε να κάνει καλά μια ζωή, καθότι γεωργός στο επάγγελμα και εμείς από την άλλη βρήκαμε έναν πολύτιμο βοηθό.

Εντωμεταξύ, εκεί που πρότεινε διάφορα ανέφερε σε μια στιγμή ότι εαν θα ζούσε ως τον Οκτώβρη θα μας βοηθόυσε και σε μια ακόμη εργασία. Δεν ξέρω για ποιο λόγο αλλά η φυσικότητα με την οποία ξεστόμισε αυτή την κουβέντα με άφησε έκπληκτη. Κοντοστάθηκα για λίγο, χρειάστηκα μερικά δευτερόλεπτα να συνειδητοποιήσω ότι είπε αυτό και όχι κάτι άλλο γιατί ο τρόπος με τον οποίο ακούστηκε σε έκανε να πιστεύεις ότι μίλησε για κάτι απόλυτα φυσιολογικό, χωρίς να υπάρχει ίχνος αλλαγής στο ύφος του και τη φωνή του.

Με αφορμή αυτή την σκηνή μου ήρθαν οι υπαρξιακοί προβληματισμοί του Ιrvin Yalom για το άγχος του θανάτου όπου ισχυρίζεται ότι οι σχέσεις, η συντροφικότητα, η αγάπη μπορούν να μειώσουν αυτό το άγχος. Θυμάμαι ακόμη ότι και ο ίδιος στα πλαίσια της πολύχρονης υπαρξιακής ψυχοθεραπευτικής του πρακτικής του είχε εντυπωσιαστεί με την άνεση και την τόλμη ανθρώπων που βρίσκονταν κοντά στο θάνατο να μιλούν για τους υπαρξιακούς τους φόβους. Στην συγκεκριμένη περίπτωση ο θείος το έφτασε και ένα βήμα παραπέρα. Δεν μοιάζει καν να φοβάται τον θάνατο. Μοιάζει πιο πολύ να φοβάται μη και περάσει μια μέρα χωρίς να νιώθει χρήσιμος, χωρίς να ζει.

Και μετά σκέφτηκα το συνολικό όφελος που θα υπήρχε στην κοινωνία εαν έρχονταν πιο συχνά σε επαφή ηλικιωμένοι και νέοι. Οι κοινωνίες είναι έτσι διαμορφωμένες που οι υπερήλικες εύκολα μπαίνουν στο περιθώριο και βιώνουν κοινωνικό αποκλεισμό. Άνθρωποι που εργάστηκαν σκληρά, πόνεσαν, κινδύνεψαν, επιβίωσαν μέσα από αντίξοες συνθήκες δεν μπορούν παρά να είναι πολύτιμοι φορείς εμπειριών και γνώσεων. Γιατί μια τέτοια εγκυκλοπαίδεια-θησαυρός να μπαίνει σε ένα ξεχασμένο ράφι βιβλιοθήκης; Πόσοι θα μπορούσαν να κερδίσουν από την ανάγνωση μιας ξεχωριστής γνώσης που δεν θα βρεθεί ποτέ με τον ίδιο τρόπο στο διαδίκτυο.

“Εκεί που είσαι ήμουν και εδώ που είμαι θα ΄ρθεις” λέει πολύ εύστοχα μια παροιμία και απευθύνεται στην παντοδυναμία των νέων που καμιά φορά μετατρέπεται σε ξεροκεφαλιά και εγωϊσμό. Τα γηρατειά όμως δεν πρέπει να είναι συνυφασμένα με την ανημπόρια αλλά με πλούτο εμπειρίας και σοφίας. Δεν είναι λίγες οι φορές που η γνώμη των γηραιότερων μπορεί να είναι πολύ βοηθητική σε διαπροσωπικές σχέσεις ή σε διάφορα προβλήματα και κάποια λόγια τους μάλιστα να μείνουν χαραγμένα στην μνήμη για μια ζωή.

Ένα ευχαριστώ λοιπόν και μια έμπρακτη αναγνώριση σε κάθε ηλικιωμένο εκεί έξω που διακριτικά αποσύρεται από την ζωή μην θέλοντας να ‘ενοχλήσει’ ή να επιβαρυνθεί στους νεότερους αλλά εαν θέλουμε να έχουμε μια αξιοπρεπή στάση ζωής δεν πρέπει να αμελούμε να τους δείχνουμε κάθε τόσο ότι είναι σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας μας. Να τους εντάξουμε στην παραγωγική διαδικασία της κοινωνίας, ζητώντας τους να προσφέρουν εθελοντικά σε τομείς που δεν απαιτούν ρώμη, αντοχή και σύγχρονη τεχνογνωσία, αλλά εμπειρία και γνώση, να τους κάνουμε να νοιώθουν χρήσιμοι και ζωντανοί. Το κέρδος από αυτή την προσπάθεια είναι εξίσου μεγάλο και για τους νέους. . Εμείς πάντως το λάβαμε αυτό το δώρο από το θείο μας σε αφθονία. Εμπνευστήκαμε, θαυμάσαμε, μάθαμε, κινητοποιηθήκαμε, δημιουργήσαμε. Ευχαριστούμε από καρδιάς.

Μια ιδέα γύρω από την ψυχοθεραπεία.

 

forest psychotherapyΤο να αποφασίσεις να βγεις από μια δύσκολη κατάσταση ή να απαλλαχτείς από μια δυσλειτουργική συμπεριφορά χρόνων δεν είναι εύκολο και πολλές φορές αναρωτιέσαι πως θα το κάνεις. Πολλοί όταν καταφεύγουν στην βοήθεια Ψυχολόγου εναποθέτουν τις ελπίδες τους σε εκείνον πιστεύοντας ότι θα τους δώσει απαντήσεις στο πρόβλημα τους ή μαγικές τεχνικές. Τα πράγματα όμως δεν είναι ακριβώς έτσι και ευτυχώς που δεν είναι γιατί σε αυτή την περίπτωση θα ήταν σαν να παρέδιδες τον εαυτό σου σε κάποιον άλλο, “ειδικό”, να αποφασίσει εκείνος για λογαριασμό σου. Όταν γίνεται αυτό αυτόματα μπαίνεις στον ρόλο του αδύναμου ανθρώπου, του ανεπαρκούς, που δεν γνωρίζει και αναζητά καθοδήγηση.

Στη Συστημική Ψυχοθεραπεία συμβαίνει κάτι πολύ πιο ενδυναμωτικό και χρήσιμο. Από την πρώτη συνεδρία αντιμετωπίζεσαι ως ένας ολοκληρωμένος άνθρωπος με τις γνώσεις σου, τις ικανότητες σου, τις πεποιθήσεις σου, με την δική σου ξεχωριστή ιστορία. Το ότι μπορεί σε κάποια φάση της ζωής σου να βρεθείς σε αδιέξοδο δεν σημαίνει ότι έχουν ακυρωθεί όλα τα προηγούμενα σου εφόδια ή ότι έπαψες να τα έχεις. Ακόμη και αν πιστέψεις ότι δεν έχεις τις ικανότητες να το κάνεις μέσα από την συνεργατική δουλειά ενθαρρύνεσαι να το δεις και κάπως έτσι μπορείς να διακρίνεις καλύτερα και την επιθυμητή συμπεριφορά/αποτέλεσμα, το που θέλεις δηλαδή να φτάσεις.

Συχνά οι άνθρωποι που βρίσκονται μέσα σε ένα πρόβλημα παρασύρονται από την δίνη των συναισθημάτων τους. Τα αρνητικά συναισθήματα γίνοται κυρίαρχα, αυτά αποφασίζουν για σένα. “Αφού νιώθω πολύ χάλια, τα πράγματα είναι χάλια”. Ο στόχος δεν είναι να διώξουμε το συναίσθημα του θυμού, του φόβου στο εδώ και τώρα. Αντί να γίνεις έρμαιο της παρόρμησης σου για άμεση δράση “Θέλω να εκδικηθώ τον πρώην μου”, “ Θέλω να με ακούνε”, Θέλω να σταματήσω να φοβάμαι”, κάνεις κάτι διαφορετικό. Δίνεις χρόνο στον εαυτό σου να παρατηρήσεις,να  δοκιμάσεις κάτι καινούριο και ξανά να παρατηρήσεις τις όποιες αλλαγές. Υιοθετείς κατά κάποιο τρόπο την περιέργεια ενός ερευνητή και βλέπεις μια κατάσταση από διάφορες οπτικές γωνίες. Αυτό σε βοηθά να αμβλύνεις τις πιο άκαμπτες γωνίες της μία και μοναδικής ερμηνείας που δίνεις σε ένα συμβάν και σε κρατά εγκλωβισμένο.

