Τι είναι πρόβλημα στον ύπνο των μωρών και τι είναι φυσιολογικό

sleep

 

Οι περισσότεροι νέοι γονείς παραπονιούνται ότι δεν κοιμούνται και είναι πολύ κουρασμένοι. Ανησυχούν ότι τα παιδιά τους μπορεί να εμφανίζουν διαταραχές ύπνου και ότι αυτό που ζούνε δεν μοιάζει να είναι φυσιολογικό.

Μεγάλο μέρος ευθύνης αυτής της γονεϊκής αγωνίας σχετικά με τον ύπνο των παιδιών αποδίδεται στην κουλτούρα που έχει δημιουργηθεί μέσα στην οποία οι γονείς ‘μαθαίνουν΄να ανησυχούν για τον μη επαρκή ύπνο συνδέοντας τον με σοβαρές συνέπειες για την υγεία του παιδιού. Άλλο πρόβλημα για τους σύγχρονεις γονείς θεωρείται η μικρή ή ανύπαρκτη εμπειρία-γνώση τους για το τι είναι φυσιολογικό στον ύπνο των παιδιών.

Απλά και μόνο λαμβάνοντας ενημέρωση για το τι εστί φυιολογικός ύπνος των μωρών μπορεί να κατευνάσει τις ανησυχίες και το άγχος των γονιών και να οδηγήσει σε πιο ήρεμες και χαρούμενες στιγμές ολόκληρη την οικογένεια.

Οπότε τι είναι είναι φυσιολογικό;

Το παρακάτω άρθρο έχει γραφτεί από την Kathleen Kendall-Tackett και τους συνεργάτες της και βασίζεται σε έγκυρες βιβλιογραφικές πηγές με ενδελεχή έρευνα γύρω από τον ύπνο των παιδιών.

 

 

“ Το παιδί μου ξυπνάει κάθε μία ώρα νύχτα μέρα για να φάει”.
Είτε πρόκειται για ξύπνημα κάθε μια ώρα ή κάθε δύο ή τρεις οι γονείς συνιθίζουν να ανησυχούν για τα συχνά ξυπνήματα του νεογνού που αναζητά να φάει. Η ανησυχία ενισχύεται το βράδυ καθώς η δυτική κουλτούρα  επιτάσει για τον ύπνο να είναι συνεχόμενος όλο ή σχεδόν όλο το βράδυ. Ωστόσο βιολογικά αυτό δεν ισχύει ειδικά για τα θηλάζοντα μωρά.

Μετά τη γέννηση του, το στομάχι του μωρού μπορεί να δεχτεί γάλα όσο μια κουταλιά σε κάθε γεύμα πράγμα που σημαίνει ότι θα πρέπει να σιτίζεται συχνά για να καλύπτει τις ανάγκες του σε ενέργεια ανάλογες αυτής της σημαντικής περιόδου ανάπτυξης. Αν και το στομάχι τους μεγαλώνει σχετικά γρήγορα, το περιεχόμενο λίπους και πρωτεϊνης στο μητρικό γάλα είναι χαμηλότερο συγκριτικά με άλλα θηλαστικά με συνέπεια τα νεογνά να χρειάζονται να ξυπνάνε συχνά καταλήγοντας έτσι σε περισσότερες αφυπνίσεις στη διάρκεια της νύχτας (Ball 2003. Ball 2009).
Το ανθρώπινο μητρικό γάλα είναι ειδικά σχεδιασμένο για τα νεογνά που χρειάζονται να τρώνε όποτε το επιθυμούν μέρα νύχτα και είναι το πιο εύπεπτο.
Το ξένο γάλα φτιάχνεται από άλλο είδος-την αγελάδα- και έχει περισσότερα λιπαρά αλλά και έναν μεγάλο αριθμό προσθετικών που δυσκολεύουν και κάνουν πιο αργή την πέψη. Αυτό μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο των μωρών καταλήγοντας σε αφύσικα βαθύ ύπνο του νεογνού (μένει περισσότερο στο στάδιο 3-4 του ύπνου: Bute, Jensen, Moon, Glaze & Frost JR.,1992). Το στάδιο 3-4 του ύπνου είναι εκείνο που μια αφύπνιση γίνεται πιο δύσκολα ωστόσο μεγάλα χρονικα΄διαστήματα στο στάδιο 3-4 ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά την ικανότητα του μωρού να διατηρεί επαρκή ποσότητα οξυγόνου.
Και πάλι, η χορήγηση ξένου γάλακτος με μπουκάλι δεν εγγυάται περισσότερο ύπνο και ξεκούραση στους γονείς (Doan, Gardiner, Gay & Lee, 2007. Kendall Tackett, Cong & Hale, 2011).

Καλό είναι να γνωρίζουν οι γονείς ότι ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο σιτίζεται ένα παιδί κάποια μωρά ξυπνάνε συχνά στη διάρκεια της νύχτας (Weinraub, Bender, Friedman, Susman, Knoke, Bradley, et al., 2012). Oι νυχτερινές αφυπνίσεις είναι μια φυσιολογική βιολογικά κατάσταση.

