Πως βλέπουν τον Ψυχολόγο οι άλλοι, πως η οικογένεια του και πως είναι τελικά;

psychotherapy

 

Υπάρχουν κάτι εικόνες που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο υποδεικνύοντας μια ιδιότητα ενός ανθρώπου όπου περιγράφεται εναλλακτικά πως την βλέπει ο ίδιος, πως οι γονείς του και πως οι διάφοροι φίλοι.  Συνήθως η απόκλιση μεταξύ των περιγραφών-εικόνων είναι μεγάλη και αυτό είναι που κάνει αστείο το συγκεκριμένο εικονογράφημα. 

Κάπως έτσι σκεφτόμουν ότι συμβαίνει και με τους ψυχολόγους . Από τη μια υπάρχει η εικόνα που έχει ο κόσμος για τον ψυχολόγο, από την άλλη η θεώρηση των γονιών του  και τέλος αυτό που κατά κάποιο τρόπο είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα. 

Ξεκινώντας από το πρώτο σενάριο που αφορά την οπτική των άλλων για τον ψυχολόγο κρίθηκε σκόπιμο να χωριστεί  σε τρεις περιπτώσεις. 

Πρώτη περίπτωση.

Είναι μια παρέα ανθρώπων που έχουν βγει έξω για φαγητό. Η παρέα απαρτίζεται από άτομα διαφόρων ηλικιών. Τρώνε καλαμπουρίζουν, μιλούνε για διάφορα ανάλαφρα θέματα μέχρι που η συζήτηση λαμβάνει κάποια στιγμή μια πιο σοβαρή διάσταση σχολιάζοντας για τους σύγχρονους ανθρώπους που έχουν αποξενωθεί. Εκφράζονται διάφορες γνώμες μέχρι που κάποιος θυμάται ότι υπάρχει και ένας ψυχολόγος στην παρέα. “Παιδιά έχουμε και τον ψυχολόγο εδώ, ας μας πει και ο Ψυχολόγος!”

Και τότε αναμένεται από πολλούς ο ψυχολόγος να εκφέρει την μία και πιο αντικειμενική άποψη με το ανάλογο επιστημονικό ύφος, που πιθανότατα να περιορίζεται σε δύο τρία τσιτάτα ή συμπεράσματα του τύπου “είναι… δεν είναι..” ή “ισχύει.. όχι δεν ισχύει”.

 

Δεύτερη περίπτωση.

Τυχαία γνωριμία με κάποιον που συναντάτε για πρώτη φορά και στην χρονική φάση των συστάσεων μαθαίνετε το επάγγελμα του που είναι Ψυχολόγος. Η κλασσική ατάκα που ξεστομίζεται (συνηθέστερα σε πιο νεαρές ηλικίες) είναι η εξής: “ Δηλαδή εσύ τώρα μπορείς να με ψυχολογήσεις;”  Είναι σαν ο ερωτώμενος να προσπαθεί να τεστάρει τον Ψυχολόγο κατά πόσο είναι original Ψυχολόγος και αυτό θα το διαπιστώσει μέσα από τις απαντήσεις του που προσδοκά να του χαρίσουν άμεσες και έγκυρες πληροφορίες για τον εαυτό του, για το τι του αρέσει, τι όχι , τι ελαττώματα έχει ή ακόμη και για το τι σκέψεις κάνει εκείνη τη στιγμή. Στην περίπτωση αυτή αποδίδονται μαντικές ικανότητες στον ψυχολόγο, έως και μαγικές. 

 

Τρίτη περίπτωση.

Αν ο Ψυχολόγος έχει δικά του παιδιά και συχνάζει αναπόφευκτα σε παιδκές χαρές, παιδότοπους και παιδικά πάρτυ την πάτησε! Οι κινήσεις του παρακολουθούνται και μελετώνται ενδελεχώς για να διαπιστωθεί επιτέλους πως φέρεται ένας ψυχολόγος στα παιδιά του!

Εκείνα λογικά θα πρέπει να είναι πολύ ευγενικά με τους γονείς τους και όταν αποχωρούν από ένα πάρτυ για παράδειγμα θα έχουν μάθει να διαχειρίζονται τα συναισθήματα απογοήτευσης, θα τρέχουν πρόθυμα να βάλουν μόνα τους παππούτσια, μπουφάν και όλη η οικογένεια θα αποχωρεί με αγκαλιές, φιλιά και πολλά γέλια. 

Περνώντας στο σενάριο τώρα που αφορά την αντιμετώπιση των γονιών προς το παιδί τους που έγινε ψυχολόγος παρατηρείται μια  ευρεία γκάμα διατυπώσεων αλλά για λόγους οικονομίας συνοψίζονται σε μερικές φράσεις όπως τις μοιράστηκαν μαζί μου μερικοί συνάδελφοι.

“ Τόσο κόσμο βοηθάς την μάνα σου δεν μπορείς να την βοηθήσεις;”

“Σε περιμένουμε να έρθεις στο οικογενειακό συμβούλιο, εσύ θα ξέρεις πως να βρούμε λύση”.

“Σε σένα τα λέω που να τα πω; Ψυχολόγος είσαι!”

“Ψυχολόγος είσαι πως μιλάς έτσι;”

 “ Εκεί που σπούδασες τέτοιες αρλούμπες σας μαθαίνουν;” ( εδώ είναι η περίπτωση που η γνώμη του Ψυχολόγου δεν είναι αρεστή ή αυτή που θα ήθελε ο γονιός να ακούσει).

