Aπομνημονεύματα ενός μωρού από το μαιευτήριο

Έπ τί φώτα είναι αυτά εδώ; Τί χέρια.. Μη με κουνάτε καλέ! Ανακατεύομαι!”

Τοποθέτηση στο στήθος
“Αααχ… τι ωραία που είναι εδώ! Μαλακά και ζεστά. Σαφώς νιώθω καλύτερα, λέω να σταματήσω την κλάψα, δεν υπάρχει άλλωστε λόγος”. (Τα μωρά που τοποθετήθηκαν εξαρχής στο στήθος της μητέρας τους εμφανίζουν λιγότερο κλάμα ενώ σταθεροποιούν πιο εύκολα την θερμοκρασία, την αναπνοή και τους χτύπους της καρδιάς τους.)

“Κάτι μου λέει ότι εδώ γύρω υπάρχει τροφή, ας την αναζητήσω” (το λεγόμενο baby crowl. Αν αφήσουμε το μωρό μόνο του
θα φτάσει σιγά σιγά στη θηλή). “Κόπιασα λίγο μέχρι να τη βρω αλλά σίγουρα άξιζε τον κόπο! Μιαμ μιαμ, αν και λίγο… για αρχή νομίζω είναι ότι πρέπει!” (Το γνωστό πρωτόγαλα. Η καλύτερη τροφή για τις πρώτες μέρες του μωρού, με όλες τις προστατευτικές και θρεπτικές ουσίες στις ακριβείς αναλογίες).

“Ώστε εσύ είσαι η μαμά μου. Χαίρω πολύ! Αν και δεν σε βλέπω πολύ καθαρά σε ακούω τέλεια. Μου αρέσουν αυτά που μου λες και πόσο, μα πόσο γλυκά με χαϊδεύεις. Και αυτή η μυρωδιά σου τόσο οικεία… (Όλες οι αισθήσεις λειτουργούν από τις πρώτες κιόλας μέρες του μωρού).

“Με αυτά και με αυτά χαλάρωσα. Νομίζω ότι με παίρνει ο ύπνος. Λοιπόν μανούλα, θα κοιμηθώ τώρα αν δεν σε πειράζει θα τα πούμε σε λίγο, ή μάλλον θα ξαναφάμε σε λίγο γιατί πολύ μου άρεσε αυτό το μεζεδάκι που μου έδωσες”.

Ξαφνικά…
“Αμάν!! Τί έγινε ρε παιδιά; Ωχ σιγά! Ποια είναι αυτή; Γιατί με παίρνει από τη μαμά μου; Βοήθειααααα… Τι έκανε λέει, κοιμάμαι πολύ και θα αφυδατωθώ; Τι σημαίνει πάλι αυτό; Μα ήμουν κουρασμένος από το δρόμο μέχρι να βγω, τόσα πέρασα! Θα ξυπνούσα όμως… αλήθεια σας λέω! Τί; Γιατί δεν ξύπνησα ακριβώς στις 4; Συγνώμη δεν φορούσα ρολόι. Έπρεπε; Καλά, γύρισε με στη μαμά μου σε παρακαλώ γιατί μόλις αρχίσαμε να τα βρίσκουμε. Μαμαααααααά…” (Μία από τις λανθασμένες οδηγίες που δίνονται συχνά από επαγγελματίες υγείας για καθορισμένες ώρες ταΐσματος. Για φυσιολογικά τελειόμηνα νεογνά ισχύει αποκλειστικός, ελεύθερος, απεριόριστος θηλασμός).

Στον θάλαμο νεογνών
(Πέρα από τον αποχωρισμό του μωρού από τη μητέρα του, η παραμονή μέσα στο θάλαμο μαζί με άλλα νεογνά αυξάνει τον κίνδυνο ενδοσκομειακών λοιμώξεων).
“Τι συνωστισμός είναι αυτός εδώ; Γιατί φωνάζουν όλοι την μαμά τους; Και αυτοί άραγε όλοι επειδή δεν ξύπνησαν στην ώρα τους τους έφεραν εδώ; Για να ρωτήσω την κοπελιά δίπλα μου. Αυτή με ξεπερνάει σε ουρλιαχτό!”
– Κοριτσάκι γιατί σε έχουν εδώ;
– Γιατί είπαν στην μαμά μου ότι δεν έχει γάλα ακόμη… Θα περιμένω λένε ως αύριο ή και μεθαύριο. Ουααααααά… (Άλλη μια λανθασμένη οδηγία που εναντιώνεται στην ομαλή εγκατάσταση του θηλασμού).

– Σώπα, σώπα! Και εμένα κάτι τέτοιο πήρε το αυτί μου, θα δούμε τι θα κάνουμε… Και εσύ κολλητέ εκεί στη γωνία;
– Εμένα με φέρανε για να ξεκουραστεί η μαμά μου. Βγήκα με καισαρική και μου είπαν να μην την ταλαιπωρώ με τις ορέξεις μου ακόμη δεν γεννήθηκα… (Η καισαρική τομή δεν εμποδίζει την μητέρα να κρατήσει από την αρχή το μωρό δίπλα της και να θηλάσει).

“Ναι αλλά…”

Μπουκάλι στο στόμα
Παναγία μου! Γκαχ, γκουχ! Συγνώμη… αλλά είναι αγένεια όταν μιλάω να με διακόπτετε με αυτό τον τρόπο! Τέλος πάντων… Γκλουκ, γλουκ. Δεν πεινούσα ακόμα, αλλά αφού υπάρχουν κανόνες πάω πάσο. (Αναπόφευκτα το μωρό προσαρμόζεται στο πρόγραμμα και στις ανάγκες του τμήματος και όχι το αντίθετο).