Οι θηλάζουσες μητέρες μπορεί να ξυπνάνε πιο συχνά αλλά αναφέρουν μεγαλύτερη διάρκεια ύπνου συνολικά. Για παράδειγμα, σε μια μελέτη 6.410 μητέρων που είχαν παιδιά από 0 έως 1 έτους, οι μητέρες που θηλάζανε αποκλειστικά ανέφεραν περισσότερα ξυπνήματα αλλά και περισσότερη συνολική διάρκεια ύπνου συγκριτικά με μητέρες που δίνανε μπουκάλι ή κάνανε μικτή διατροφή (Kendall-Tackett et. al., 2011). Oι αποκλειστικά θηλάζουσες μητέρες ανέφεραν λιγότερη κούραση στη διάρκεια της ημέρας, περισσότερη ενέργεια, λιγότερο θυμό και ευερεθιστότητα καθώς και λιγότερα καταθλιπτικά συμπτώματα. Εχει ενδιαφέρον ακόμη ότι μητέρες που ακολουθούσαν μικτή διατροφή ανέφεραν επίσης λιγότερες ώρες ύπνου χωρίς να διαφέρουν δηλαδή από εκείνες που δίνανε μπουκάλι. Αυτό είναι σημαντικό ως εύρημα καθώς οι καινούριες μαμάδες πιέζονται να δώσουν συμπλήρωμα με την δικαιολογία ότι θα ξεκουραστούν. Τα αποτελέσματα αυτά είναι σε απόλυτη συμφωνία με τα ευρήματα άλλης έρευνας που διεξήχθη από τους Doan et al. (2007) οι οποίοι κατέληξαν στο ότι η μικτή διατροφή συνδέεται με λιγότερες ώρες ύπνου και όχι το αντίθετο.

Τα βραδυνά ξυπνήματα συνεχίζουν να είναι συχνά όσο το θηλάζων μωρό αναπτύσσεται. Σε μια μελέτη που συμπεριλάμβανε θηλάζοντα μωρά δύο έτους τα ξυπνήματα την νύχτα συνέχιζαν στη διάρκεια του δεύτερου χρόνου ζωής. Αυτό το μοτίβο ύπνου με τις συχνές νυχτερινές αφυπνίσεις παρατηρείται πιο συχνά σε κουλτούρες όπου η συγκοίμηση με το μωρό (co-sleeping) και ο μακροχρόνιος θηλασμός είναι συνήθεις πρακτικές (Elias, Nicolson, Bora & Johnston, 1986).
Τα βραδυνά ξυπνήματα προστατεύουν τα νεογνά.

 

Οι βραδυνές αφυπνίσεις αναφέρονται ως πιο συχνές σε βρέφη που κοιμούνται στο ίδιο κρεβάτι με τους γονείς τους ωστόσο οι αφυπνίσεις αυτές και ο κοινός ύπνος (όταν γίνεται με ασφάλεια) μπορούν να προστατέψουν τα μωρά από SIDS -Σύνδρομο Αιφνίδιου Βρεφικού Θανάτου. Η κρίσιμη περίοδος για SIDS θεωρείται από τη γέννα εως τον 8ο μήνα (κύρια στους 2 με 3 μήνες) και οι νυχτερινές αφυπνίσεις αποτελούν κατα κάποιο τρόπο ένα προστατευτικό μηχανισμό. Τα μωρά των οποίων μοναδική πηγή θρέψης είναι το μητρικό γάλα ξυπνάνε συχνά για να θηλάσουν, κάτι που είναι σημαντικό για τη σχέση του θηλασμού ώστε να συνεχίσει (Ball 2009).
“Το παιδί μου κοιμόταν το βράδυ και ξαφνικά αυτό άλλαξε”.

 

Φανταστείτε ότι ξυπνάτε συχνά για να θηλάσετε το μωρό σας αλλά όσο ο καιρός περνά συνειδητοποιείτε ότι κοιμάστε όλο και μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Ώρες συνεχόμενου ύπνου! Είναι καταπληκτικό και φυσικά το απολαμβάνετε. Και τότε ξαφνικά όσο γρήγορα αυτό συνέβη τόσο γρήγορα εξαφανίστηκε. Το αξιολάτρευτο μωρό σας που κοιμόταν σχεδόν όλη τη νύχτα ξαφνικά άρχισε και πάλι να ξυπνάει. Αυτή η εμπειρία που είναι μια πραγματικότητα για αρκετές οικογένειες μπορεί να προκαλέσει εύλογα εκνευρισμό και απογοήτευση και να συνοδεύεται από σκέψεις ότι κάτι κάνατε λάθος ή ότι κάτι άλλο πρέπει να γίνει τώρα ώστε να κερδηθεί και πάλι ο συνεχόμενος βραδυνός ύπνος.