Στα πλαίσια λοιπόν της θεραπευτικής μας συμμαχίας ο ρόλος μου είναι να σε ακούσω μέσα σε ένα κλίμα καθολικής αποδοχής και μέσα από την αφήγηση σου να σε γνωρίσω. Παράλληλα γνωρίζεις και εσύ τον εαυτό σου καθώς γίνεσαι ενεργητικός ακροατής της δικής σου ιστορίας. Οι ερωτήσεις που σου απευθύνω αντλούνται μέσα από την δική σου αφήγηση και με οδηγό τις δικές σου επιθυμίες και στόχους πορεύεσαι σε ένα νέο μονοπάτι όπου μπορεί να έχει τις λύσεις. Το αν θα το ακολουθήσεις ή όχι είναι και πάλι στην δική σου επιλογή.  Επιλέγεις ότι σε κάνει να είσαι καλά. 

Συνήθως, οι συνεδρίες λαμβάνουν χώρα κάθε δύο εβδομάδες, για όσο διάστημα προσδιορίσουμε από κοινού. Το διάστημα αυτό μπορεί να επαναπροσδιοριστεί στην πορεία. Η διάρκεια κάθε συνεδρίας είναι 60 λεπτά της ώρας.

Μπορούμε να εργαστούμε μαζί ψυχοθεραπευτικά για θέματα που σε απασχολούν και αφορούν:

  • Άγχος
  • Κατάθλιψη
  • Φοβίες
  • Ψυχοσωματικά συμπτώματα
  • Διατροφικές Διαταραχές
  • Διαταραχές ύπνου
  • Κρίσεις πανικού
  • Διαχείριση θυμού
  • Διαχείριση απώλειας (πένθος, διαζύγιο, χωρισμός)
  • Δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις και στην επικοινωνία
  • Οικογενειακή θεραπεία
  • Θεραπεία ζεύγους
  • Αυτογνωσία – Αυτοβελτίωση – Θέματα Αυτοεκτίμησης

 

Ονειρεύομαι ένα κόσμο όπου η ψυχική ασθένεια…

 

dreaming

Ονειρεύομαι έναν κόσμο όπου η ψυχική ασθένεια είτε είναι κατάθλιψη είτε είναι ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή είτε είναι ψύχωση θα αντιμετωπίζεται ακριβώς όπως οποιαδήποτε άλλη σωματική νόσο πχ διαβήτη, άσθμα, καρδιακές παθήσεις. Οι άνθρωποι δηλαδή που παρατηρούν ψυχικά ενοχλήματα θα επικοινωνούν τον προβληματισμό τους στους οικείους τους, θα προσπαθούν απο κοινού να τα αντιμετωπίσουν και αν δουν ότι επιμένουν θα ζητήσουν χωρίς δεύτερη σκέψη βοήθεια από ειδικό. Και έπειτα θα μπορούν να συνεχίσουν να μιλούν στους γύρω τους για την πορεία της πάθησης, για τα συναισθήματα τους, τους ενδοιασμούς, τις δυσκολίες.

Ο Κώστας θα λέει στον πατέρα του ότι τον τελευταίο μήνα φοβαται να βγεί από το σπίτι. Η Ελένη θα εκφράζει στην φίλη της την δυσκολία της να κοιμάται τα βράδια και τον φόβο της να μένει μόνη. Η Σοφία που είναι λεχώνα θα εμπιστευτεί στον γιατρό της ότι ανησυχεί συνέχεια και υπερβολικά για την υγεία του μωρού της. Και εκείνος με την σειρά του θα ενδιαφερθεί με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως θα έκανε εαν η Σοφία του έλεγε ότι πονάει στην κοιλιά. Ο Πέτρος που βγήκε πρόσφατα από την Ψυχιατρική κλινική θα γυρίσει πίσω στο σπίτι του, στην δουλειά του, στα χόμπυ του, θα βρει σιγά σιγά τους ρυθμούς του χωρίς να μπαίνει ο κίνδυνος ότι θα χάσει κάτι από τα παραπάνω. Χωρίς να χρειαστεί να έρθει αντιμέτωπος με ψιθυριστές φωνές που σχολιάζουν την απουσία του ή με διάφορα εξεταστικά βλέμματα. Η Άννα θα σχεδιάζει με θάρρος το μέλλον της μετά από ένα καταθλιπτικό επεισόδιο που την βρήκε στα 19 της χρόνια. Ο Στάθης δεν θα κρύβει τις επισκέψεις που κάνει στον ψυχολόγο ή στον ψυχίατρο για τις φωνές που ακούει το τελευταίο τρίμηνο φοβούμενος μήπως τον αποκαλέσουν τρελό. Η Μαρία θα μιλήσει στην δασκάλα της για την μητέρα της που το τελευταίο διάστημα έχει αλλάξει συμπεριφορά, έχει απομονωθεί, δεν μαγειρεύει, δεν τρώει. Η δασκάλα θα κινητοποιηθεί, θα ζητήσει βοήθεια και η βοήθεια αυτή θα φτάσει στο σπίτι της Μαρίας. Ο Στέλιος που εμφάνισε κρίσεις πανικού στο ξεκίνημα της φοιτητικής του ζωής δεν θα κλειστεί περισσότερο στο σπίτι, ούτε θα πιστέψει ότι όλα καταστράφηκαν. Αντίθετα θα στρέψει με μεγαλύτερο ενδιαφέρον και συμπόνοια την προσοχή του στις ανάγκες που του υποδεικνύει το σώμα του και η ψυχή του. Kαι θα μιλήσει, όπως θα μιλούσε για τον πονοκέφαλο που είχε μια εβδομάδα νωρίτερα.

Οι μαθητές της πρώτης τάξης του Λυκείου σε μια μικρή επαρχία θα γνωρίζουν καλά ότι για την γένεση όλων των παραπάνω ψυχικών προβλημάτων δεν ενοχοποιείται ένας μόνο παράγοντας για αυτό και η ψυχική πάθηση μπορεί να συμβεί στον καθένα. Επίσης, θα γνωρίζουν ότι για την κάθε μία ξεχωριστή ψυχική διαταραχή υπάρχει η αντίστοιχη εξατομικευμένη αντιμετώπιση και θεραπεία,  καθώς και ότι δεν αποτελεί μεταδοτικό νόσημα ώστε να απομακρύνονται από τον πάσχοντα συνάνθρωπο, αντίθετα είναι μια νόσος που θέλει τους ανθρώπους κοντά, να νοιάζονται, να βοηθούν, να φέρονται φυσιολογικά όπως θα έκαναν σε κάποιον που έσπασε το πόδι του και χρειάστηκε περίθαλψη ή νοσηλεία.

Αυτά ονειρεύομαι για το μέλλον που δεν θα ‘πρεπε να  είναι και πολύ μακρινό. Ξεκινώντας από το σήμερα ωστόσο ας περάσουμε παντου σε χώρους όπου υπάρχουν άνθρωποι βασικά μηνύματα όπως:

Όποιος αρρωσταίνει ψυχικά δεν σημαίνει ότι έκανε κάτι λάθος, ή ότι είναι ανεπαρκής και ότι θα κάνει λιγότερα πράγματα στη ζωή του συγκριτικά με άλλον. Δεν σημαίνει ότι δεν θα μπορεί να δουλέψει, να συσχετιστεί, να ταξιδέψει, να ονειρευτεί. Αρκεί όμως να κοιτάξει κατάματα αυτό που του συμβαίνει και να ζητήσει έγκαιρα βοήθεια καθώς η ενασχόληση με το τι θα πουν και θα σκεφτούν οι άλλοι είναι πραγματική σπατάλη χρόνου και ενέργειας. Ο εαυτός μας είναι πολύτιμος και μοναδικός και χρειάζεται να τον προσέξουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την κάθε στιγμή. 

 

Αθηνά Κισουδάκη, Ψυχολόγος ΑΠΘ-Οικογενειακή Ψυχοθεραπεύτρια

Μαία Msc Middlesex University in London- ΙBCLC 

 

  • Η επιλογή των ονομάτων που χρησιμοποιήθηκαν δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα οπότε οποιαδήποτε ομοιότητα με καταστάσεις είναι συμπτωματική.
  • Την Τρίτη 15 Οκτώβρη, από τις 9.30πμ έως τις 11.30πμ θα διεξαχθεί ενημερωτική ομιλία σχετική με τις περιγεννητικές ψυχικές διαταραχές συμβάλοντας με τον ελάχιστο δυνατό τρόπο στην προαγωγή της ψυχικής υγείας της εγκύου και της νέας μητέρας. Η είσοδος είναι ελεύθερη και απευθύνεται εκτός από έγκυες και μητέρες σε όλους όσους ενδιαφέρονται να ενημερωθούν και να μάθουν τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να στηρίξουν έναν δικό τους άνθρωπο σε αυτή την χρονική περίοδο της εγκυμοσύνης και της λοχείας.  Χρειάζεται προδήλωση συμμετοχής.