“Φίλοι μου καλοί σας αφήνω επιστρέφω στη μαμά μου. Καλά ήταν και εδώ δεν λέω αλλά σαν το γάλα της μαμάς δεν έχει! Καλή συνέχεια σε όσους τυχερούς το δοκίμασαν και σε όσους δεν πρόλαβαν εύχομαι να το κάνουν γρήγορα!” (ποτέ δεν είναι αργά αλλά χρειάζεται περισσότερη προσπάθεια και υποστήριξη).

Πίσω στην αγκαλιά της μαμάς 
“Μαμααά… μανούλααα… μη με ξαναφήσεις ποτέ! Πούν’ το πού το χεις; ας κλαψουρίσω λιγάκι!”. (Τα λεγόμενα σήματα πείνας που μας δίνει το μωρό όπως όταν στρέφει το κεφάλι του σαν να “ψάχνεται” ή γκρινιάζει).

“Αααααα… χαψ!” (μεγάλο άνοιγμα στόματος, καλό πιάσιμο της θηλής και ένα μέρος από την θηλαία άλω). “Αυτό ήταν! Απόλαυση…. Χάιδευε κιόλας χάιδευε!!”. (O θηλασμός δεν είναι μόνο τροφή είναι πολλά περισσότερα. Είναι χάδι, παρηγοριά, στοργή, αίσθηση ασφάλειας, επικοινωνία, συναισθηματικό δέσιμο μητέρας-μωρού)

adorable baby baby feet beautiful

Advertisements

Ο μητρικός θηλασμός ως μέθοδος πρόληψης της νόσου Αlzheimer

https://www.drsearswellnessinstitute.org/blog/breastfeeding-prevents-alzeheimers

Breastfeeding as Prevention of Alzheimer’s

 

Τα οφέλη του μητρικού θηλασμού είναι πολλά  τόσο για τη μητέρα όσο και για το παιδί και δεν σταματούν μόνο την περίοδο που θηλάζει η μητέρα αλλά συνεχίζουν σε βάθος χρόνου. Για αυτό και ο μητρικός θηλασμός θεωρείται επένδυση ζωής για όλη την οικογένεια. Οι ευεργετικές επιδράσεις του μητρικού θηλασμού δεν σταματούν να μας εκπλήσουν καθώς σχεδόν κάθε χρόνο νέες ανακαλύψεις έρχονται από τον χώρο της επιστήμης και προστίθενται στην λίστα των ασθενειών που εμποδίζονται σημαντικά να συμβούν από το θηλασμό.  To 2013 είχαν δημοσιευτεί στο επιστημονικό περιοδικό της νόσου Alzheimer αποτελέσματα έρευνας όπου βρέθηκε συσχέτιση του μητρικού θηλασμού με τη μείωση πιθανότητας εμφάνισης Alzheimer στις γυναίκες,  με εκείνες μάλιστα που έχουν θηλάσει μεγάλο χρονικό διάστημα να επωφελούνται  περισσότερο.  Πρόσφατα, ο γνωστός Αμερικανός παιδίατρος Dr Sears αναφέρεται εντυπωσιασμενος σε ευρήματα μελέτης που κοινοποιεί στην ιστοσελίδα του τα οποία καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το 54% των ασθενών με νόσο Alzheimer  που έλαβαν ένα εκχύλισμα από το γάλα της μητέρας εμφάνισαν κατά μέσο όρο 25% βελτίωση, ενώ μια ομάδα σύγκρισης που δεν έδωσε αυτό το «έξυπνο φάρμακο» της μαμάς έδειξε συνεχιζόμενη επιδείνωση της νόσου του Αλτσχάιμερ. Ο Dr Sears σχολιάζει ότι  όσα χρόνια ασκεί την ιατρική, τόσο περισσότερο  εκπλήσεται το πώς η επιστήμη και η κοινή λογική τελικά συνδυάζονται.

Στο πρόγραμμα που δημιούργησε ο ίδιος “Prime-Time Health”, οι συνεργάτες του Dr. Sears Wellness Institute διδάσκονται να κάνουν την επιστήμη απλή και αλησμόνητη. Η νόσος του Alzheimer, σύμφωνα με τον παιδίατρο αποτελεί με απλά λόγια ένα πρόβλημα συλλογής ‘σκουπιδιών’. Η σταδιακή συσσώρευση “σκουπιδιών” (παλιές φθαρμένες πρωτεΐνες που ονομάζονται αμυλοειδές και ταυ) δημιουργεί και καταστρέφει τον εγκεφαλικό ιστό. Μια θεραπευτική πρωτεΐνη που ονομάζεται πολυπεπτίδιο προλίνης που βρίσκεται στο πρωτόγαλα φαίνεται να είναι υπεύθυνη για τη μείωση αυτής της συσσώρευσης απορριμμάτων και τη μείωση της προκύπτουσας νευρικής βλάβης. Έτσι, η πρόληψη, ακόμη και η αντιστροφή (ισχυρίζεται ότι μπορούν να συμβούν και τα δύο), στοχεύει στη μείωση της συσσώρευσης σκουπιδιών και στην αύξηση της αφαίρεσης απορριμμάτων.

Περαιτέρω έρευνα προς αυτή την κατεύθυνση είναι σίγουρα αναγκαία ενώ όσοι υποστηρίζουμε και προωθούμε το μητρικό θηλασμό συνεχίζουμε να παρακολουθούμε με αμείωτο ενδιαφέρον τα πολύ ενθαρρυντικά ευρήματα μελετών που έρχονται από διάφορες γωνιές του κόσμου.