Ακούστε προσεκτικά! Εσείς δεν κάνατε τίποτα που να φταίει. Η επιστροφή σε νυχτερινές αφυπνίσεις μετά από περιόδους συνεχόμενου βραδυνού ύπνου είναι απολύτως φυσιολογική. Πολλών παιδιών ο ύπνος θα κάνει κύκλο για ένα διάστημα. Ερευνητές μάλιστα παρατηρώντας διάφορες καταστάσεις ύπνου ανακάλυψαν ότι συχνα μεταξύ των 6 και 12 μηνών βρέφη που ενώ είχα νωρίτερα κατακτήσει μια ρουτίνα το βράδυ με αρκετές ώρες συνεχόμενου ύπνου ξαφνικά άρχισαν να ξυπνάνε συχνά (Scher, 1991, 2001). Σε μια μακρόχρονη μελέτη που εξέταζε τον ύπνο των παιδιών από την ηλικία των τριών μηνών μέχρι και τους 42 μήνες βρέθηκε ότι δεν υπήρχε καμία σταθερότητα στα νυχτερινά ξυπνήματα ή ακόμη και στη διάρκεια του ύπνου σε όλη αυτή την χρονική περίοδο (Scher, Epstein & Tirosh, 2004).
Τι προκαλεί την αλλαγή αυτή στον ύπνο;

 

Υπάρχει πιθανότατα μια ποικιλία αιτιών μοναδική για το κάθε παιδί. Για κάποια παιδιά μπορεί να είναι ένα άλμα ανάπτυξης ή τα δόντια για άλλα μια περίοδος που είναι πιο αναστατωμένα ή βιώνουν το άγχος αποχωρισμού. Πρόσφατα μια μελέτη βρήκε ότι τα μωρά ξυπνούν πιο συχνά όταν αρχίζουν να μπουσουλάνε. Για κάποια επίσης παιδιά μπορεί να μη βρούμε ποτέ τον πραγματικό λόγο. Ωστόσο όσο τα μωρά μεγαλώνουν και το κάθε ένα αποκτά προοδευτικά κιρκάδιο ρυθμό θα περνούν μέσα από τέτοιους κύκλους ύπνου που κάποιοι γονείς θα τους βιώνουν πιο ομαλά από άλλους. Είναι σημαντικό πάντως οι γονείς να γνωρίζουν την φυσιολογικότητα αυτών των αλλαγών όσο και αν είναι κουραστικές και επιφέρουν ένταση. Γνωρίζοντας όμως την φύση αυτών των αλλαγών προσδοκάται καλύτερη προετοιμασία από την μεριά των γονιών, αποδοχή ή τουλάχιστον να αποφεύγεται το επιπλέον άγχος στην επανεμφανιση των νυχτερινών ξυπνημάτων.

 

 

 

Το παιδί μου ξυπνάει στις 2πμ και  παραμένει ξύπνιο για μία ή και δύο ώρες.”
Μια μητέρα θυμάται πολύ καλά την πρώτη φορά που η κόρη της το είχε κάνει αυτό. Περίπου στους 14 μήνες ξύπνησε η μικρή στην μέση της νύχτας και δεν φαινόταν έτοιμη ή ικανή να ξανακοιμηθεί μένοντας έτσι για 2 ώρες περίπου παρόλες  τις προσπάθειες που έκαναν οι δικοί της για να την πάρει πάλι ο ύπνος. Αυτό συνεχίστηκε τακτικά για τους επόμενους μήνες και μια μέρα ξαφνικά έτσι όπως ξεκίνησε έτσι σταμάτησε χωρίς να επανεμφανιστεί τον επόμενο χρόνο.

Η εξήγηση για αυτό είναι σχετικά άγνωστη αν και οι ερευνήτες συνεχίζουν να εξετάζουν βασικές διεργασίες της φυσιολογίας του ύπνου- αυτό που γνωρίζουμε ωστόσο είναι ότι τέτοιες καταστάσεις στον ύπνο απαντώνται σε αρκετά παιδιά μέχρι και την ηλικία περίπου των 3 χρόνων (Weinreub, Bender, Friedman, Susman, Knoke, Bradley et al., 2012). Πολλές φορές τα ξυπνήματα είναι σύντομα και το παιδί μπορεί να ξανακοιμηθεί εύκολα. Άλλες φορές η επαναφορά σε κατάσταση ύπνου είναι πιο χρονοβόρα. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν σημαίνει ότι το παιδί σας παρουσιάζει κάποιο πρόβλημα με το ύπνο. Πιο συχνά νυχτερινά ξυπνήματα με φωνές, κλάμματα παρατηρούνται γύρω στους 6 μήνες και μετά ξανά κοντά στα δύο χρόνια. Τα ξυπνήματα αυτά είναι μία από τις πολλές εκδηλώσεις συμπεριφοράς του παιδιού που οφείλονται σε άγχος αποχωρισμού -μια φυσιολογική δηλαδή συμπεριφορά ως αποτέλεσμα της ανακάλυψης από τα παιδιά ότι είναι ξεχωριστές υπάρξεις από τους φροντιστές τους (for a review see Middlemiss, 2004).

