Μπορεί η γνωστική εξάσκηση να προάγει τον αυτοέλεγχο?

Can cognitive training boost self-control?

Και εγώ έχω κατα καιρούς την ίδια απορία με τον αρθρογράφο ειδικά όταν θα βρεθώ σε εστιατόριο  τύπου fast food και θα παρατηρήσω τους γύρω μου τι παραγγέλνουν και πως τρώνε. Έτσι θα δω εκείνους που θα παραγγείλουν γενναίες μερίδες φαγητού και θα τις καταναλώσουν στο άψε σβήσε και άλλους που θα πάρουν κάτι μικρό και θα το φάνε αργά και απολαυστικά. Ή μπορεί να μην το φάνε καν όλο και να απομακρύνουν το πιάτο τους κάνοντας σαφές στον εαυτό τους και στους άλλους ότι είναι ικανοποιημένοι από αυτό που ήδη έφαγαν. Ακόμη πιο αξιοζήλευτο είναι ότι αυτοί οι τύποι (που πραγματικά είναι άξιοι θαυμασμού αλλά και  διερεύνησης) μέσα στο ίδιο μαγαζί που προσφέρει λαχταριστά σάντουιτσ, πίτσες, πίτες και άλλα παρεμφερή να επιλέγουν κάτι υγιεινό πχ μια σαλάτα.

Και μετά η κυρία με τη σαλάτα να κάθεται δίπλα μου ενώ εγώ σκουπίζω την κέτσαπ που με περίσσεψε από μια μεγάλη δαγκωματιά που μόλις κατάφερα στο δίπατο humberger. Επιτρέψτε μου αυθόρμητα μου ήρθε η παραπάνω εικόνα μάλλον επειδή ταυτίστηκα με το άτομο που δεν παρήγγειλε ως γεύμα μια σαλάτα αλλά θα ήθελε να το κάνει.

Τι είναι λοιπόν αυτό που κάνει αυτά τα άτομα να ξεχωρίζουν για τον αυτοέλεγχο τους και πως μπορούμε εμείς οι υπόλοιποι να κερδίσουμε λίγο από αυτήν την εγκράτεια και οριοθέτηση στον εαυτό μας? Και όταν λέμε οι υπόλοιποι δεν είμαστε και λίγοι.Σύμφωνα με το άρθρο περισσότερο από το 50% των ενηλίκων στη Δύση είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι και ο αριθμός φαίνεται να αυξάνεται κατα μια μονάδα ετησίως. Εαν εφαρμόζονταν έστω και οι λιγότερο σύγχρονες μέθοδοι της γνωστικής προσέγγισης τα οφέλη θα ήταν τεράστια σε κοινωνικοοικονομικό επίπεδο. Βάση των γνωστικών θεωριών  στην καθημερινότητα μας  αντιδρούμε σε διάφορα ερεθίσματα με διάφορους τρόπους δημιουργώντας ισχυρές συνδέσεις που συχνά ακολουθούμε ακόμα και αν είναι δυσλειτουργικές. Εαν θέλουμε λοιπόν να βελτιώσουμε τον αυτοέλεγχο θα πρέπει να αλλάξουμε τις συνδέσεις εκείνες που μας οδηγούν να αντιδρούμε αυτόματα αλλά χωρίς να είναι προς όφελος μας. Πρόκειται για γνωστικές κατασκευές που  προκαλούν την προβληματική συμπεριφορά.

Το 2001 έχοντας ως οδηγό το γνωσιακό μοντέλο ο γιατρός Katrijn Houben από το Πανεπιστήμιο του Μάαστριχτ απέδειξε σε συνθήκες εργαστηρίου ότι οι άνθρωποι που εκπαιδεύονταν να σταματούν όταν βρίσκονται ενώπιω εύγευστων αλλά ανθυγιεινών τροφών μείωσαν την κατανάλωση αυτών των τροφίμων. Στο ίδιο πλαίσιο σε άλλες μελέτες χρησιμοποιώντας γνωστικές μεθόδους τα άτομα ενθαρρύνονταν να απορρίπτουν τις ‘απαγορευμένες’ τροφές ως κάτι αρνητικό παρά να τις επιθυμούν ως κάτι πολύ ωραίο. Με μια σειρά αντίστοιχων παρεμβάσεων που εφαρμόστηκαν στη νέα μελέτη του ψυχολόγου Harm Veling οι συμμετέχοντες έχασαν ένα κιλό τον μήνα ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για περαιτέρω έρευνα ενώ ακόμη πιο ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι οι γνωστικές μέθοδοι μπορούν να εφαρμοστούν εκτός εργαστηρίου σε συνθήκες πραγματικές της καθημερινής ζωής.

Μέσω της γνωσιακής παρέμβασης το άτομο  αποκτά εκείνες τις δεξιότητες που θα του επιτρέψουν να βοηθήσει τον εαυτό του, τόσο στην παρούσα κρίσιμη στιγμή παρόρμησης, (πλήττω-στεναχωριέμαι -αναζητώ μια σοκολάτα) όσο και σε μελλοντικές στιγμές διατηρώντας μια σταθερότητα και μια συνέπεια στο χρόνο. Επιπλέον, τονίζεται ότι σε αυτό το είδος παρέμβασης παίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο η δουλειά στο σπίτι, με ενεργό συμμετοχή του ατόμου ,εφαρμόζοντας στην καθημερινότητα του αυτά που διδάχτηκε κατά τη διάρκεια των συνεδριών. Ένα κιλό το μήνα μπορεί να φαίνεται λίγο αλλά είναι σημαντικό ότι επιτυγχάνεται όχι με δίαιτα αλλά με αλλαγή τρόπου σκέψης και συνηθειών ώστε η νέα συμπεριφορά που εκδηλώνεται να μην δημιουργεί δυσάρεστα συναισθήματα  στέρησης ή καταπίεσης. Εν ολίγοις μεταξύ πίτσας και σαλάτας να επιλέγουμε αυθόρμητα τη σαλάτα και να την απολαμβάνουμε.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s