 

Κάποιες σκέψεις γύρω από το θηλασμό, τη στήριξη και τον αποθηλασμό

dc380b363af79dc0bf5a6d1e1f0009eb

Μέσα από τις διάφορες εμπειρίες των γυναικών που έχουν γεννήσει και θηλάζουν διαπιστώνεται ότι υπάρχουν πολλές ομοιότητες που οδηγούν τις πιο έμπειρες μαμάδες να συμβουλεύουν άλλες αρχάριες και να τις στηρίζουν. Η υποστήριξη από μητέρα σε μητέρα είναι σημαντικός ενισχυτικός παράγοντας στην ψυχολογία της γυναίκας τόσο στην περίοδο της εγκυμοσύνης όσο και της λοχείας. Η έννοια της υποστήριξης περιλαμβάνει την ενθάρρυνση, την βοήθεια, την αλληλεγγύη, την ανακούφιση. Πρόκειται για θετικές ενέργειες που αθροιστικά χαρίζουν ένα “οπλοστάσιο” στην έγκυο γυναίκα που θα την οδηγήσει με περισσότερη αυτοπεποίθηση στον τοκετό αξιοποιώντας τις δυνάμεις της στο μέγιστο βαθμό. Αντίθετα οι αρνητικές συμπεριφορές όπως νουθετήσεις, επικριτικά σχόλια, αναφορές σε προσωπικές άσχημες συνθήκες τοκετού ή άλλες ιστορίες που προκαλούν δέος ή τρόμο δεν έχουν να προσφέρουν κανένα όφελος. Ένας θετικός τρόπος αντιμετώπισης της επιτόκου ή της θηλάζουσας δεν σημαίνει ότι ωραιοποιείται η κατάσταση που θα βιώσει και σε καμία περίπτωση δεν είναι ταυτόσημος με απόκρυψη ή συγκάληψη της πραγματικότητας. Μοναδικός στόχος είναι η επίτευξη μιας όσο γίνεται πιο θετικής εμπειρίας τοκετού και λοχείας. Ακόμα και αν θέλετε να περιγράψετε το δικό σας βίωμα που ενδεχομένως δεν ήταν θετικό έχει ιδιαίτερη σημασία πριν το κάνετε να σκεφτείτε πως αυτό θα βοηθήσει τη γυναίκα που έχετε απέναντι σας. Είναι προτιμότερο να αποφύγετε πχ μια περιγραφή οδύνης που προέκυψε από πονεμένες θηλές ή ένα πολύωρο τοκετό και να εστιάσετε στο τι σας βοήθησε ή τι εκτιμάτε ετερόχρονα ότι θα κάνατε διαφορετικά. Μένοντας στις λύσεις ενός προβλήματος βοηθάτε τόσο το συνομιλητή σας όσο και τον εαυτό σας καθώς θα νιώσετε καλύτερα, λαμβάνοντας μεγαλύτερη ικανοποίηση από το πως διαχειριστήκατε μια κατάσταση. Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος να παρασυρθείτε στη δίνη αρνητικών συναισθημάτων οικτίροντας ή κατηγορώντας τον εαυτό σας ή τους άλλους. Δύο πράγματα χρειάζεται μια γυναίκα για να το πετύχει αυτό. Έγκυρη, σφαιρική ενημέρωση και ενδυνάμωση.

Δυστυχώς, η υπέρμετρη ιατρικοποίηση τοκετού δεν αφήνει πολλά περιθώρια να συμβεί το δεύτερο, η ενδυνάμωση. Στο όνομα της ασφάλειας οι παρεμβάσεις που γίνονται είναι πολλές ξεπερνώντας το όριο που έχει τεθεί για να είναι πραγματικά ωφέλιμες. Ως συνέπεια η γέννα, στην αντίληψη πολλών είναι συνυφασμένη με παθολογικές καταστάσεις που καθιστά αναγκαία την εφαρμογή διαφόρων επεμβατικών πρακτικών για την αίσια έκβαση της. Το ιατρικοποιημένο μοντέλο δεν είναι τυχαία διαδεδομένο στην ελληνική κοινωνία η οποία γεννά και ανατρέφει ενήλικες που δεν κατάφεραν να αυτονομηθούν με αποτέλεσμα να λαμβάνουν μια πιο παθητική στάση στην αντιμετώπιση διαφόρων ζητημάτων που αφορούν τους ίδιους. Όταν δεν έχουν μάθει να το κάνουν αυτό από μικρή ηλικία, μεγαλώνοντας νιώθουν περισσότερο ευάλωτοι να βασιστούν στον εαυτό τους και αναζητούν να βρουν λύσεις μέσα από τους άλλους με την προσδοκία ότι έτσι θα βρουν ανακούφιση και εσωτερική ισορροπία. Από τα παραπάνω συνάγεται ότι η ιατρικοποίηση τοκετού μεταξύ άλλων είναι απόρροια του φόβου και της αδυναμίας λήψης πρωτοβουλίας των γυναικών στα πλαίσια ενός πατερναλιστικού μοντέλου που συντηρεί την εξαρτητική και αποδυναμωμένη συμπεριφορά τους ενόψει του τοκετού.

Θεώρησα απαραίτητη αυτή τη μεγάλη εισαγωγή πριν περάσω παρακάτω στο σημαντικό θέμα του αποθηλασμού.