Μερικοί διαφωνούν και ισχυρίζονται ότι τα νυχτερινά ξυπνήματα των παιδιών υποδεικνύουν διαταραχή ύπνου αλλά αυτές οι απόψεις βασίζονται σε κριτήρια που δεν φανερώνουν την πραγματική κατάσταση σχετικά με τον παιδικό ύπνο. Μερικές ακόμα μελέτες βρήκαν ότι τα νυχτερινά ξυπνήματα είναι σχετικά συχνά σε ηλικίες 12 με 24 μήνες ( Richman, 1981, Goodlin-Jones, Burnham, Gaylor, & Anders 2001, Scher, 2000, Weinraub et al., 2013).
‘Ετσι, οι αντιλήψεις του γονιού σχετικά με το τι αποτελεί πρόβλημα στο ύπνο επηρεάζονται εύλογα από τις προσδοκίες τους για έναν συνεχή καλό ύπνο του μωρού αλλά και από την επίδραση που έχει η συχνή νυχτερινή αφύπνιση στην ποιότητα του δικού τους ύπνου και στην λειτουργικότητα τους στη διάρκεια της ημέρας. Παρότι οι αλλαγές στη ρουτίνα ύπνου των παιδιών μπορεί να είναι ενοχλητικές και να προκαλούν έκνευρισμό εμφανίζονται ως φυσιολογικές μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο σχέσης γονιών-παιδιού. Όταν αντίθετα αντιμετωπίζονται ως προβληματικές τότε οι γονείς βιώνουν περισσότερο άγχος και ανησυχία (Middlemis, 2004). Όπως έχουμε μάθει από πολλούς γονείς η κατανόηση ότι αυτά τα βραδυνά ξυπνήματα είναι φυσιολογικά τους δίνει ανακούφιση και αντοχή για πολύ καιρό ακόμα.
“Το παιδί μου δεν πάει για ύπνο
πριν τις 10μμ.”
Είναι αρκετά συχνό σε δυτικές κοινωνίες να θεωρείται ότι τα μωρά και τα μικρά παιδιά θα πρέπει να είναι στο κρεβάτι αρκετά νωρίς για παράδειγμα γύρω στις 7μμ προκειμένου να αναπτύξουν καλές συνήθειες ύπνου. Δυστυχώς αυτό δεν είναι ρεαλιστικό σε αρκετές οικογένειες και δεν συμβαίνει όχι επειδή οι γονείς δεν φροντίζουν να πάνε έγκαιρα τα παιδιά τους για ύπνο αλλά επειδή κάποια παιδιά έχουν διαφορετικό κιρκάδιο ρυθμό ή γιατί ένα πιο αργό στην ώρα πρόγραμμα ύπνου μπορεί να ταιριάζει καλύτερα στην δική τους οικογένεια. Κάποια παιδιά μάλιστα θα συνεχίσουν αυτό το στυλ ύπνου και στα χρόνια αργότερα.

Διαπολιτισμικά στοιχεία που έρχονται από μελέτες σχετικά με την ώρα που πάνε για ύπνο τα βρέφη και τα μεγαλύτερα παιδιά δείχνουν ότι στην Ασία πηγαίνουν συνήθως πιο αργά( Mindell, Sadeh, Wiegand, How, & Gog, 2010). Aπό την άλλη ο μέσος χρόνος που βρέθηκε να πηγαίνουν για ύπνο τα παιδιά σε Καυκάσιες χώρες είναι 8.42μμ. Στις χώρες της Ασίας υπολογίζεται μια ώρα ολόκληρη μετά ( με μέσο όρο 9.44μμ) και με την πιο αργή ώρα ύπνου να παρατηρείται στο Χονγκ Κογκ 10.17μμ. Αξιοσημείωτο είναι ότι η ώρα έγερσης από το κρεβάτι το πρωί είναι επίσης πιο αργά σε αυτές τις χώρες. Ταυτόχρονα, ένα άλλο συμπέρασμα που βγήκε από αυτές τις μελέτες ήταν ότι η μεγάλη πλειοψηφία των παιδιών στις Ασιάτικες χώρες κοιμούνται μαζι με τους γονείς τους στο ίδιο κρεβάτι. Έτσι ίσως εξηγείται το ότι τα παιδιά ως φυσικό επακόλουθο της συγκοίμησης υιοθετούν το ωράριο ύπνου των γονιών τους.

Αυτό που θα πρέπει να θυμάστε είναι ότι το να πηγαίνει πιο αργά ένα παιδί για ύπνο δεν είναι από μόνο του πρόβλημα. Εαν όμως αρχίζει να γίνεται πρόβλημα για την οικογένεια δεδομένου του προγράμματος που έχουν τότε ίσως οι γονείς χρειαστεί να αλλάξουν και να εφαρμόσουν μια νέα ρουτίνα ύπνου ( Midell, Tellofski, Weigand & Kurtz , 2009). Μπορούν να ξεκινήσουν σιγά σιγά να γίνεται πιο νωρίς η ρουτίνα ύπνου που προοδευτικά θα οδηγήσει σε μια πιο έγκαιρη ώρα που θα κοιμηθεί το παιδί (Richman, 1981).
“Το παιδί μου κοιμάται λιγότερο (ή περισσότερο) από τις προτεινόμενες οδηγίες ανεξάρτητα από το τι κάνω εγώ”.

