Τελικά υπάρχει Αϊ Βασίλης;

agios

Βρετανοί επιστήμονες βάλθηκαν να χαλάσουν την μαγεία των Χριστουγένων προειδοποιώντας τους γονείς ότι η αναπαραγωγή του ψέματος σχετικά με τον Αϊ Βασίλη έχει βλαβερές συνέπειες στην ψυχολογία του παιδιού ενώ επιδρά αρνητικά και στην σχέση μαζί τους σε βάθος χρόνου. Υποστηρίζουν ότι με την αποκάλυψη της μη ύπαρξης του Αϊ Βασίλη κλονίζεται η σχέση εμπιστοσύνης που είχαν χτίσει οι γονείς με το παιδί αφήνοντας το απογοητευμένο,θυμωμένο και καχύποπτο  απέναντι τους θεωρώντας  ότι αφου του είπαν ψέματα για κάτι τόσο σημαντικό παύουν να είναι αξιόπιστοι.
Διαβάζοντας ένα τέτοιο άρθρο και τη σχετική έρευνα αυθόρμητα η πρώτη μου σκέψη ήταν “Μήπως είναι υπερβολική όλη αυτή η ενασχόληση; “. Και αν θέλουμε να την εντάξουμε σε παγκόσμια κλίμακα τότε θα τη χαρακτήριζα ακόμη και παράλογη. Σε ένα κόσμο όπου ετησίως 1 δισ σχεδόν παιδιά έχουν υποστεί κάποια μορφή βίας και υπολογίζεται ότι 120 εκατομύρια κορίτσια και 73 εκατομμύρια αγόρια έχουν πέσει θύματα σεξουαλικής κακοποίησης, κάποιοι ερευνητές ασχολούνται με τη ζημιά που μπορεί να προκαλέσει η ιστορία με τον Αϊ Βασίλη. Σε μια Ευρώπη όπου το 70% με 85% των περιστατικών σεξουαλικής κακοποίησης συμβαίνει στο στενό συγγενικό ή οικείο περιβάλλον θεωρώ ότι είναι άσκοπο και σχεδόν ασεβές να ασχολούμαστε με τις αναφερόμενες επιπτώσεις ενός μύθου που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της παράδοσης μας και είναι συνυφασμένος με την χαρά, την ελπίδα και την προσφορά. Και ενώ στην  έρευνα η ιστορία με τον Αϊ Βασίλη χαρακτηρίζεται ως ένα ψέμα με ότι συνέπειες έχει ένα ψέμα, δεν γίνεται να κλείσουμε τα μάτια και τα αυτιά στο ότι είναι άρρηκτα δεμένη με την χριστουγεννιάτικη παράδοση, ακολουθείται από εκατομμύρια οικογένειες σε όλο τον κόσμο και είναι δοσμένη σε πλαίσιο αγάπης και χαράς.
Κάποιοι θα ασπάζονται το πόρισμα της έρευνας και δεν θα κάνουν λόγο για τον Αϊ Βασίλη στα δικά τους παιδιά νιώθωντας ανακουφισμένοι ότι δεν τα εξαπατούν. Πρόκειται για αναμφισβήτητο  δικαίωμα τους ωστόσο,  σε αυτή την περίπτωση είναι σημαντικό να υπενθυμίζουν στα παιδιά τους να μη κοινοποιούν το μυστικό σε άλλα παιδιά που πιστεύουν. Η κάθε οικογένεια εν τέλει έχει τους δικούς της ξεχωριστούς κώδικες επικοινωνίας και ψυχαγωγίας και συνεπώς ακολουθεί τη δική της παράδοση με τα δικά της έθιμα σεβόμενοι ταυτόχρονα τα ήθη και έθιμα των άλλων οικογενειών.Έτσι, κάποιοι θα δώσουν στα πλαίσια των Χριστουγέννων περισσότερο έμφαση σε συνταγές με κουλουράκια, μελομακάρονα, άλλοι στο στόλισμα του δέντρου, άλλοι σε μια εκδρομή στα χιόνια.
Ας εξετάσουμε τώρα την περίπτωση εκείνη που οι γονείς όχι μόνο μιλούν στα παιδιά τους για τον Αϊ Βασίλη και για τα δώρα που θα τους φέρει αλλά σχεδιάζουν και ένα ολόκληρο σενάριο αφήνοντας πχ μπισκότα και γάλα, ή ένα γράμμα από τον Αϊ Βασίλη, ή ο μπαμπάς ντύνεται Αϊ Βασίλης ή οτιδήποτε άλλο θα κάνει πιο πειστική την έλευση του Αϊ Βασίλη. Όλα λοιπόν τα παραπάνω συνθέτουν ένα μαγικό σκηνικό μέσα στο οποίο μικροί μεγάλοι ζουν μια μέρα διαφορετική από τις άλλες. Μια μέρα μαγική,όπως ‘μαγική’ είναι και η σκέψη των παιδιών σε μικρές ηλικίες. Στην προνηπιακή και νηπιακή ηλικία πρωταγωνιστικό ρόλο στη σκέψη των παιδιών έχει το φανταστικό και το ημιπραγματικό και όχι η λογική και η παρατήρηση. Συνεπώς, ενεργώντας σε ένα πλαίσιο συναφές με τον ‘μαγικό’ κόσμο του παιδιού στο αναπτυξιακό στάδιο που διανύει, δεν σημαίνει ότι το εξαπατάμε, αλλά ότι του ενισχύουμε τη φαντασία και τη δημιουργικότητα (στοιχεία πολύ σημαντικά για την κοινωνική και γνωστική ανάπτυξη). Αντίθετα, η πρόθεση των γονιών να εντάξουν πρόωρα τα παιδιά στον κόσμο της λογικής συνήθως συνοδεύεται από ένα άγχος μήπως το παιδί πέσει θύμα κοροιδίας από τα άλλα παιδιά ή μήπως το παιδί θυμώσει μετά με τους γονείς του ή μήπως το παιδί δεν θα πρεπε να είναι και τόσο παιδί, αλλά καλύτερα να είναι ανθεκτικό και προσγειωμένο. Ο γονιός δηλαδή είναι πρώτος εκείνος που έχει προβλέψει κάποια αρνητικά σενάρια και λειτουργεί προκαταβολικά προστατευτικά, αποτρέποντας μάλιστα τον ίδιο του τον εαυτό να νιώσει για λίγο παιδί και να αφεθεί στη μαγεία των Χριστουγέννων.