Στην αρχή λοιπόν του άρθρου αναφέρθηκε ότι οι εμπειρίες που μοιράζονται οι γυναίκες από τον τοκετό τους ή θηλάζοντας τα παιδιά τους έχουν πολλά κοινά σημεία που τις φέρνουν κοντά. Η μαγεία της γέννας και το θαύμα της ζωής είναι ίδια σε κάθε περίπτωση. Συγκινίσεις δυνατές, συναισθήματα ανάμεικτα όπως χαρά, ανακούφιση αλλά και άγχος απαντώνται σχεδόν σε όλες τις γυναίκες που έχουν φέρει στον κόσμο μια καινούρια ζωή. Από την άλλη δεν παύει κάθε γέννα να είναι ξεχωριστή για τη κάθε γυναίκα αφού κάθε άνθρωπος είναι ξεχωριστός με τη δική του μοναδική ψυχοσύνθεση και έτσι η εμπειρία του τοκετού και του θηλασμού δεν θα μπορούσε να είναι η ίδια για όλες. Αυτό μπορούν πολύ εύκολα να το επιβεβαιώσουν οι ίδιες μητέρες που έχουν γεννήσει δύο ή περισσότερα παιδιά βιώνοντας τον κάθε τοκετό αλλά και θηλασμό με διαφορετικό τρόπο. Το κάθε μωρό επίσης είναι μοναδικό και αυτό αποδεικνύεται πολύ νωρίς με τον τρόπο που θηλάζει. Οι μητέρες που έχουν έχουν ήδη θηλάσει μια φορά παρατηρούν γρήγορα τις διαφορές και εκπλήσσονται. Συχνά κάνουν αναπόφευκτα συγκρίσεις στον τρόπο που θηλάζουν τα παιδιά τους σε βαθμό που μπορεί να μπερδευτούν και προσπαθούν να προσαρμοστούν στο νέο στυλ θηλασμού. Αυτό όμως βοηθά την κάθε μητέρα και όχι μόνο να συνειδητοποιεί τη μοναδικότητα του κάθε παιδιού και έτσι να του παρέχει την ξεχωριστή φροντίδα που εκείνο χρειάζεται. Σε άρθρο του που ονομάζεται “Στυλ και προφιλ βρεφών στον θηλασμό” ο παιδίατρος Στέλιος Παπαβέντσης προτρέπει τους γονείς να εστιάσουν στο παιδί τους πέρα από πρέπει επιβαλλόμενα και από εξωτερικά στερεότυπα ενώ αναφέρει στοιχεία της προσωπικότητας του μωρού που γίνονται φανερά μέσω του τρόπου που θηλάζει. Πράγματι εφόσον οι γονείς συντονιστούν με την προσωπικότητα του μωρού τους, συμπεριλαμβανομένης και της προσωπικότητας του στο θηλασμό θα διαπιστώσουν ότι πολλά από αυτά τα χαρακτηριστικά ακολουθούν και διαμορφώνουν την προσωπικότητα του παιδιού τους όσο μεγαλώνει.

Έτσι, υιοθετώντας την ίδια φιλοσοφία την χρονική περίοδο που το ταξίδι του θηλασμού τελιώνει ευνοείται μια πιο θετική στάση από πλευράς της μητέρας η οποία βιώνει περισσότερα συναισθήματα ικανοποίησης και χαράς παρά λύπης και απογοήτευσης. Βέβαια τα τελευταία συναισθήματα είναι πιο πιθανό να είναι παρόντα σε ένα πρόωρο αποθηλασμό που συνέβη είτε λόγω ελλιπούς ενημέρωσης είτε λόγω ελλιπούς στήριξης ή για διάφορους άλλους λόγους. Έχει μεγάλη σημασία να αναφέρεται συχνά και να επικρατήσει στην αντίληψη του κόσμου ότι ο αποκλειστικός θηλασμός συστήνεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας μέχρι τους 6 μήνες και η συνέχιση του θηλασμού με στερεές τροφές μέχρι και τα δύο χρόνια ή περισσότερο. Πιο συγκεκριμένα για όσο επιθυμεί η μητέρα και το παιδί. Η Αμερικάνικη Παιδιατρική Ακαδημία
επιβεβαιώνει τη σύσταση για αποκλειστικό θηλασμό έως τους 6 μήνες και συμπληρώνει ότι δεν υπάρχει ανώτατο όριο στη διάρκεια του θηλασμού και καμία ένδειξη ότι προκαλείται ψυχολογική βλάβη ή βλάβη στην ανάπτυξη του παιδιού από το μακροχρόνιο θηλασμό. Από την άλλη, το θλιβερό νέο είναι ότι μόνο το 37% των Αμερικανών παιδιάτρων προτείνουν θηλασμό για τουλάχιστον ένα χρόνο. Η Kathy Dettwyler (1995) ανθρωπολόγος, συγγραφέας και θερμή υποστηρίκτρια του θηλασμού έχει μελετήσει το χρόνο που βιολογικά και αυτόβουλα τα μωρά των ανθρώπων σταματάνε να θηλάζουν συγκρτικά με άλλα θηλαστικά και έχει καταλήξει στο συμπερασμα ότι αυτό συμβαίνει περίπου στα 2.5 χρόνια το ελάχιστό με μέγιστο χρονικό όριο τα 7 χρόνια. Σε κοινωνίες όπου τα παιδιά αφήνονται ανεμπόδιστα να θηλάζουν όσο χρονικό διάστημα επιθυμούν συνήθως απογαλακτίζουν μόνα τους στην ηλικία περίπου των 3 με 4 χρόνων.
Τα παλιά χρόνια το να αποθηλάσει ένα παιδί στα τρία περίπου χρόνια θεωρούνταν ένα πολύ ευχάριστο γεγονός καθώς ο απογαλακτισμός σήμαινε ότι το παιδί είχε θέσει γερές βάσεις με το θηλασμό στα πρώτα του χρόνια και εισερχόταν με το πολύτιμο αυτό εφόδιο σε ένα επόμενο στάδιο ανάπτυξης. Στη συνηθέστερη ερώτηση των μαμάδων που θηλάζουν μακροχρόνια ‘Πότε είναι καλό να σταματήσω και αν το κάνω θα αφήσω τραύμα στο παιδί μου?
Αρκετοί ψυχολόγοι- ψυχίατροι ειδικά αυτοί που ασπάζονται την ψυχοδυναμική προσέγγιση πιστεύουν ότι ο παρατεταμένος θηλασμός συνδέεται με μια εικόνα της μητέρας που είναι παρούσα σε όλες τις ανάγκες του παιδιού και δεν αφήνει έτσι χώρο να αναπτυχθεί το παιδί και να είναι ανθεκτικό στις ματαιώσεις της ζωής. Σύμφωνα με την άποψη τους η συνέχιση θηλασμού πέρα από τον ένα χρόνο (για μερικούς ακόμη και πέρα από τους 6 μήνες) τροφοδοτεί υπερβολική ικανοποίηση στο μωρό στη διάρκεια του στοματικού σταδίου με κίνδυνο να δημιουργηθεί καθήλωση στο συγκεκριμένο στάδιο εξέλιξης διαμορφώνοντας στοματικό χαρακτήρα που δυσανάλογα αρέσκεται στο φαγητό, το ποτό, το κάπνισμα. Μια τέτοια αλήθεια θα τρόμαζε την κάθε μητέρα που θηλάζει το παιδί της και επιθυμεί να του προσφέρει ότι καλύτερο για την ψυχική και σωματική του υγεία. Ωστόσο, δεν μπορούμε να μιλάμε για ένα έγκυρο επιχείρημα ενάντια στο μακροχρόνιο θηλασμό διότι ως γνωστό οι ψυχαναλυτικές θεωρίες δεν έχουν ποτέ εκτεθεί με επιστημονικό τρόπο ούτε έχουν ελεγχθεί ανάλογα οπότε πρόκειται για μια σειρά από υποθέσεις και παρατηρήσεις χωρίς να είναι επιστημονικά τεκμηριωμένες. Όταν όμως το ευρύ κοινό δεν το γνωρίζει αυτό και λαμβάνει πληροφορίες για τόσο κρίσιμα θέματα ως θέσφατες αλήθειες εύλογα βιώνει σύγχυση και κυριεύεται από φόβο και ενοχή.