Πως βλέπουν τον Ψυχολόγο οι άλλοι, πως η οικογένεια του και πως είναι τελικά;

psychotherapy

 

Υπάρχουν κάτι εικόνες που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο υποδεικνύοντας μια ιδιότητα ενός ανθρώπου όπου περιγράφεται εναλλακτικά πως την βλέπει ο ίδιος, πως οι γονείς του και πως οι διάφοροι φίλοι.  Συνήθως η απόκλιση μεταξύ των περιγραφών-εικόνων είναι μεγάλη και αυτό είναι που κάνει αστείο το συγκεκριμένο εικονογράφημα. 

Κάπως έτσι σκεφτόμουν ότι συμβαίνει και με τους ψυχολόγους . Από τη μια υπάρχει η εικόνα που έχει ο κόσμος για τον ψυχολόγο, από την άλλη η θεώρηση των γονιών του  και τέλος αυτό που κατά κάποιο τρόπο είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα. 

Ξεκινώντας από το πρώτο σενάριο που αφορά την οπτική των άλλων για τον ψυχολόγο κρίθηκε σκόπιμο να χωριστεί  σε τρεις περιπτώσεις. 

Πρώτη περίπτωση.

Είναι μια παρέα ανθρώπων που έχουν βγει έξω για φαγητό. Η παρέα απαρτίζεται από άτομα διαφόρων ηλικιών. Τρώνε καλαμπουρίζουν, μιλούνε για διάφορα ανάλαφρα θέματα μέχρι που η συζήτηση λαμβάνει κάποια στιγμή μια πιο σοβαρή διάσταση σχολιάζοντας για τους σύγχρονους ανθρώπους που έχουν αποξενωθεί. Εκφράζονται διάφορες γνώμες μέχρι που κάποιος θυμάται ότι υπάρχει και ένας ψυχολόγος στην παρέα. “Παιδιά έχουμε και τον ψυχολόγο εδώ, ας μας πει και ο Ψυχολόγος!”

Και τότε αναμένεται από πολλούς ο ψυχολόγος να εκφέρει την μία και πιο αντικειμενική άποψη με το ανάλογο επιστημονικό ύφος, που πιθανότατα να περιορίζεται σε δύο τρία τσιτάτα ή συμπεράσματα του τύπου “είναι… δεν είναι..” ή “ισχύει.. όχι δεν ισχύει”.

 

Δεύτερη περίπτωση.

Τυχαία γνωριμία με κάποιον που συναντάτε για πρώτη φορά και στην χρονική φάση των συστάσεων μαθαίνετε το επάγγελμα του που είναι Ψυχολόγος. Η κλασσική ατάκα που ξεστομίζεται (συνηθέστερα σε πιο νεαρές ηλικίες) είναι η εξής: “ Δηλαδή εσύ τώρα μπορείς να με ψυχολογήσεις;”  Είναι σαν ο ερωτώμενος να προσπαθεί να τεστάρει τον Ψυχολόγο κατά πόσο είναι original Ψυχολόγος και αυτό θα το διαπιστώσει μέσα από τις απαντήσεις του που προσδοκά να του χαρίσουν άμεσες και έγκυρες πληροφορίες για τον εαυτό του, για το τι του αρέσει, τι όχι , τι ελαττώματα έχει ή ακόμη και για το τι σκέψεις κάνει εκείνη τη στιγμή. Στην περίπτωση αυτή αποδίδονται μαντικές ικανότητες στον ψυχολόγο, έως και μαγικές. 

 

Τρίτη περίπτωση.

Αν ο Ψυχολόγος έχει δικά του παιδιά και συχνάζει αναπόφευκτα σε παιδκές χαρές, παιδότοπους και παιδικά πάρτυ την πάτησε! Οι κινήσεις του παρακολουθούνται και μελετώνται ενδελεχώς για να διαπιστωθεί επιτέλους πως φέρεται ένας ψυχολόγος στα παιδιά του!

Εκείνα λογικά θα πρέπει να είναι πολύ ευγενικά με τους γονείς τους και όταν αποχωρούν από ένα πάρτυ για παράδειγμα θα έχουν μάθει να διαχειρίζονται τα συναισθήματα απογοήτευσης, θα τρέχουν πρόθυμα να βάλουν μόνα τους παππούτσια, μπουφάν και όλη η οικογένεια θα αποχωρεί με αγκαλιές, φιλιά και πολλά γέλια. 

Περνώντας στο σενάριο τώρα που αφορά την αντιμετώπιση των γονιών προς το παιδί τους που έγινε ψυχολόγος παρατηρείται μια  ευρεία γκάμα διατυπώσεων αλλά για λόγους οικονομίας συνοψίζονται σε μερικές φράσεις όπως τις μοιράστηκαν μαζί μου μερικοί συνάδελφοι.

“ Τόσο κόσμο βοηθάς την μάνα σου δεν μπορείς να την βοηθήσεις;”

“Σε περιμένουμε να έρθεις στο οικογενειακό συμβούλιο, εσύ θα ξέρεις πως να βρούμε λύση”.

“Σε σένα τα λέω που να τα πω; Ψυχολόγος είσαι!”

“Ψυχολόγος είσαι πως μιλάς έτσι;”

 “ Εκεί που σπούδασες τέτοιες αρλούμπες σας μαθαίνουν;” ( εδώ είναι η περίπτωση που η γνώμη του Ψυχολόγου δεν είναι αρεστή ή αυτή που θα ήθελε ο γονιός να ακούσει).

Ένα πρώτο συμπέρασμα είναι ότι η στάση των γονιών ενός ψυχολόγου χαρακτηρίζεται από αμφιθυμία. Η χρήση του όρου Ψυχολόγος μέσα στην οικογένεια πάει και έρχεται ανάλογα με το τι σκοπό χρειάζεται κάθε φορά να εξυπηρετήσει. Να πάρει κάποιος βοήθεια, να απαιτήσει βοήθεια, να εκφράσει την δυσαρέσκεια του, να αμφισβητήσει,να συγχωρεθεί. Σίγουρα το πλέγμα σχέσεων που έχει αναπτυχθεί μεταξύ του παιδιού-Ψυχολόγου και των  γονιών του συμβάλλει σημαντικά στον βαθμό παρέμβασης που πράττουν εκείνοι προς αυτό. Όσο λιγότερη είναι η οριοθέτηση μέσα στην οικογένεια τόσο αυξάνεται η εισροή παρόμοιων σχολίων με τα παραπάνω.

Ας δούμε λοιπόν τώρα τι είναι πιο κοντά σε έναν ψυχολόγο μιλώντας βέβαια γενικά αλλά και από την δική μου αναπόφευκτα σκοπιά αφού και σε αυτό το επάγγελμα όπως και σε όλα τα άλλα οι διαφορές είναι δεδομένες ως απόρροια της ξεχωριστής προσωπικότητας, κουλτούρας και μάθησης του καθενός.

Καταρχήν ο Ψυχολόγος είναι ένας άνθρωπος με όλη την γκάμα συναισθημάτων και σίγουρα δεν είναι ένας άνθρωπος που δεν αγχώνεται, δεν φοβάται και στον πόνο δεν λυγίζει. Αν συναντήσετε κάποιον τέτοιο που μοιάζει περισσότερο με ρομπότ παρά με ανθρώπινο ον απομακρυνθείτε. Από την άλλη όμως ο Ψυχολόγος βρίσκεται σε μια συνεχή διαδικασία μάθησης και έρευνας του ανθρώπου, όπου για να μπορεί να τη συνεχίσει χρειάζεται να αποδέχεται όλα τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές, επιτρέποντας τα να συμβαίνουν. Με αυτό τον τρόπο αναστοχαστικά τα παρατηρεί, τα διερευνά,  ανακαλύπτει το νόημα ή αν δεν ανακαλύπτει τίποτα στρέφει αλλού το βλέμμα παρατήρησης. Κάπως έτσι μέσα από μια τέτοια διαδικασία συμπαρασύρει και τον άνθρωπο που του ζητά βοήθεια χωρίς όμως να τον βλέπει καθόλου ως ένα αβοήθητο πλάσμα αλλά ως κάποιον που είναι ικανότατος να μπει και αυτός στο πεδίο παρατήρησης της ζωής του και να ανακαλύψει χρήσιμα πράγματα για τον εαυτό του ή για τους άλλους. 