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν δει τις κατευθυντήριες οδηγίες ύπνου, πόσο ύπνο χρειάζονται δηλαδή τα παιδιά στα διάφορα στάδια ανάπτυξης τους. Οι γονείς ενημερώνονται ότι τα νεογνά θα πρέπει να κοιμούνται περίπου 16 με 18 ώρες, στην ηλικία έπειτα των 2 χρόνων ο συνολικός χρόνος ύπνου προτείνεται στις 13 ώρες κοκ. Όταν οι ερευνητές εξετάζουν ερωτήσεις όπως πόσο χρόνο πρέπει να κοιμούνται τα μωρά και τα παιδιά και ποιες είναι οι σωστές οδηγίες οι δοθείσες απαντήσεις δεν είναι ξεκάθαρες και συχνά βασίζονται στη διερεύνηση του πόσο κοιμούνται τα παιδιά σε διαφορετικές ώρες στην ιστορία (Matricciani, Οlds, Blunden, Rigney & Williams, 2012).

Ως γονείς είναι βασικό να γνωρίζουμε ότι πρόκειται για οδηγίες-συστάσεις. Το κάθε παιδί είναι διαφορετικό και οι οδηγίες μπορεί να μην ταιριάζουν σε όλα ατα παιδιά. Κάποια θα χρειάζονται περισσότερο ύπνο και κάποια λιγότερο. Εαν ένα παιδί κοιμάται πραγματικά λίγες ώρες συνολικά θα δείχνει σημάδια για αυτό. Τέτοια σημάδια ανεπαρκούς ύπνου είναι να δείχνει υποτονικό, σα να ζαλίζεται, να τρίβει τα μάτια, να δυσκολεύεται να εστιάσει σε ανθρώπους ή στο παιχνίδι, να γίνεται υπερβολικά ενεργητικό αργά τη νύχτα και αντιστροφα να δυσκολεύεται πολύ να ξυπνήσει το πρωί.
Εστιάζοντας λοιπον την προσοχή σας στη συμπεριφορά του παιδιού θα είστε σε θέση να συμπεραίνετε εαν το παιδί σας πραγματικά στερείται ώρες ύπνου ανεξάρτητα από τον ακριβή αριθμό ωρών που κοιμάται.
“Tο παιδί ακόμα κοιμάται στο κρεβάτι μας”.

 

Πολλοί γονείς που κοιμούνται με τα παιδιά τους στο ίδιο κρεβάτι γίνονται δέκτες σχολίων όπως “το παιδί δεν θα φύγει ποτέ από το κρεβάτι σας εαν δεν το κάνετε εσείς” ή “ πως είναι η σεξουαλική σας ζωή;” κ.α. Οι γονείς μετά από τέτοια σχόλια αρχίζουν να αναρωτιούνται εαν κάνουν το σωστό για τα παιδιά τους ή αν θα καταλήξουν με έναν 16χρονο γιο ή κόρη που θα συνεχίζει να θέλει να κοιμάται στο κρεβάτι τους.

Η ηλικία όπου τα παιδιά είναι έτοιμα να πάνε στο δικό τους δωμάτιο ποικίλει σημαντικά ενώ ο κοινός ύπνος είναι συχνή πρακτική σε παγκόσμιο επίπεδο. Είναι αξιοσημείωτο ότι τα ποσοστά ότι της συγκοίμησης στις Σκανδιναβικές και στις Ασιάτικες χώρες είναι πολύ πιο υψηλά συγριτικά με τις ΗΠΑ ή τον Καναδά (Midell, Sadeh, Wiegand, How,& Goh, 2010, Nelson & Taylor, 2001, Wales-Nystrom, 2005).

Γονείς που ερωτήθηκαν σε μια μελέτη σχετικά με την ηλικία που το παιδί τους μετέβη στο δικό του δωμάτιο για πρώτη φορά ανέφεραν ηλικίες που κυμαίνονταν από 18 μηνών η μικρότερη έως και 10 χρόνια η μεγαλύτερη.

Μερικοί παράγοντες που επηρεάζουν την ηλικία που θα γίνει αυτή η μετάβαση είναι οι εξής: Η ύπαρξη αδερφού-ής στο άλλο παιδικό δωμάτιο (έτσι δίνεται η ευκαιρία συγκατοίκησης), η παρουσία νεογέννητου στην οικογένεια και στο ίδιο δωμάτιο (απαιτεί ται περισσότερη προσοχή στο μωρό ενώ μπορεί να παρενοχλείται ο ύπνος του μεγαλύτερου παιδιού ) οι εξατομικευμένες ανάγκες του παιδιού. Η κάθε οικογένεια θα χρειαστεί λοιπόν να λάβει υπόψη τους παράγοντες εκείνους που μπορούν να συσχετίζονται και να επιδρούν στο κάθε παιδί χωριστά.