Στην εποχή μας επικρατεί η evidence based practice δηλαδή η εφαρμογή θεραπευτικών σχημάτων που έχουν αποδείξει την αποτελεσματικότητα και ασφάλεια τους σε ελεγχόμενες τυχαιοποιημένες μελέτες με ικανό δείγμα ασθενών. Η επιστήμη της Ψυχολογίας δεν θα μπορούσε βέβαια να μείνει ανεπηρέαστη από τις συνεχείς αλλάγές που επιδέχεται ο χώρος της υγείας και έτσι η σύγχρονη Ψυχολογία έχει προχωρήσει αρκετά και διαφέρει κατά πολύ από τις θεωρίες του Freud. Πολλές είναι οι μελέτες που επικυρώνουν την προστατευτική δράση του μακροχρόνιου θηλασμού όχι μόνο στην σωματική υγεία του παιδιού αλλά και στην ψυχική. Στις δυτικές κοινωνίες ο θηλασμός δυστυχώς ακόμη προσμετράται σε μήνες και όχι σε χρόνια για αυτό και συχνά το ερώτημα του απογαλακτισμού τίθεται σε πολλές οικογένειες πολύ νωρίς. Είναι λοιπόν επιτακτική ανάγκη για όλους τους επαγγελματίες υγείας μαζί με την στήριξη της πολιτείας να απευθύνουν σαφές μήνυμα στο σύνολο της κοινωνίας αλλά και στο κάθε σπίτι ξεχωριστά ότι ο αποκλειστικός θηλασμός αλλά και ο μακροχρόνιος θηλασμός αποτελεί μια πραγματική επένδυση στο παιδί σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.
Επιστρέφοντας στην ερώτηση περί αποθηλασμού σε μακροχρόνιο θηλασμό δεν θα σταθώ σε κάποια συγκεκριμένη συνταγή αλλά θα μιλήσω και πάλι για την εξατομίκευση που ως έννοια εμπεριέχει και την αυτεπίγνωση. Η πορεία προς την ανακάλυψη του εαυτού είναι μια δυναμική πορεία που βοηθά τον καθένα να μαθαίνει τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία του, αξίες, δυνατότητες, πεποιθήσεις, συναισθήματα. Έτσι υποστηρίζουμε τη μητέρα που βρίσκεται στη σπουδαία αυτή περίοδο της ζωής της που αποφασίζει να αποθηλάσει και παράλληλα την αφήνουμε ελεύθερη να νιώσει,να σκεφτεί και να πράξει. Θα νιώσει πιθανότατα ανάμεικτα συναισθήματα όπως θλίψη, άγχος, αβεβαιοτητα, ανακούφιση ή γαλήνη, αίσθημα κενού ή ακόμα και ενοχή. Δεν θα είμαστε εμείς πάντως που θα προβλέψουμε και θα ονοματίσουμε το συναίσθημα πχ ‘θα νιώσεις στεναχωρημένη’ αλλά θα είμαστε εκεί μόνο για να στηρίξουμε. Στην ίδια περίοδο η θηλάζουσα μητέρα πιθανότα θα αλλάξει αρκετές φορές γνώμη, θα σκεφτεί ότι δεν είναι έτοιμη ακόμα ή ότι είναι έτοιμη αλλά δεν ξέρει πως να το κάνει. Ρόλος μας δεν είναι να αποφασίσουμε εμείς για εκείνη αλλά να την ακούσουμε προσεκτικά και αυτό θα την καθησυχάσει και θα τη βοηθήσει να αποφασίσει με πιο καθαρό νου. Αυτό θα συμβεί απλά και μόνο επειδή κάποιος την άκουσε χωρίς να της υποδείξει τι θα κάνει. Και εν τέλει θα πράξει πιο αποφασιστικά είτε ξεκινώντας την διαδικασία αποθηλασμού είτε συνεχίζοντας να θηλάζει.
Η παραπάνω περίπτωση αφορά εκείνες τις μητέρες που αποφασίζουν να αποθηλάσουν όταν ξεπεράσουν το ένα ή τα δύο έτη καθώς ο φυσικός αποθηλασμός που συνήθως συμβαίνει μετά τα τρία έτη και αποφασίζεται από το παιδί είναι εφικτός δυστυχώς μόνο από ένα πολύ μικρό ποσοστό των γυναικών. Αυτό συμβαίνει για διάφορους λόγους που δεν θα αναλύσω εδώ αλλά σε ένα ξεχωριστό άρθρο. Εδώ θα σταθώ περισσότερο στην επιβράβευση που αξίζει κάθε μητέρα που θήλασε για καιρό και στην συνειδητοποίηση από την ίδια και το περιβάλλον της για το ανεκτίμητο δώρο που προσέφερε στο παιδί της αλλά και στον εαυτό της. Τότε αυτή η μητέρα θα αυξήσει τις  πιθανότητες να θηλάσει για καιρό και τα επόμενα παιδιά της.
Από όλες τις οδηγίες που δίνονται σε αποθηλασμό θα ξεχωρίσω την πιο σημαντική που είναι ο χρόνος που χρειάζεται ένα παιδί για να προσαρμοστεί στη νέα του ζωή χωρίς το στήθος αλλά με την ίδια μαμά, την ίδια αγκαλιά, τα ίδια γλυκόλογα ίσως και περισσότερα από τους γονείς του. Δεν ξεχνάμε να επιβραβεύουμε και το ίδιο το παιδί που τα κατάφερε πολύ καλά όλο αυτό το διάστημα καθώς η σίτιση με θηλασμό είναι μια ενεργητική διαδικασία που επιτυγχάνεται και από τους δύο. Από τη στιγμή που θα σκεφτεί μια μητέρα να απογαλακτίσει είναι σημαντικό να δώσει ένα χρονικό περιθώριο μηνών ώστε να γίνει ο “αποχωρισμός” όσο γίνεται πιο ομαλά.Όπως σε οποιοδήποτε καινούριο ξεκίνημα της ζωής του το παιδί (αλλά και ένας ενήλικας) χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί, μαζί με ενθάρρυνση και αγάπη έτσι συμβαίνει και σε αυτό το βασικό στάδιο της ζωή του.
Εκμεταλευτείτε την λεκτική αντιληπτική δεξιότητα του παιδιού σας που κατανοεί σχεδόν όλες τις προτάσεις που του απευθύνετε με απλό τρόπο και μιλήστε του για το γάλα που σε λίγο θα τελιώσει από το στήθος αλλά θα συνεχίσετε να κοιμάστε μαζί, να κάνετε βόλτες μαζί και γενικότερα να αγαπιέστε πολύ. Απαραίτητη η βοήθεια του πατέρα που αν είχε σε κάποιο βαθμό παραγκωνιστεί είναι η πιο κατάλληλη περίοδος να αναλάβει δράση. Ξεκινήστε αφαιρώντας ένα γεύμα θηλασμού στη διάρκεια της ημέρας, όποιο σας φαίνεται πιο εύκολο και έχετε έτοιμα υγιεινά σνακ για εκείνη την ώρα όπως φρούτα ή γιαούρτι. Προτιμήστε ποτηράκι για τα υγρά ροφήματα ωστόσο κάποια παιδιά που δυσκολεύονται ιδιαίτερα μπορείτε να δοκιμάσετε μπιμπερό. Αφήστε αρκετές ημέρες ή και εβδομάδες μέχρι να αφαιρέσετε άλλο ένα γεύμα θηλασμού αφήνοντας το νυχτερινό θηλασμό για το τέλος που είναι και ο πιο δύσκολος. Αν κάνετε συγκοίμηση και το πρώτο γεύμα θηλασμού που θα επιλέξετε να αφαιρέσετε είναι το πρωϊνό σηκωθείτε νωρίτερα από το κρεβάτι και μόλις ξυπνήσει προσφέρετε δελεαστικό πρωϊνό με φρούτα,αβγό κλπ.
Μειώστε τα γεύματα διαρκείας στο στήθος δίνοντας χρόνο στο παιδί να συνιθίσει το γεγονός ότι ελέγχετε κατά κάποιο τρόπο τα γεύματα του. Όσο θηλάζετε πείτε του κάτι ενδιαφέρον όπως “ Σταματάμε σε λίγο για να πάμε βόλτα” ή “ Θα πιεις λίγο γαλατάκι και μετά θα ετοιμάσουμε το φαγητό σου”. Σε ότι αφορά τον ύπνο δεν κουραζόμαστε να λέμε ότι όσο θηλάζετε δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα να αποκοιμιέται το παιδί στο στήθος. Τουναντίον, είναι φυσιολογικό, ωραίο και χαλαρωτικό για τη δυάδα. Την περίοδο όμως που προσπαθείτε να αποθηλάσετε, το πιο δύσκολο μέρος σύμφωνα με μαρτυρίες των μητέρων είναι να κοιμίσουν το παιδί με άλλο τρόπο εκτός από θηλασμό. Αυτό που χρειάζεται να κάνετε προοδευτικά είναι να μεγαλώσετε την απόσταση από το τελευταίο γεύμα θηλασμού μέχρι να βάλετε το παιδί στο κρεβάτι. Ξεκινάτε δηλαδή με 1-2 λεπτά διαφορά για να φτάσετε αργότερα στα 15 ή 30 λεπτά ώστε να μην έχουν άλλο σύνδεση τα δύο γεγονότα μεταξύ τους (θηλασμός-ύπνος). Σε αυτή τη φάση βοηθά να δημιουργήσετε καινούριες ρουτίνες ύπνου όπως να θηλάζετε το παιδί σε άλλο δωμάτιο και όταν το πηγαίνετε στο κρεβάτι να το νανουρίζετε με τραγουδάκια,αγκαλιές,παραμύθια και οτιδήποτε άλλο βοηθά. Ο πατέρας επίσης μπορεί να αναλάβει κάποια βράδια να κοιμίσει το παιδί ή  και να το καθησυχάζει με όποιο τρόπο μπορεί  πχ δίνοντας νερό όταν ξυπνά στη διάρκεια της νύχτας. Όταν δεν είναι εφικτό αυτό η μητέρα μπορεί να το θηλάζει και πάλι χωρίς να φοβάται για πισωγύρισμα. Σε όλη τη διαδικασία να θυμάστε πάντα την βασική αρχή, το χρόνο. Όσο περισσότερο χρόνο δώσετε τόσο πιο ήρεμα θα διαχειριστείτε και κάποιες δύσκολες μερες που το παιδί δεν θα συμμερίζεται τα σχέδια σας αλλά θα σας κυνηγάει για να θηλάσει. Στις οικογένειες που υπάρχει ήδη ένα μεγαλύτερο αδερφάκι ευνοεί κάπως τη διαδικασία αποθηλασμού. Έχει παρατηρηθεί ότι τα παιδιά αναζητούν περισσότερο το στήθος σε στιγμές ανίας που δεν απασχολούνται με κάτι οπότε φροντίστε να του παρέχετε ενδιαφέροντα ερεθίσματα στη διάρκεια της ημέρας όπως βόλτες,παραμύθια, τραγούδια.
Έχετε τέλος υπόψη σας ότι όταν το παιδί σας αρρωσταίνει, αυξάνει τα γεύματα του θηλασμού οπότε είναι καλό σε αυτή την κατάσταση να του δώσετε όσο μητρικό γάλα θέλει καθώς βοηθά και ανακουφίζει. Διακόψτε την προσπάθεια αποθηλασμού όσο διαρκεί η ασθένεια και συνεχίστε αργότερα. Αποφύγετε επίσης ο χρόνος που θα επιλέξετε να αποθηλάσετε να συμπίπτει με μεγάλες αλλαγές πχ μια μετακόμιση, ξεκίνημα παιδικού ή απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου.