Ο Ψυχολόγος με άλλα λόγια  δεν είναι κάποιος που τα ξέρει όλα και έχει έτοιμες τις απαντήσεις αλλά είναι εκείνος που διερευνά με τις κατάλληλες ερωτήσεις τον άνθρωπο που έχει απέναντι του και με την συνεργασία του φέρνει πληροφορίες στην επιφάνεια, ξετρυπώνει κρυμμένες δυνάμεις. Μαθαίνοντας περισσότερα για τον πελάτη μέσα σπό την ψυχοθεραπευτική διαδικασία μαθαίνει παράλληλα και ο θεραπευτής. Πρόκειται για μια άκρως ενδιαφέρουσα αλληλεπιδραστική σχέση που αφήνει πίσω της κατάθεση ψυχής, συναισθήματα, γνώση ενώ έχει μπροστά της ελπίδα, νόημα, εμπιστοσύνη, συμφιλίωση, ανακούφιση, αποδοχή. 

Αν είστε σε διαδικασία εύρεσης ψυχολόγου ή βλέπετε ήδη κάποιον δεν γίνεται να μην κάνετε κάποιες σκέψεις σχετικά με τον άνθρωπο Ψυχολόγο, πως είναι, τι σκέφτεται, πόσο καλά τα καταφέρνει στην ζωή του. Μερικοί θεωρούν ότι ένας καλός Ψυχολόγος θα έχει λύσει όλα τα προβλήματα στη ζωή του ή θα τα λύνει άμεσα μόλις προκύπτουν ή ότι  πιθανότατα θα βρίσκεται σε μια απόλυτη αρμονία με τον εαυτό του και θα έχει μια σοφή και ψύχραιμη αντιμετώπιση των πάντων. Αυτό ωστόσο σαν σκέψη ούτε είναι ρεαλιστική αλλά ούτε και σας βοηθά καθότι βάζοντας τον Ψυχολόγο σε ένα βάθρο επιιτυχούς αυτοπραγμάτωσης καθιστά εσάς περισσότερο αποδυναμωμένους καλλιεργώντας ψευδώς την πεποίθηση ότι εκείνος έχει φτάσει κάπου ψηλά ενώ εσείς απέχετε πολύ από αυτό το σημείο. 

Θα ήταν προτιμότερο πριν επισκεφθείτε έναν Ψυχολόγο να στρέψετε την προσοχή σας σε άλλα πιο ουσιαστικά πράγματα όπως την επιβεβαίωση ότι πρόκειται για Ψυχολόγο με άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, με κλινική εμπειρία, με κάποιο αναγνωρισμένο πρόγραμμα πιστοποιημένης εκπαίδευσης στην ψυχοθεραπεία ή μεταπτυχιακό και έπειτα να είστε εσείς και μόνο εσείς που θα κρίνετε μετά την πρώτη σας συνάντηση εαν αυτός είναι ένας καλός Ψυχολόγος για εσάς ή όχι. 

Περνώντας το κατώφλι του γραφείου ενός Ψυχολόγου χρειάζεται πάνω από όλα να νιώθετε ότι είστε αποδεκτοί με ότι βάρος και να κουβαλάτε ώστε να μειωθεί αυτό στο μισό. Δεν θα κριθείτε σε καμία περίπτωση ούτε για την ηθική σας ούτε για τις πράξεις σας. Το αίσθημα εμπιστοσύνης όμως δεν κατακτιέται  από όλους από την πρώτη συνεδρία καθώς ο φόβος να εκμυστηρευτεί ο πελάτης ενδόμυχες σκέψεις του υπάρχει εύλογα και είναι φυσιολογικός λόγω της μη εξοικείωσης αρχικά με την διαδικασία και με τον θεραπευτή. Όσο πιο γρήγορα όμως νιώσετε αυτή την εξοικίωση και την εμπιστοσύνη τόσο πιο σημαντικό και ωφέλιμο θα είναι για την εξέλιξη της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας. 

Τι είναι πρόβλημα στον ύπνο των μωρών και τι είναι φυσιολογικό

sleep

Οι περισσότεροι νέοι γονείς παραπονιούνται ότι δεν κοιμούνται και είναι πολύ κουρασμένοι. Ανησυχούν ότι τα παιδιά τους μπορεί να εμφανίζουν διαταραχές ύπνου και ότι αυτό που ζούνε δεν μοιάζει να είναι φυσιολογικό.

Μεγάλο μέρος ευθύνης αυτής της γονεϊκής αγωνίας σχετικά με τον ύπνο των παιδιών αποδίδεται στην κουλτούρα που έχει δημιουργηθεί μέσα στην οποία οι γονείς ‘μαθαίνουν΄να ανησυχούν για τον μη επαρκή ύπνο συνδέοντας τον με σοβαρές συνέπειες για την υγεία του παιδιού. Άλλο πρόβλημα για τους σύγχρονεις γονείς θεωρείται η μικρή ή ανύπαρκτη εμπειρία-γνώση τους για το τι είναι φυσιολογικό στον ύπνο των παιδιών.

Απλά και μόνο λαμβάνοντας ενημέρωση για το τι εστί φυιολογικός ύπνος των μωρών μπορεί να κατευνάσει τις ανησυχίες και το άγχος των γονιών και να οδηγήσει σε πιο ήρεμες και χαρούμενες στιγμές ολόκληρη την οικογένεια.

Οπότε τι είναι είναι φυσιολογικό;

Το παρακάτω άρθρο έχει γραφτεί από την Kathleen Kendall-Tackett και τους συνεργάτες της και βασίζεται σε έγκυρες βιβλιογραφικές πηγές με ενδελεχή έρευνα γύρω από τον ύπνο των παιδιών.

“ Το παιδί μου ξυπνάει κάθε μία ώρα νύχτα μέρα για να φάει”.

Είτε πρόκειται για ξύπνημα κάθε μια ώρα ή κάθε δύο ή τρεις οι γονείς συνιθίζουν να ανησυχούν για τα συχνά ξυπνήματα του νεογνού που αναζητά να φάει. Η ανησυχία ενισχύεται το βράδυ καθώς η δυτική κουλτούρα  επιτάσει για τον ύπνο να είναι συνεχόμενος όλο ή σχεδόν όλο το βράδυ. Ωστόσο βιολογικά αυτό δεν ισχύει ειδικά για τα θηλάζοντα μωρά.

Μετά τη γέννηση του, το στομάχι του μωρού μπορεί να δεχτεί γάλα όσο μια κουταλιά σε κάθε γεύμα πράγμα που σημαίνει ότι θα πρέπει να σιτίζεται συχνά για να καλύπτει τις ανάγκες του σε ενέργεια ανάλογες αυτής της σημαντικής περιόδου ανάπτυξης. Αν και το στομάχι τους μεγαλώνει σχετικά γρήγορα, το περιεχόμενο λίπους και πρωτεϊνης στο μητρικό γάλα είναι χαμηλότερο συγκριτικά με άλλα θηλαστικά με συνέπεια τα νεογνά να χρειάζονται να ξυπνάνε συχνά καταλήγοντας έτσι σε περισσότερες αφυπνίσεις στη διάρκεια της νύχτας (Ball 2003. Ball 2009).
Το ανθρώπινο μητρικό γάλα είναι ειδικά σχεδιασμένο για τα νεογνά που χρειάζονται να τρώνε όποτε το επιθυμούν μέρα νύχτα και είναι το πιο εύπεπτο.
Το ξένο γάλα φτιάχνεται από άλλο είδος-την αγελάδα- και έχει περισσότερα λιπαρά αλλά και έναν μεγάλο αριθμό προσθετικών που δυσκολεύουν και κάνουν πιο αργή την πέψη. Αυτό μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο των μωρών καταλήγοντας σε αφύσικα βαθύ ύπνο του νεογνού (μένει περισσότερο στο στάδιο 3-4 του ύπνου: Bute, Jensen, Moon, Glaze & Frost JR.,1992). Το στάδιο 3-4 του ύπνου είναι εκείνο που μια αφύπνιση γίνεται πιο δύσκολα ωστόσο μεγάλα χρονικα΄διαστήματα στο στάδιο 3-4 ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά την ικανότητα του μωρού να διατηρεί επαρκή ποσότητα οξυγόνου.
Και πάλι, η χορήγηση ξένου γάλακτος με μπουκάλι δεν εγγυάται περισσότερο ύπνο και ξεκούραση στους γονείς (Doan, Gardiner, Gay & Lee, 2007. Kendall Tackett, Cong & Hale, 2011).