Η έρευνα που έχει γίνει σε παρατεταμένη χρονικά συγκοίμηση δεν έχει βρει κάποια αρνητική επίπτωση κοινωνικά, γνωστικά, συναισθηματικά σε αυτά τα παιδιά που κοιμούνται στο ίδιο κρεβάτι με τους γονείς τους συγκριτικά με εκείνα που μεταφέρθηκαν στο δικό τους δωμάτιο από τη νεογνική ηλικία. (Abel, Park, Tipene-Leach, Finau & Lennan, 2001, Barajas, Martin, Brooks-Gunn & Hale, 2011; Keller & Goldberg, 2004; Okami, Weisner & Olmstead, 2002).

Ένα άλλο θέμα που προκύπτει σχετικά με την συγκοίμηση είναι η σχέση του ζευγαριού κατα πόσο επηρεάζεται. Νέα έρευνα σχετική με το θέμα καταλήγει στην μη συσχέτιση μεταξύ συγκοίμησης και αρνητικής επίδρασης στην συζυγική σχέση όταν η απόφαση της συγκοίμησης έγινε συνειδητά από το ζευγάρι (Mesmer, Miller & Yu, 2012).
“Το παιδί μου κοιμάται το βράδυ μόνο με θηλασμό”.

 

Πολλοί γονείς τους πρώτους μήνες γνωρίζουν πόσο εύκολα ένα νεογνό κοιμάται πανω στο στήθος θηλάζοντας. Σε αυτή τη φάση λοιπόν οι περισσότεροι γονείς δίνουν ελάχιστη σημασία σε αυτή τη συμπεριφορά των μωρών, δεν συμβαίνει ωστόσο το ίδιο όταν τα μωράκια τους αρχίζουν να μεγαλώνουν. Η ανησυχία μεγαλώνει όταν συγγενείς και φίλοι αρχίζουν σχόλια όπως “δεν θα μάθει να κοιμάται ποτέ μόνο του και ότι του κάνεις κακό”. Από την άλλη κάποιοι “ειδικοί μελετητές του ύπνου” (η συγγραφέας βάζει σε εισαγωγικά τον τίτλο τους) θα προτείνουν να μην επιτρέπεται στο μωρό να κοιμάται πάνω στο στήθος με το φόβο ότι θα δημιουργηθεί μια “κακιά συνήθεια” (Meltzer &Mindell, 2006 ). Αντ’ αυτού να προτιμήσουν να απομακρύνουν το μωρό απο το στήθος πριν κοιμηθεί και ακολούθως να το τοποθετήσουν στο κρεβάτι του για ύπνο. Οι συγκεκριμένοι ερευνητές χαρακτηρίζουν μάλιστα την συνήθεια του μωρού να κοιμάται με τη θηλή στο στόμα ως μια από τις συμπεριφορές που διαταράσσουν τον ύπνο του.
Εαν δεν είστε σίγουροι βεβαιωθείτε απλά ότι ο θηλασμός είναι ένας φυσικός τρόπος να βοηθήσετε το παιδί σας να κοιμηθεί αλλά και μέσω αυτού προσφέρετε σημαντική στήριξη στη ανάπτυξη του. Οι γονείς χρειάζεται να γνωρίζουν ότι το μητρικό γάλα το απόγευμα περιέχει περισσότερη τρυπτοφάνη (αμινοξύ που βοηθά τον ύπνο) . H Τρυπτοφάνη συγγενεύει με τη σερετονίνη, μια σπουδαία ορμόνη για την λειτουργία του εγκεφάλου και την ανάπτυξη. Τον πρώτο καιρό της ζωής του μωρού η έκκριση της τρυπτοφάνης οδηγεί στην ανάπτυξη περισσότερων υποδοχέων σερετονίνης (Hibberd, Brooke, Carter, Haug & Harzer, 1981). To μητρικό γάλα επίσης στη διάρκεια της νύχτας περιέχει αμινοξέα που προωθούν την ενίσχυση της σερετονίνης (Delgado, 2006, Goldman, 1983, Lien, 2003). H σερετονίνη βοηθά στην καλύτερη λειτουργία του εγκεφάλου, διατηρεί σε κάποιον την καλή διάθεση και βοηθά στον κύκλο ύπνου-έγερσης (Somer, 2009). Έτσι λαμβάνοντας υπόψη την Τρυπτοφάνη με τις ευρύτερες επιδράσεις της θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό για τα παιδιά να τους προσφέρεται απογευματινός ή νυχτερινός θηλασμός για λόγους που δεν περιορίζονται μόνο στον ύπνο.