Αφήνοντας έξω από την πόρτα του σπιτιού σας κουβέντες του κόσμου που παραπληροφορούν και αγχώνουν εστιάστε στο δικό σας ψυχισμό και στη δική σας σχέση με το παιδί και θα πάρετε πολλές απαντήσεις. Είστε στο τέλος ενός ταξιδιού όπου αποφασίζετε σιγά σιγά να το ολοκληρώσετε και κάνετε τον απολογισμό σας. Είναι μια μοναδική ευκαιρία λοιπόν να εξετάσετε τα συναισθήματα σας και τους λόγους που σας οδηγούν να αποθηλάσετε. Έχετε το αίσθημα της ολοκλήρωσης και ότι κάπου εδώ τελιώνει το δικό σας ταξίδι ή νιώθετε ότι δυσκολεύεστε  αρκετά και υπάρχουν στιγμες που πραγματικά δυσφορείτε; Αν ναι πότε συμβαίνει περισσότερο αυτό τη μέρα ή τη νύχτα; Μήπως είναι ο περίγυρος που σας πιέζει έμμεσα να διακόψετε το θηλασμό και αυτό πλέον σας επηρεάζει; Ο προγραμματισμός μιας  άλλης εγκυμοσύνης; Κάποιος άλλος φόβος ή αμφιβολία;