Καλό είναι να γνωρίζουν οι γονείς ότι ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο σιτίζεται ένα παιδί κάποια μωρά ξυπνάνε συχνά στη διάρκεια της νύχτας (Weinraub, Bender, Friedman, Susman, Knoke, Bradley, et al., 2012). Oι νυχτερινές αφυπνίσεις είναι μια φυσιολογική βιολογικά κατάσταση.

Οι θηλάζουσες μητέρες μπορεί να ξυπνάνε πιο συχνά αλλά αναφέρουν μεγαλύτερη διάρκεια ύπνου συνολικά. Για παράδειγμα, σε μια μελέτη 6.410 μητέρων που είχαν παιδιά από 0 έως 1 έτους, οι μητέρες που θηλάζανε αποκλειστικά ανέφεραν περισσότερα ξυπνήματα αλλά και περισσότερη συνολική διάρκεια ύπνου συγκριτικά με μητέρες που δίνανε μπουκάλι ή κάνανε μικτή διατροφή (Kendall-Tackett et. al., 2011). Oι αποκλειστικά θηλάζουσες μητέρες ανέφεραν λιγότερη κούραση στη διάρκεια της ημέρας, περισσότερη ενέργεια, λιγότερο θυμό και ευερεθιστότητα καθώς και λιγότερα καταθλιπτικά συμπτώματα. Εχει ενδιαφέρον ακόμη ότι μητέρες που ακολουθούσαν μικτή διατροφή ανέφεραν επίσης λιγότερες ώρες ύπνου χωρίς να διαφέρουν δηλαδή από εκείνες που δίνανε μπουκάλι. Αυτό είναι σημαντικό ως εύρημα καθώς οι καινούριες μαμάδες πιέζονται να δώσουν συμπλήρωμα με την δικαιολογία ότι θα ξεκουραστούν. Τα αποτελέσματα αυτά είναι σε απόλυτη συμφωνία με τα ευρήματα άλλης έρευνας που διεξήχθη από τους Doan et al. (2007) οι οποίοι κατέληξαν στο ότι η μικτή διατροφή συνδέεται με λιγότερες ώρες ύπνου και όχι το αντίθετο.

Τα βραδυνά ξυπνήματα συνεχίζουν να είναι συχνά όσο το θηλάζων μωρό αναπτύσσεται. Σε μια μελέτη που συμπεριλάμβανε θηλάζοντα μωρά δύο έτους τα ξυπνήματα την νύχτα συνέχιζαν στη διάρκεια του δεύτερου χρόνου ζωής. Αυτό το μοτίβο ύπνου με τις συχνές νυχτερινές αφυπνίσεις παρατηρείται πιο συχνά σε κουλτούρες όπου η συγκοίμηση με το μωρό (co-sleeping) και ο μακροχρόνιος θηλασμός είναι συνήθεις πρακτικές (Elias, Nicolson, Bora & Johnston, 1986).

Τα βραδυνά ξυπνήματα προστατεύουν τα νεογνά.

Οι βραδυνές αφυπνίσεις αναφέρονται ως πιο συχνές σε βρέφη που κοιμούνται στο ίδιο κρεβάτι με τους γονείς τους ωστόσο οι αφυπνίσεις αυτές και ο κοινός ύπνος (όταν γίνεται με ασφάλεια) μπορούν να προστατέψουν τα μωρά από SIDS -Σύνδρομο Αιφνίδιου Βρεφικού Θανάτου. Η κρίσιμη περίοδος για SIDS θεωρείται από τη γέννα εως τον 8ο μήνα (κύρια στους 2 με 3 μήνες) και οι νυχτερινές αφυπνίσεις αποτελούν κατα κάποιο τρόπο ένα προστατευτικό μηχανισμό. Τα μωρά των οποίων μοναδική πηγή θρέψης είναι το μητρικό γάλα ξυπνάνε συχνά για να θηλάσουν, κάτι που είναι σημαντικό για τη σχέση του θηλασμού ώστε να συνεχίσει (Ball 2009).

“Το παιδί μου κοιμόταν το βράδυ και ξαφνικά αυτό άλλαξε”.

Φανταστείτε ότι ξυπνάτε συχνά για να θηλάσετε το μωρό σας αλλά όσο ο καιρός περνά συνειδητοποιείτε ότι κοιμάστε όλο και μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Ώρες συνεχόμενου ύπνου! Είναι καταπληκτικό και φυσικά το απολαμβάνετε. Και τότε ξαφνικά όσο γρήγορα αυτό συνέβη τόσο γρήγορα εξαφανίστηκε. Το αξιολάτρευτο μωρό σας που κοιμόταν σχεδόν όλη τη νύχτα ξαφνικά άρχισε και πάλι να ξυπνάει. Αυτή η εμπειρία που είναι μια πραγματικότητα για αρκετές οικογένειες μπορεί να προκαλέσει εύλογα εκνευρισμό και απογοήτευση και να συνοδεύεται από σκέψεις ότι κάτι κάνατε λάθος ή ότι κάτι άλλο πρέπει να γίνει τώρα ώστε να κερδηθεί και πάλι ο συνεχόμενος βραδυνός ύπνος.

Ακούστε προσεκτικά! Εσείς δεν κάνατε τίποτα που να φταίει. Η επιστροφή σε νυχτερινές αφυπνίσεις μετά από περιόδους συνεχόμενου βραδυνού ύπνου είναι απολύτως φυσιολογική. Πολλών παιδιών ο ύπνος θα κάνει κύκλο για ένα διάστημα. Ερευνητές μάλιστα παρατηρώντας διάφορες καταστάσεις ύπνου ανακάλυψαν ότι συχνα μεταξύ των 6 και 12 μηνών βρέφη που ενώ είχα νωρίτερα κατακτήσει μια ρουτίνα το βράδυ με αρκετές ώρες συνεχόμενου ύπνου ξαφνικά άρχισαν να ξυπνάνε συχνά (Scher, 1991, 2001). Σε μια μακρόχρονη μελέτη που εξέταζε τον ύπνο των παιδιών από την ηλικία των τριών μηνών μέχρι και τους 42 μήνες βρέθηκε ότι δεν υπήρχε καμία σταθερότητα στα νυχτερινά ξυπνήματα ή ακόμη και στη διάρκεια του ύπνου σε όλη αυτή την χρονική περίοδο (Scher, Epstein & Tirosh, 2004).

Τι προκαλεί την αλλαγή αυτή στον ύπνο;

Υπάρχει πιθανότατα μια ποικιλία αιτιών μοναδική για το κάθε παιδί. Για κάποια παιδιά μπορεί να είναι ένα άλμα ανάπτυξης ή τα δόντια για άλλα μια περίοδος που είναι πιο αναστατωμένα ή βιώνουν το άγχος αποχωρισμού. Πρόσφατα μια μελέτη βρήκε ότι τα μωρά ξυπνούν πιο συχνά όταν αρχίζουν να μπουσουλάνε. Για κάποια επίσης παιδιά μπορεί να μη βρούμε ποτέ τον πραγματικό λόγο. Ωστόσο όσο τα μωρά μεγαλώνουν και το κάθε ένα αποκτά προοδευτικά κιρκάδιο ρυθμό θα περνούν μέσα από τέτοιους κύκλους ύπνου που κάποιοι γονείς θα τους βιώνουν πιο ομαλά από άλλους. Είναι σημαντικό πάντως οι γονείς να γνωρίζουν την φυσιολογικότητα αυτών των αλλαγών όσο και αν είναι κουραστικές και επιφέρουν ένταση. Γνωρίζοντας όμως την φύση αυτών των αλλαγών προσδοκάται καλύτερη προετοιμασία από την μεριά των γονιών, αποδοχή ή τουλάχιστον να αποφεύγεται το επιπλέον άγχος στην επανεμφανιση των νυχτερινών ξυπνημάτων.

Το παιδί μου ξυπνάει στις 2πμ και  παραμένει ξύπνιο για μία ή και δύο ώρες.”

Μια μητέρα θυμάται πολύ καλά την πρώτη φορά που η κόρη της το είχε κάνει αυτό. Περίπου στους 14 μήνες ξύπνησε η μικρή στην μέση της νύχτας και δεν φαινόταν έτοιμη ή ικανή να ξανακοιμηθεί μένοντας έτσι για 2 ώρες περίπου παρόλες  τις προσπάθειες που έκαναν οι δικοί της για να την πάρει πάλι ο ύπνος. Αυτό συνεχίστηκε τακτικά για τους επόμενους μήνες και μια μέρα ξαφνικά έτσι όπως ξεκίνησε έτσι σταμάτησε χωρίς να επανεμφανιστεί τον επόμενο χρόνο.