Ένα παιδί που μεγαλώνει βήμα βήμα με άμεση ανταπόκριση στις ανάγκες του, μέσα σε ένα ενθαρρυντικό περιβάλλον με αποδοχή, αγάπη και ειλικρίνεια θα νιώθει ασφαλές και θα έχει αναπτύξει μια σχέση εμπιστοσύνης με τους γονείς του. Η σχέση αυτή θα έχει ήδη γερά θεμέλια και δεν θα μπορεί να διαταραχτεί από την ανακάλυψη ενός μυστικού που αφορά τη μυθική φιγούρα του Αϊ Βασίλη. Δεν είναι ότι δεν θα απογοητευτεί το παιδί, σε κάποια μάλιστα ίσως να είναι αρκετά έντονα τα δυσάρεστα συναισθήματα. Έχει όμως πάντα σημασία ο τρόπος με τον οποίο θα το διαχειριστεί ο γονιός. Δεν θα γίνει ξαφνικά σε μια μέρα ανακοινώνοντας με στόμφο “ Παιδί μου ο Αη Βασίλης που πίστευες τόσο πολύ να ξέρεις ότι είναι μια μούφα. Εμείς παριστάναμε τον Αϊ Βασίλη και τώρα που μεγάλωσες πρέπει να ξέρεις την αλήθεια”.  Αλλά θα γίνει προοδευτικά όταν ήδη έχει μπει η αμφιβολία στη σκέψη του παιδιού και εκείνο θα αρχίσει κάποιες ερωτήσεις και τότε θα είναι καλό να αφήσουμε το ίδιο το παιδί να ξεδιπλώσει τη σκέψη του. Τι άκουσε; Από ποιον το άκουσε; Τι πιστεύει το ίδιο; Και αν ακόμη έχει καταλάβει την αλήθεια αλλά εκείνο θέλει να συνεχίσει να πιστεύει δεν χρειάζεται να επέμβουμε για να αλλάξει αυτό. Γενικότερα δεν χρειάζεται να υπάρχει βιασύνη να μεγαλώσουν τα παιδιά τα οποία ζουν σε μια κοινωνία που από μόνη της τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα.
Στη βάπτιση του πρώτου μου γιου δέχτηκα την καλύτερη ευχή από όλες από την αείμηνηστη γιατρό και υπέρμαχο του θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα. “ Εύχομαι να μεγαλώνει αργά”. Όταν έχουν προηγηθεί ευχές όπως “Να τον δείτε γαμπρό”, η ευχή της Μιλένας είναι κάτι παραπάνω από ουσιαστική και σπουδαία. Να μεγαλώνει αργά το παιδί σημαίνει να είμαστε συντονισμένοι στο παρόν και να παρατηρούμε αλλά και να απολαμβάνουμε αυτό που κάνει το παιδί τη δεδομένη στιγμή. Μία από αυτές τις στιγμές είναι και το πρόσωπο του παιδιού γεμάτο έξαψη προσμένοντας τον Αϊ Βασίλη. Οι σκέψεις που απασχολούν το μυαλό του για μέρες ενεργοποιώντας τη φαντασία του, καθοδηγώντας το σε πιθανές λύσεις για το πως θα μπει ο Αϊ  Βασίλης μέσα στο σπίτι. Εικόνες, ιδέες, αισθήσεις όλα θα είναι παρόντα στο μέγιστο βαθμό για να καταλήξουν σε κραυγές χαράς την στιγμή που θα παραλάβει το δώρο του.
Θα είναι λοιπόν μία από αυτές τις στιγμές που συμβαίνουν μόνο στη διάρκεια της παιδικής ηλικίας και δεν θα επαναληφθούν και θα έχει δοθεί στα παιδιά μια μοναδική ευκαιρία να καλλιεργήσουν τη φαντασία τους και τη δημιουργική τους σκέψη. Η διατήρηση της παράδοσης αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία στα σημερινά παιδιά που γίνονται παθητικοί δέκτες της τεχνολογίας στερώντας τους την δυνατότητα να ονειρευτούν και να πλάσουν όπως εκείνα θέλουν τον δικό τους κόσμο.

Κλείνοντας, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι αποφεύγουμε να χρησιμοποιούμε συναισθηματικό εκβιασμό, εμπλέκοντας κάθε τόσο τον Αϊ Βασίλη ότι δεν θα φέρει δώρο, αν δεν φάει το παιδί το φαγητό του ή  αν δεν είναι καλό παιδί γιατί τότε ο αγαπητός Αϊ Βασίλης δεν είναι και τόσο αγαπητός καθώς παίρνει τον ρόλο του “μπαμπούλα”, του “αστυνόμου” και γίνεται απειλητικός.

Καλές όμορφες, φανταστικές γιορτές!