Εφόσον προσδιορίσετε το μεγαλύτερο σας ενδοιασμό ή πρόβλημα θα μπορέσετε να το αντιμετωπίσετε και με τον καλύτερο τρόπο γιατί α )θα αξιολογήσετε τι προέρχεται από εσάς και β) τι πηγάζει από εξωγενή παράγοντα. Για παράδειγμα εαν από αυτή την ενδοσκόπηση ανακαλύψετε ότι εσείς δεν είστε ακόμα έτοιμη να αποθηλάσετε αλλά η μητέρα σας ή η πεθερά σας σας προτρέπουν να το κάνετε θα χρειαστεί να τους επικοινωνήσετε κάποια πράγματα και να οριοθετηθείτε. Ή αντίθετα εαν εσείς επιθυμείτε να αποθηλάσετε αλλά ο σύζυγος σας πιέζει να συνεχίσετε είναι σημαντικό να του εκφράσετε ότι σας προβληματίζει και να του ζητήσετε βοήθεια. Σε πιο σοβαρά θέματα όταν διακατέχεστε από έντονη αμφιθυμία ή διαπιστώνετε ότι τα ερωτηματικά είναι περισσότερα από τις απαντήσεις μη διστάσετε να ζητήσετε τη βοήθεια ενός συμβούλου γαλουχίας ή οποιουδήποτε επαγγελματία υγείας που ασχολείται υπεύθυνα με το θηλασμό.