Η εξήγηση για αυτό είναι σχετικά άγνωστη αν και οι ερευνήτες συνεχίζουν να εξετάζουν βασικές διεργασίες της φυσιολογίας του ύπνου- αυτό που γνωρίζουμε ωστόσο είναι ότι τέτοιες καταστάσεις στον ύπνο απαντώνται σε αρκετά παιδιά μέχρι και την ηλικία περίπου των 3 χρόνων (Weinreub, Bender, Friedman, Susman, Knoke, Bradley et al., 2012). Πολλές φορές τα ξυπνήματα είναι σύντομα και το παιδί μπορεί να ξανακοιμηθεί εύκολα. Άλλες φορές η επαναφορά σε κατάσταση ύπνου είναι πιο χρονοβόρα. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν σημαίνει ότι το παιδί σας παρουσιάζει κάποιο πρόβλημα με το ύπνο. Πιο συχνά νυχτερινά ξυπνήματα με φωνές, κλάμματα παρατηρούνται γύρω στους 6 μήνες και μετά ξανά κοντά στα δύο χρόνια. Τα ξυπνήματα αυτά είναι μία από τις πολλές εκδηλώσεις συμπεριφοράς του παιδιού που οφείλονται σε άγχος αποχωρισμού -μια φυσιολογική δηλαδή συμπεριφορά ως αποτέλεσμα της ανακάλυψης από τα παιδιά ότι είναι ξεχωριστές υπάρξεις από τους φροντιστές τους (for a review see Middlemiss, 2004).

Μερικοί διαφωνούν και ισχυρίζονται ότι τα νυχτερινά ξυπνήματα των παιδιών υποδεικνύουν διαταραχή ύπνου αλλά αυτές οι απόψεις βασίζονται σε κριτήρια που δεν φανερώνουν την πραγματική κατάσταση σχετικά με τον παιδικό ύπνο. Μερικές ακόμα μελέτες βρήκαν ότι τα νυχτερινά ξυπνήματα είναι σχετικά συχνά σε ηλικίες 12 με 24 μήνες ( Richman, 1981, Goodlin-Jones, Burnham, Gaylor, & Anders 2001, Scher, 2000, Weinraub et al., 2013).
‘Ετσι, οι αντιλήψεις του γονιού σχετικά με το τι αποτελεί πρόβλημα στο ύπνο επηρεάζονται εύλογα από τις προσδοκίες τους για έναν συνεχή καλό ύπνο του μωρού αλλά και από την επίδραση που έχει η συχνή νυχτερινή αφύπνιση στην ποιότητα του δικού τους ύπνου και στην λειτουργικότητα τους στη διάρκεια της ημέρας. Παρότι οι αλλαγές στη ρουτίνα ύπνου των παιδιών μπορεί να είναι ενοχλητικές και να προκαλούν έκνευρισμό εμφανίζονται ως φυσιολογικές μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο σχέσης γονιών-παιδιού. Όταν αντίθετα αντιμετωπίζονται ως προβληματικές τότε οι γονείς βιώνουν περισσότερο άγχος και ανησυχία (Middlemis, 2004). Όπως έχουμε μάθει από πολλούς γονείς η κατανόηση ότι αυτά τα βραδυνά ξυπνήματα είναι φυσιολογικά τους δίνει ανακούφιση και αντοχή για πολύ καιρό ακόμα.

“Το παιδί μου δεν πάει για ύπνο
πριν τις 10μμ.”

Είναι αρκετά συχνό σε δυτικές κοινωνίες να θεωρείται ότι τα μωρά και τα μικρά παιδιά θα πρέπει να είναι στο κρεβάτι αρκετά νωρίς για παράδειγμα γύρω στις 7μμ προκειμένου να αναπτύξουν καλές συνήθειες ύπνου. Δυστυχώς αυτό δεν είναι ρεαλιστικό σε αρκετές οικογένειες και δεν συμβαίνει όχι επειδή οι γονείς δεν φροντίζουν να πάνε έγκαιρα τα παιδιά τους για ύπνο αλλά επειδή κάποια παιδιά έχουν διαφορετικό κιρκάδιο ρυθμό ή γιατί ένα πιο αργό στην ώρα πρόγραμμα ύπνου μπορεί να ταιριάζει καλύτερα στην δική τους οικογένεια. Κάποια παιδιά μάλιστα θα συνεχίσουν αυτό το στυλ ύπνου και στα χρόνια αργότερα.

Διαπολιτισμικά στοιχεία που έρχονται από μελέτες σχετικά με την ώρα που πάνε για ύπνο τα βρέφη και τα μεγαλύτερα παιδιά δείχνουν ότι στην Ασία πηγαίνουν συνήθως πιο αργά( Mindell, Sadeh, Wiegand, How, & Gog, 2010). Aπό την άλλη ο μέσος χρόνος που βρέθηκε να πηγαίνουν για ύπνο τα παιδιά σε Καυκάσιες χώρες είναι 8.42μμ. Στις χώρες της Ασίας υπολογίζεται μια ώρα ολόκληρη μετά ( με μέσο όρο 9.44μμ) και με την πιο αργή ώρα ύπνου να παρατηρείται στο Χονγκ Κογκ 10.17μμ. Αξιοσημείωτο είναι ότι η ώρα έγερσης από το κρεβάτι το πρωί είναι επίσης πιο αργά σε αυτές τις χώρες. Ταυτόχρονα, ένα άλλο συμπέρασμα που βγήκε από αυτές τις μελέτες ήταν ότι η μεγάλη πλειοψηφία των παιδιών στις Ασιάτικες χώρες κοιμούνται μαζι με τους γονείς τους στο ίδιο κρεβάτι. Έτσι ίσως εξηγείται το ότι τα παιδιά ως φυσικό επακόλουθο της συγκοίμησης υιοθετούν το ωράριο ύπνου των γονιών τους.

Αυτό που θα πρέπει να θυμάστε είναι ότι το να πηγαίνει πιο αργά ένα παιδί για ύπνο δεν είναι από μόνο του πρόβλημα. Εαν όμως αρχίζει να γίνεται πρόβλημα για την οικογένεια δεδομένου του προγράμματος που έχουν τότε ίσως οι γονείς χρειαστεί να αλλάξουν και να εφαρμόσουν μια νέα ρουτίνα ύπνου ( Midell, Tellofski, Weigand & Kurtz , 2009). Μπορούν να ξεκινήσουν σιγά σιγά να γίνεται πιο νωρίς η ρουτίνα ύπνου που προοδευτικά θα οδηγήσει σε μια πιο έγκαιρη ώρα που θα κοιμηθεί το παιδί (Richman, 1981).

“Το παιδί μου κοιμάται λιγότερο (ή περισσότερο) από τις προτεινόμενες οδηγίες ανεξάρτητα από το τι κάνω εγώ”.

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν δει τις κατευθυντήριες οδηγίες ύπνου, πόσο ύπνο χρειάζονται δηλαδή τα παιδιά στα διάφορα στάδια ανάπτυξης τους. Οι γονείς ενημερώνονται ότι τα νεογνά θα πρέπει να κοιμούνται περίπου 16 με 18 ώρες, στην ηλικία έπειτα των 2 χρόνων ο συνολικός χρόνος ύπνου προτείνεται στις 13 ώρες κοκ. Όταν οι ερευνητές εξετάζουν ερωτήσεις όπως πόσο χρόνο πρέπει να κοιμούνται τα μωρά και τα παιδιά και ποιες είναι οι σωστές οδηγίες οι δοθείσες απαντήσεις δεν είναι ξεκάθαρες και συχνά βασίζονται στη διερεύνηση του πόσο κοιμούνται τα παιδιά σε διαφορετικές ώρες στην ιστορία (Matricciani, Οlds, Blunden, Rigney & Williams, 2012).

Ως γονείς είναι βασικό να γνωρίζουμε ότι πρόκειται για οδηγίες-συστάσεις. Το κάθε παιδί είναι διαφορετικό και οι οδηγίες μπορεί να μην ταιριάζουν σε όλα ατα παιδιά. Κάποια θα χρειάζονται περισσότερο ύπνο και κάποια λιγότερο. Εαν ένα παιδί κοιμάται πραγματικά λίγες ώρες συνολικά θα δείχνει σημάδια για αυτό. Τέτοια σημάδια ανεπαρκούς ύπνου είναι να δείχνει υποτονικό, σα να ζαλίζεται, να τρίβει τα μάτια, να δυσκολεύεται να εστιάσει σε ανθρώπους ή στο παιχνίδι, να γίνεται υπερβολικά ενεργητικό αργά τη νύχτα και αντιστροφα να δυσκολεύεται πολύ να ξυπνήσει το πρωί.
Εστιάζοντας λοιπον την προσοχή σας στη συμπεριφορά του παιδιού θα είστε σε θέση να συμπεραίνετε εαν το παιδί σας πραγματικά στερείται ώρες ύπνου ανεξάρτητα από τον ακριβή αριθμό ωρών που κοιμάται.