Η άλλη ανησυχία που προκύπτει είναι ότι τα παιδιά όταν κοιμούνται πάνω στο στήθος ή ακόμα και στην αγκαλιά συχνα ξυπνάνε αναζητώντας το ίδιο ακριβώς περιβάλλον στο οποίο εξ αρχής κοιμήθηκαν ( Anders, Halpern & Hua,1992). Αυτό μπορεί να τους οδηγήσει σε κλάμμα όταν ξυπνάνε εφόσον βρίσκονται σε διαφορετικό περιβάλλον όπως πχ στην κούνια τους.
Για τις οικογένειες που κάνουν συγκοίμηση και μητρικό θηλασμό οι γονείς αναφέρουν μειωμένες τέτοιες αντιδράσεις του μωρού τους καθώς εκείνο μαθαίνει να αναζητά το στήθος της μητέρας με το που ξυπνά τη νύχτα και αρχίζει να θηλάζει μόνο του. Αν και τα ξυπνήματα συνέχίζουν να είναι περισσότερα στον κοινό ύπνο, η φυσική αυτή αλληλεπίδραση παρέχει έναν ήρεμο και απλό τρόπο να καθησυχάσετε τα μωρά όταν αυτά ξυπνάνε. Σε αυτή την περίπτωση όταν τα παιδιά είναι αναπτυξιακά έτοιμα μπορείτε να τα βάλετε στο κρεβάτι να κοιμηθούν σχεδόν μιισοκοιμισμένα και αφήνοντας τα να ολοκληρώσουν την διαδικασία ύπνου μόνα τους. Mε τον τρόπο αυτό μπορούν να μειωθούν τα συχνά ξυπνήματα.
“Το παιδί μου κοιμάται μόνο όταν βρίσκομαι μαζί του έξω/περπατώ/το φορώ σε μάρσιπο”.
Δεν θα ήταν πολύ ωραίο εαν τα νεογνά/ βρέφη ήθελαν να κοιμηθούν ακριβώς εκεί που θα θέλαμε και εμείς κάποια μέρα; Μιλώντας σοβαρά θα ήταν πράγματι υπέροχο ωστόσο αυτό δυστυχώς δεν είναι κάτι που ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Έχουμε ακούσει πολλές μαμάδες να παραπονιούνται ότι πρέπει να βρίσκονται έξω προκειμένου να κοιμηθεί το παιδί και ενώ ο καιρός δεν βοηθά ή ότι χρειάζεται να περπατούν συνεχώς (μέσα ή έξω)μέχρι να το πάρει ο ύπνος κάτι που δείχνει ότι ο ύπνος στη διάρκεια της ημέρας δεν είναι συνυφασμένος πάντα με ένα διάλειμμα για τη μαμά αλλά μπορεί να μετατραπεί και σε μια δυσάρεστη εμπειρία.

Είναι αξιοσημείωτο ότι τα τρία πράγματα που χρησιμοποιούνται πιο συχνά για ηρεμήσει και να κοιμηθεί ένα παιδί – άγγιγμα, ήχοι,κίνηση- είναι εκείνα που του προσφέρονταν άφθονα όσο βρισκόταν μέσα στην μήτρα της μητέρας του. Μη ξεχνάτε επίσης ότι τα μωρά των ανθρώπων γεννιούνται τουλάχιστον 9 μήνες πιο νωρίς συγκριτικά με άλλα θηλαστικά εξαιτίας του μεγεθους της κεφαλής τους (εαν μεγαλώνανε και άλλο δεν θα μπορούσαν να περάσουν και να βγούν μέσα από τον γεννητικό σωλήνα.; βλ Trevathan 2011) έτσι για 9 περίπου μήνες το σώμα τους χρειάζεται μια “εξωτερική μήτρα”.

Eίναι λοιπόν περίεργο έξω από τη μήτρα να περιμένουν τα ίδια ακριβώς πράγματα για να νανουριστούν; Πιστεύοντας πολύ στην αξία του αγγίγματος γνωρίζουμε ότι η οκυτοκίνη έχει σπουδαίο ρόλο σε συναισθήματα αγάπης, ασφάλειας, ικανοποίησης όλα αυτά τα οποία επιδρούν στην ποιότητα του ύπνου μας ( Unvas-Moberg, 2003). Έτσι δεν είναι δύσκολο να σκεφτούμε ότι τα νεογέννητα που είναι τόσο εξαρτημένα στην επαφή από τους φροντιστές τους απελευθερώνουν οκυτοκίνη δεχόμενοι αυτή την σωματική επαφή και μέσω αυτής είναι πιο πιθανόν να κοιμηθούν και να συνεχίσουν να κοιμούνται.

Παρόμοια συμβαίνει με τον ήχο. Περισσότερη έμφαση δίνεται στη φωνή της μητέρας η οποία είναι οικεία στο παιδί από τότε που βρισκόταν μέσα στη μήτρα. Εαν μάλιστα συνδυάζεται με την αγκαλιά της, τον χτύπο της καρδιάς της, την αναπνοή της όλα αυτά μαζί καταλήγουν ως ένας ‘λευκός ήχος’ που βοηθά το μωρό νιώσει ασφάλεια και να κοιμηθεί. Το ίδιο βέβαια θα μπορούσε να συμβεί με έναν άλλο βασικό φροντιστή, αν πρόσφερε όλα τα παραπάνω.