Η δική μου ιστορία αποθηλασμού.

Το παρακάτω κείμενο είχε γραφτεί  στις 3 Ιουλίου 2015 δυο μέρες μετά που αποθήλασα τον δευτερότοκο γιο μου και ήθελα να μοιραστώ την εμπειρία μου διαδικτυακά με τα υπόλοιπα μέλη της Υποστηρικτικής ομάδας μητρικού θηλασμού Καβάλας .

“Μου επιτρέπετε να μοιραστώ μαζί σας την δική μου ιστορία αποθηλασμού?Είναι πρόσφατη μόλις 2 ημερών στον δυομισι ετών δευτερότοκο γιο μου. Έχει αρκετό καιρό,3 μήνες περίπου που του υπενθύμιζα ότι το γαλατάκι τελιώνει και ανάλογα με την ημέρα και διάθεση που είχε μου έλεγε ΄εντάξει ναι΄ ή ποτέ ποτέ!! Ανάλογα με τη μέρα και τη δική μου διάθεση άλλοτε τον έδιωχνα στον μπαμπά του και άλλοτε τον γύρευα για να χαλαρώσουμε μαζί. Όσο περνούσε ο καιρός σκεφτόμουν ότι αυτό το παιδί δεν θα σταματήσει ποτέ να θηλάζει.Έφτανε η ώρα του ύπνου και έτρεχε με φούρια στο κρεβάτι αλλαλάζοντας βυζιιι!!
Στην ομάδα μητρικού θηλασμού όταν έχουμε το θέμα αποθηλασμού είναι από τα πιο δημοφιλή καθώς απασχολεί πολύ τις μαμάδες.Εσείς μας ρωτάτε και εμείς σας απαντάμε.Θεωρώ πάντως ότι ο αποθηλασμός (σε θηλασμό διαρκείας) είναι το μοναδικό κεφάλαιο που είναι απόλυτα εξατομικευμένο για κάθε περίπτωση χωρίς sos συμβουλές ενώ απαιτεί διακριτική στάση από τους επαγγελματίες υγείας.Πρόκειται για μια περίοδο με πολλά και έντονα συναισθήματα.
Έτσι την τελευταία εβδομάδα που ήμουν αρκετά αποφασιμένη να αποθηλάσω βίωνα ταυτόχρονα και μία συναισθηματική αντίφαση. Όταν εκείνος γατζωνόταν επάνω μου και θήλαζε σα να μην υπάρχει αύριο ένιωθα ότι θα είναι πολύ δύσκολο και το ανέβαλλα.Όταν πάλι μια δυο φορές έτυχε να δείχνει αδιάφορος με κυρίευε ένα περίεργο συναίσθημα,αμηχανία με θλίψη. Σκεφτόμουν “Τι τώρα έτσι απλά θα τελιώσει? “Και έτσι απλά τέλιωσε 2 βράδια πριν.Κοιμήθηκε μόνος του.Η εξήγηση όπως και τις άλλες φορές ήταν ότι το γαλατάκι τέλιωσε όπως το λέγαμε από καιρό.Τον αγκάλιασα ατέλιωτα με μια δόση ενοχής.Η ήρεμη αποδοχή του με συγκίνησε ακόμα περισσότερο.
Όπως όταν στις ταινίες τελιώνει μια σχέση παρουσιάζονται μελοποιημένα σκηνές από το παρελθόν κάπως έτσι και εγώ θυμήθηκα την πρώτη επαφή του Χ.. με το στήθος που κουτουλούσε το κεφάλι του μέχρι να πιάσει τη θηλή,τους κοινούς ύπνους, τους μαραθώνιους θηλασμούς τις νύχτες,την ανακούφιση στις ιώσεις -ένιωθα ότι του έδινα το πιο αποτελεσματικό φάρμακο,τις πολύτιμες σιωπές που διακόπτονταν μόνο από ένα ρυθμικό γκλουκ, τα απίστευτα ακροβατικά, τα χαμόγελα,τα βλέμματα.Και μετά πήγα και πιο πίσω στην πρώτη εμπειρία θηλασμού που είχα με τον πρώτο μου γιο με παρόμοιες αλλά και ξεχωριστές στιγμές θηλασμού.
Ένας μεγάλος κύκλος θηλασμού κλείνει για μένα ο οποίος τυγχάνει σε διάρκεια να συμπίπτει με την διάρκεια ζωής της ομάδας θηλασμού Καβάλας. Για αυτό αυθόρμητα θέλησα να γράψω τις σκέψεις μου εδώ δημόσια. Για αυτό και στα μαθήματα συνηθίζουμε να λέμε ότι όσο και να δυσκολεύεστε στην αρχή κάποιες μαμάδες με το θηλασμό θα ανταμοιφθείτε πολλαπλά στο μέλλον όχι μόνο εσείς και το μωρό σας αλλά όλη η οικογένεια.Μαζί με τα άλμπουμ βάφτισης μέσα στο σπίτι μας θα έπρεπε να έχουμε και ένα αλμπουμ θηλασμού.Είναι πράγματι ένα μαγικό ταξίδι!”