“Tο παιδί ακόμα κοιμάται στο κρεβάτι μας”.

Πολλοί γονείς που κοιμούνται με τα παιδιά τους στο ίδιο κρεβάτι γίνονται δέκτες σχολίων όπως “το παιδί δεν θα φύγει ποτέ από το κρεβάτι σας εαν δεν το κάνετε εσείς” ή “ πως είναι η σεξουαλική σας ζωή;” κ.α. Οι γονείς μετά από τέτοια σχόλια αρχίζουν να αναρωτιούνται εαν κάνουν το σωστό για τα παιδιά τους ή αν θα καταλήξουν με έναν 16χρονο γιο ή κόρη που θα συνεχίζει να θέλει να κοιμάται στο κρεβάτι τους.

Η ηλικία όπου τα παιδιά είναι έτοιμα να πάνε στο δικό τους δωμάτιο ποικίλει σημαντικά ενώ ο κοινός ύπνος είναι συχνή πρακτική σε παγκόσμιο επίπεδο. Είναι αξιοσημείωτο ότι τα ποσοστά ότι της συγκοίμησης στις Σκανδιναβικές και στις Ασιάτικες χώρες είναι πολύ πιο υψηλά συγριτικά με τις ΗΠΑ ή τον Καναδά (Midell, Sadeh, Wiegand, How,& Goh, 2010, Nelson & Taylor, 2001, Wales-Nystrom, 2005).

Γονείς που ερωτήθηκαν σε μια μελέτη σχετικά με την ηλικία που το παιδί τους μετέβη στο δικό του δωμάτιο για πρώτη φορά ανέφεραν ηλικίες που κυμαίνονταν από 18 μηνών η μικρότερη έως και 10 χρόνια η μεγαλύτερη.

Μερικοί παράγοντες που επηρεάζουν την ηλικία που θα γίνει αυτή η μετάβαση είναι οι εξής: Η ύπαρξη αδερφού-ής στο άλλο παιδικό δωμάτιο (έτσι δίνεται η ευκαιρία συγκατοίκησης), η παρουσία νεογέννητου στην οικογένεια και στο ίδιο δωμάτιο (απαιτεί ται περισσότερη προσοχή στο μωρό ενώ μπορεί να παρενοχλείται ο ύπνος του μεγαλύτερου παιδιού ) οι εξατομικευμένες ανάγκες του παιδιού. Η κάθε οικογένεια θα χρειαστεί λοιπόν να λάβει υπόψη τους παράγοντες εκείνους που μπορούν να συσχετίζονται και να επιδρούν στο κάθε παιδί χωριστά.

Η έρευνα που έχει γίνει σε παρατεταμένη χρονικά συγκοίμηση δεν έχει βρει κάποια αρνητική επίπτωση κοινωνικά, γνωστικά, συναισθηματικά σε αυτά τα παιδιά που κοιμούνται στο ίδιο κρεβάτι με τους γονείς τους συγκριτικά με εκείνα που μεταφέρθηκαν στο δικό τους δωμάτιο από τη νεογνική ηλικία. (Abel, Park, Tipene-Leach, Finau & Lennan, 2001, Barajas, Martin, Brooks-Gunn & Hale, 2011; Keller & Goldberg, 2004; Okami, Weisner & Olmstead, 2002).

Ένα άλλο θέμα που προκύπτει σχετικά με την συγκοίμηση είναι η σχέση του ζευγαριού κατα πόσο επηρεάζεται. Νέα έρευνα σχετική με το θέμα καταλήγει στην μη συσχέτιση μεταξύ συγκοίμησης και αρνητικής επίδρασης στην συζυγική σχέση όταν η απόφαση της συγκοίμησης έγινε συνειδητά από το ζευγάρι (Mesmer, Miller & Yu, 2012).

“Το παιδί μου κοιμάται το βράδυ μόνο με θηλασμό”.

Πολλοί γονείς τους πρώτους μήνες γνωρίζουν πόσο εύκολα ένα νεογνό κοιμάται πανω στο στήθος θηλάζοντας. Σε αυτή τη φάση λοιπόν οι περισσότεροι γονείς δίνουν ελάχιστη σημασία σε αυτή τη συμπεριφορά των μωρών, δεν συμβαίνει ωστόσο το ίδιο όταν τα μωράκια τους αρχίζουν να μεγαλώνουν. Η ανησυχία μεγαλώνει όταν συγγενείς και φίλοι αρχίζουν σχόλια όπως “δεν θα μάθει να κοιμάται ποτέ μόνο του και ότι του κάνεις κακό”. Από την άλλη κάποιοι “ειδικοί μελετητές του ύπνου” (η συγγραφέας βάζει σε εισαγωγικά τον τίτλο τους) θα προτείνουν να μην επιτρέπεται στο μωρό να κοιμάται πάνω στο στήθος με το φόβο ότι θα δημιουργηθεί μια “κακιά συνήθεια” (Meltzer &Mindell, 2006 ). Αντ’ αυτού να προτιμήσουν να απομακρύνουν το μωρό απο το στήθος πριν κοιμηθεί και ακολούθως να το τοποθετήσουν στο κρεβάτι του για ύπνο. Οι συγκεκριμένοι ερευνητές χαρακτηρίζουν μάλιστα την συνήθεια του μωρού να κοιμάται με τη θηλή στο στόμα ως μια από τις συμπεριφορές που διαταράσσουν τον ύπνο του.
Εαν δεν είστε σίγουροι βεβαιωθείτε απλά ότι ο θηλασμός είναι ένας φυσικός τρόπος να βοηθήσετε το παιδί σας να κοιμηθεί αλλά και μέσω αυτού προσφέρετε σημαντική στήριξη στη ανάπτυξη του. Οι γονείς χρειάζεται να γνωρίζουν ότι το μητρικό γάλα το απόγευμα περιέχει περισσότερη τρυπτοφάνη (αμινοξύ που βοηθά τον ύπνο) . H Τρυπτοφάνη συγγενεύει με τη σερετονίνη, μια σπουδαία ορμόνη για την λειτουργία του εγκεφάλου και την ανάπτυξη. Τον πρώτο καιρό της ζωής του μωρού η έκκριση της τρυπτοφάνης οδηγεί στην ανάπτυξη περισσότερων υποδοχέων σερετονίνης (Hibberd, Brooke, Carter, Haug & Harzer, 1981). To μητρικό γάλα επίσης στη διάρκεια της νύχτας περιέχει αμινοξέα που προωθούν την ενίσχυση της σερετονίνης (Delgado, 2006, Goldman, 1983, Lien, 2003). H σερετονίνη βοηθά στην καλύτερη λειτουργία του εγκεφάλου, διατηρεί σε κάποιον την καλή διάθεση και βοηθά στον κύκλο ύπνου-έγερσης (Somer, 2009). Έτσι λαμβάνοντας υπόψη την Τρυπτοφάνη με τις ευρύτερες επιδράσεις της θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό για τα παιδιά να τους προσφέρεται απογευματινός ή νυχτερινός θηλασμός για λόγους που δεν περιορίζονται μόνο στον ύπνο.

Η άλλη ανησυχία που προκύπτει είναι ότι τα παιδιά όταν κοιμούνται πάνω στο στήθος ή ακόμα και στην αγκαλιά συχνα ξυπνάνε αναζητώντας το ίδιο ακριβώς περιβάλλον στο οποίο εξ αρχής κοιμήθηκαν ( Anders, Halpern & Hua,1992). Αυτό μπορεί να τους οδηγήσει σε κλάμμα όταν ξυπνάνε εφόσον βρίσκονται σε διαφορετικό περιβάλλον όπως πχ στην κούνια τους.
Για τις οικογένειες που κάνουν συγκοίμηση και μητρικό θηλασμό οι γονείς αναφέρουν μειωμένες τέτοιες αντιδράσεις του μωρού τους καθώς εκείνο μαθαίνει να αναζητά το στήθος της μητέρας με το που ξυπνά τη νύχτα και αρχίζει να θηλάζει μόνο του. Αν και τα ξυπνήματα συνέχίζουν να είναι περισσότερα στον κοινό ύπνο, η φυσική αυτή αλληλεπίδραση παρέχει έναν ήρεμο και απλό τρόπο να καθησυχάσετε τα μωρά όταν αυτά ξυπνάνε. Σε αυτή την περίπτωση όταν τα παιδιά είναι αναπτυξιακά έτοιμα μπορείτε να τα βάλετε στο κρεβάτι να κοιμηθούν σχεδόν μιισοκοιμισμένα και αφήνοντας τα να ολοκληρώσουν την διαδικασία ύπνου μόνα τους. Mε τον τρόπο αυτό μπορούν να μειωθούν τα συχνά ξυπνήματα.