Όταν αυτό όμως δεν είναι δυνατό η χρήση λευκού ήχου από κάποια συσκευή μπορεί να μπλοκάρει τους πιο σκληρούς ήχους του περιβάλλοντος διατηρώντας εκείνους που είναι πιο ουδέτεροι (σαν να είναι το φόντο) και να βοηθήσουν με αυτό το τρόπο το μωρό να κοιμηθεί πιο εύκολα. Αυτοι οι λευκοί ήχοι που μπορεί να προέρχονται από διάφορες συσκευές εφαρμόζονται με επιτυχία σε κάποια μωρά και κάποιοι γονείς τους επιλέγουν προκειμένου να νανουρίσουν το μωρό τους (Lee& Gay, 2011).

O τρίτος παράγοντας, η κίνηση, προσφερόταν επίσης όπως προειπώθηκε με αφθονία στο μωρό όσο βρισκόταν στην κοιλιά της μητέρας του. Μέσα στη μήτρα το έμβρυο λικνιζόταν μέσα σε ένα υγρό περιβάλλον με ήπιες συχνές ταλαντώσεις . Θυμηθείτε πότε το μωρό σας ήταν ξύπνιο και ιδιαίτερα ενεργητικό; ;Oταν εσείς ξαπλώνατε. Και αυτό γιατί απλά κοιμόταν όταν εσείς βρισκόσασταν σε κίνηση. Οι σύγχρονοι γονείς του δυτικού τρόπου ζωής συχνά στρέφονται στη χρήση του αυτοκινήτου, κάνοντας βόλτα μεσα σε αυτό το μωρό για να κοιμηθεί. H μηχανή του αυτοκινήτου όταν αυτό είναι εν κινήσει σε συνδυασμό με το ειδικό κάθισμα που δημιουργεί μια αίσθηση θαλπωρής φέρνει τα μωρά εύκολα σε μια υπνηλική κατάσταση .

Η ίδια κατάσταση επιτυγχάνεται με την κίνηση του καροτσιού που δίνει τη δυνατότητα στην μητέρα ή στον πατέρα, να βγουν, να κάνουν βόλτα μαζί με το μωρό τους και εκείνο να κοιμηθεί. Το πιο καλό από όλα είναι πιθανότατα το babywearing , το να φοράτε δηλαδή το μωρό πάνω σας με ειδικά σχεδιασμένα μάρσιπο. Με το baby wearing το μωρό σας έχει άμεση επαφή με εσάς, με τον χτύπο της καρδιάς, με τη φωνή σας και μπορείτε να βγείτε έξω έχοντας ελεύθερα χέρια. To babywearing προσφέρει την καλύτερη εκδοχή της “εξωτερικής μήτρας” για να αναπτύξει τον εγκέφαλο του μωρού και το σώμα του με τον καλύτερο τρόπο. Αν είναι κάτι να σας μείνει από αυτά κρατείστε το εξής: Είναι απόλυτα φυσιολογικό για τα μωρά σας να θέλουν να κοιμηθούν με στενή σωματική επαφή με τους φροντιστές τους που δεν συγκρίνεται με κανένα άλλο μέρος ακόμα και αν οι άλλοι το θεωρούν ιδανικό.

Εν κατακλείδει ελπίζουμε να έγινε κατανοητό το γεγονός ότι αυτό που οι γονείς συχνά θεωρούν ως προβληματικό στον ύπνο και χρειάζεται να διορθωθεί είναι φυσιολογικό και αναπτυξιακά κατάλληλο. Παρόλα αυτά γνωρίζουμε ότι πολλοι γονείς συνεχίζουν να προβληματίζονται για τον ύπνο των μωρών τους και για αυτό το λόγο γράφουμε και δημοσιεύουμε τέτοια άρθρα στην προσπάθεια μας να τους βοηθήσουμε. Θα λέγαμε ότι ο κύριος στόχος του άρθρου είναι να γίνει κατανοητό το τι θεωρείται φυσιολογικό στη συμπεριφορά του παιδιού σχετικά με τον ύπνο . Από εκεί και έπειτα εαν η συμπεριφορά αυτή γίνει αποδεκτή από την οικογένεια και δεν δημιουργεί πρόβλημα μπορείτε απλά να χαλαρώσετε καθησυχασμένοι ότι το παιδί σας δεν πρόκειται να πάθει κάτι από αυτές τις αλλαγές ύπνου. Αντί λοιπόν να ακολουθήσετε κάποια πολύ ειδική συμβουλή απλά φροντίστε το μωρό σας να νιώθει ασφαλές όταν κοιμάται δημιουργώντας το κατάλληλο περιβάλλον για εκείνο που θα συμπεριλαμβάνει όλες τις φυσιολογικές συμπεριφορές όπως εξηγήθηκαν. Έπειτα μπορείτε να κάνετε αυτό που ταιριάζει καλύτερα για το παιδί σας.
Continue reading

Advertisements