“Το παιδί μου κοιμάται μόνο όταν βρίσκομαι μαζί του έξω/περπατώ/το φορώ σε μάρσιπο”.

Δεν θα ήταν πολύ ωραίο εαν τα νεογνά/ βρέφη ήθελαν να κοιμηθούν ακριβώς εκεί που θα θέλαμε και εμείς κάποια μέρα; Μιλώντας σοβαρά θα ήταν πράγματι υπέροχο ωστόσο αυτό δυστυχώς δεν είναι κάτι που ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Έχουμε ακούσει πολλές μαμάδες να παραπονιούνται ότι πρέπει να βρίσκονται έξω προκειμένου να κοιμηθεί το παιδί και ενώ ο καιρός δεν βοηθά ή ότι χρειάζεται να περπατούν συνεχώς (μέσα ή έξω)μέχρι να το πάρει ο ύπνος κάτι που δείχνει ότι ο ύπνος στη διάρκεια της ημέρας δεν είναι συνυφασμένος πάντα με ένα διάλειμμα για τη μαμά αλλά μπορεί να μετατραπεί και σε μια δυσάρεστη εμπειρία.

Είναι αξιοσημείωτο ότι τα τρία πράγματα που χρησιμοποιούνται πιο συχνά για ηρεμήσει και να κοιμηθεί ένα παιδί – άγγιγμα, ήχοι,κίνηση- είναι εκείνα που του προσφέρονταν άφθονα όσο βρισκόταν μέσα στην μήτρα της μητέρας του. Μη ξεχνάτε επίσης ότι τα μωρά των ανθρώπων γεννιούνται τουλάχιστον 9 μήνες πιο νωρίς συγκριτικά με άλλα θηλαστικά εξαιτίας του μεγεθους της κεφαλής τους (εαν μεγαλώνανε και άλλο δεν θα μπορούσαν να περάσουν και να βγούν μέσα από τον γεννητικό σωλήνα.; βλ Trevathan 2011) έτσι για 9 περίπου μήνες το σώμα τους χρειάζεται μια “εξωτερική μήτρα”.

Eίναι λοιπόν περίεργο έξω από τη μήτρα να περιμένουν τα ίδια ακριβώς πράγματα για να νανουριστούν; Πιστεύοντας πολύ στην αξία του αγγίγματος γνωρίζουμε ότι η οκυτοκίνη έχει σπουδαίο ρόλο σε συναισθήματα αγάπης, ασφάλειας, ικανοποίησης όλα αυτά τα οποία επιδρούν στην ποιότητα του ύπνου μας ( Unvas-Moberg, 2003). Έτσι δεν είναι δύσκολο να σκεφτούμε ότι τα νεογέννητα που είναι τόσο εξαρτημένα στην επαφή από τους φροντιστές τους απελευθερώνουν οκυτοκίνη δεχόμενοι αυτή την σωματική επαφή και μέσω αυτής είναι πιο πιθανόν να κοιμηθούν και να συνεχίσουν να κοιμούνται.

Παρόμοια συμβαίνει με τον ήχο. Περισσότερη έμφαση δίνεται στη φωνή της μητέρας η οποία είναι οικεία στο παιδί από τότε που βρισκόταν μέσα στη μήτρα. Εαν μάλιστα συνδυάζεται με την αγκαλιά της, τον χτύπο της καρδιάς της, την αναπνοή της όλα αυτά μαζί καταλήγουν ως ένας ‘λευκός ήχος’ που βοηθά το μωρό νιώσει ασφάλεια και να κοιμηθεί. Το ίδιο βέβαια θα μπορούσε να συμβεί με έναν άλλο βασικό φροντιστή, αν πρόσφερε όλα τα παραπάνω.

Όταν αυτό όμως δεν είναι δυνατό η χρήση λευκού ήχου από κάποια συσκευή μπορεί να μπλοκάρει τους πιο σκληρούς ήχους του περιβάλλοντος διατηρώντας εκείνους που είναι πιο ουδέτεροι (σαν να είναι το φόντο) και να βοηθήσουν με αυτό το τρόπο το μωρό να κοιμηθεί πιο εύκολα. Αυτοι οι λευκοί ήχοι που μπορεί να προέρχονται από διάφορες συσκευές εφαρμόζονται με επιτυχία σε κάποια μωρά και κάποιοι γονείς τους επιλέγουν προκειμένου να νανουρίσουν το μωρό τους (Lee& Gay, 2011).

O τρίτος παράγοντας, η κίνηση, προσφερόταν επίσης όπως προειπώθηκε με αφθονία στο μωρό όσο βρισκόταν στην κοιλιά της μητέρας του. Μέσα στη μήτρα το έμβρυο λικνιζόταν μέσα σε ένα υγρό περιβάλλον με ήπιες συχνές ταλαντώσεις . Θυμηθείτε πότε το μωρό σας ήταν ξύπνιο και ιδιαίτερα ενεργητικό; ;Oταν εσείς ξαπλώνατε. Και αυτό γιατί απλά κοιμόταν όταν εσείς βρισκόσασταν σε κίνηση. Οι σύγχρονοι γονείς του δυτικού τρόπου ζωής συχνά στρέφονται στη χρήση του αυτοκινήτου, κάνοντας βόλτα μεσα σε αυτό το μωρό για να κοιμηθεί. H μηχανή του αυτοκινήτου όταν αυτό είναι εν κινήσει σε συνδυασμό με το ειδικό κάθισμα που δημιουργεί μια αίσθηση θαλπωρής φέρνει τα μωρά εύκολα σε μια υπνηλική κατάσταση .

Η ίδια κατάσταση επιτυγχάνεται με την κίνηση του καροτσιού που δίνει τη δυνατότητα στην μητέρα ή στον πατέρα, να βγουν, να κάνουν βόλτα μαζί με το μωρό τους και εκείνο να κοιμηθεί. Το πιο καλό από όλα είναι πιθανότατα το babywearing , το να φοράτε δηλαδή το μωρό πάνω σας με ειδικά σχεδιασμένα μάρσιπο. Με το baby wearing το μωρό σας έχει άμεση επαφή με εσάς, με τον χτύπο της καρδιάς, με τη φωνή σας και μπορείτε να βγείτε έξω έχοντας ελεύθερα χέρια. To babywearing προσφέρει την καλύτερη εκδοχή της “εξωτερικής μήτρας” για να αναπτύξει τον εγκέφαλο του μωρού και το σώμα του με τον καλύτερο τρόπο. Αν είναι κάτι να σας μείνει από αυτά κρατείστε το εξής: Είναι απόλυτα φυσιολογικό για τα μωρά σας να θέλουν να κοιμηθούν με στενή σωματική επαφή με τους φροντιστές τους που δεν συγκρίνεται με κανένα άλλο μέρος ακόμα και αν οι άλλοι το θεωρούν ιδανικό.

Εν κατακλείδει ελπίζουμε να έγινε κατανοητό το γεγονός ότι αυτό που οι γονείς συχνά θεωρούν ως προβληματικό στον ύπνο και χρειάζεται να διορθωθεί είναι φυσιολογικό και αναπτυξιακά κατάλληλο. Παρόλα αυτά γνωρίζουμε ότι πολλοι γονείς συνεχίζουν να προβληματίζονται για τον ύπνο των μωρών τους και για αυτό το λόγο γράφουμε και δημοσιεύουμε τέτοια άρθρα στην προσπάθεια μας να τους βοηθήσουμε. Θα λέγαμε ότι ο κύριος στόχος του άρθρου είναι να γίνει κατανοητό το τι θεωρείται φυσιολογικό στη συμπεριφορά του παιδιού σχετικά με τον ύπνο . Από εκεί και έπειτα εαν η συμπεριφορά αυτή γίνει αποδεκτή από την οικογένεια και δεν δημιουργεί πρόβλημα μπορείτε απλά να χαλαρώσετε καθησυχασμένοι ότι το παιδί σας δεν πρόκειται να πάθει κάτι από αυτές τις αλλαγές ύπνου. Αντί λοιπόν να ακολουθήσετε κάποια πολύ ειδική συμβουλή απλά φροντίστε το μωρό σας να νιώθει ασφαλές όταν κοιμάται δημιουργώντας το κατάλληλο περιβάλλον για εκείνο που θα συμπεριλαμβάνει όλες τις φυσιολογικές συμπεριφορές όπως εξηγήθηκαν. Έπειτα μπορείτε να κάνετε αυτό που ταιριάζει καλύτερα για το παιδί σας.
Continue reading