Ένα πρώτο συμπέρασμα είναι ότι η στάση των γονιών ενός ψυχολόγου χαρακτηρίζεται από αμφιθυμία. Η χρήση του όρου Ψυχολόγος μέσα στην οικογένεια πάει και έρχεται ανάλογα με το τι σκοπό χρειάζεται κάθε φορά να εξυπηρετήσει. Να πάρει κάποιος βοήθεια, να απαιτήσει βοήθεια, να εκφράσει την δυσαρέσκεια του, να αμφισβητήσει,να συγχωρεθεί. Σίγουρα το πλέγμα σχέσεων που έχει αναπτυχθεί μεταξύ του παιδιού-Ψυχολόγου και των  γονιών του συμβάλλει σημαντικά στον βαθμό παρέμβασης που πράττουν εκείνοι προς αυτό. Όσο λιγότερη είναι η οριοθέτηση μέσα στην οικογένεια τόσο αυξάνεται η εισροή παρόμοιων σχολίων με τα παραπάνω.

Ας δούμε λοιπόν τώρα τι είναι πιο κοντά σε έναν ψυχολόγο μιλώντας βέβαια γενικά αλλά και από την δική μου αναπόφευκτα σκοπιά αφού και σε αυτό το επάγγελμα όπως και σε όλα τα άλλα οι διαφορές είναι δεδομένες ως απόρροια της ξεχωριστής προσωπικότητας, κουλτούρας και μάθησης του καθενός.

Καταρχήν ο Ψυχολόγος είναι ένας άνθρωπος με όλη την γκάμα συναισθημάτων και σίγουρα δεν είναι ένας άνθρωπος που δεν αγχώνεται, δεν φοβάται και στον πόνο δεν λυγίζει. Αν συναντήσετε κάποιον τέτοιο που μοιάζει περισσότερο με ρομπότ παρά με ανθρώπινο ον απομακρυνθείτε. Από την άλλη όμως ο Ψυχολόγος βρίσκεται σε μια συνεχή διαδικασία μάθησης και έρευνας του ανθρώπου, όπου για να μπορεί να τη συνεχίσει χρειάζεται να αποδέχεται όλα τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές, επιτρέποντας τα να συμβαίνουν. Με αυτό τον τρόπο αναστοχαστικά τα παρατηρεί, τα διερευνά,  ανακαλύπτει το νόημα ή αν δεν ανακαλύπτει τίποτα στρέφει αλλού το βλέμμα παρατήρησης. Κάπως έτσι μέσα από μια τέτοια διαδικασία συμπαρασύρει και τον άνθρωπο που του ζητά βοήθεια χωρίς όμως να τον βλέπει καθόλου ως ένα αβοήθητο πλάσμα αλλά ως κάποιον που είναι ικανότατος να μπει και αυτός στο πεδίο παρατήρησης της ζωής του και να ανακαλύψει χρήσιμα πράγματα για τον εαυτό του ή για τους άλλους. 

Ο Ψυχολόγος με άλλα λόγια  δεν είναι κάποιος που τα ξέρει όλα και έχει έτοιμες τις απαντήσεις αλλά είναι εκείνος που διερευνά με τις κατάλληλες ερωτήσεις τον άνθρωπο που έχει απέναντι του και με την συνεργασία του φέρνει πληροφορίες στην επιφάνεια, ξετρυπώνει κρυμμένες δυνάμεις. Μαθαίνοντας περισσότερα για τον πελάτη μέσα σπό την ψυχοθεραπευτική διαδικασία μαθαίνει παράλληλα και ο θεραπευτής. Πρόκειται για μια άκρως ενδιαφέρουσα αλληλεπιδραστική σχέση που αφήνει πίσω της κατάθεση ψυχής, συναισθήματα, γνώση ενώ έχει μπροστά της ελπίδα, νόημα, εμπιστοσύνη, συμφιλίωση, ανακούφιση, αποδοχή. 

Αν είστε σε διαδικασία εύρεσης ψυχολόγου ή βλέπετε ήδη κάποιον δεν γίνεται να μην κάνετε κάποιες σκέψεις σχετικά με τον άνθρωπο Ψυχολόγο, πως είναι, τι σκέφτεται, πόσο καλά τα καταφέρνει στην ζωή του. Μερικοί θεωρούν ότι ένας καλός Ψυχολόγος θα έχει λύσει όλα τα προβλήματα στη ζωή του ή θα τα λύνει άμεσα μόλις προκύπτουν ή ότι  πιθανότατα θα βρίσκεται σε μια απόλυτη αρμονία με τον εαυτό του και θα έχει μια σοφή και ψύχραιμη αντιμετώπιση των πάντων. Αυτό ωστόσο σαν σκέψη ούτε είναι ρεαλιστική αλλά ούτε και σας βοηθά καθότι βάζοντας τον Ψυχολόγο σε ένα βάθρο επιιτυχούς αυτοπραγμάτωσης καθιστά εσάς περισσότερο αποδυναμωμένους καλλιεργώντας ψευδώς την πεποίθηση ότι εκείνος έχει φτάσει κάπου ψηλά ενώ εσείς απέχετε πολύ από αυτό το σημείο. 

Θα ήταν προτιμότερο πριν επισκεφθείτε έναν Ψυχολόγο να στρέψετε την προσοχή σας σε άλλα πιο ουσιαστικά πράγματα όπως την επιβεβαίωση ότι πρόκειται για Ψυχολόγο με άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, με κλινική εμπειρία, με κάποιο αναγνωρισμένο πρόγραμμα πιστοποιημένης εκπαίδευσης στην ψυχοθεραπεία ή μεταπτυχιακό και έπειτα να είστε εσείς και μόνο εσείς που θα κρίνετε μετά την πρώτη σας συνάντηση εαν αυτός είναι ένας καλός Ψυχολόγος για εσάς ή όχι. 

Περνώντας το κατώφλι του γραφείου ενός Ψυχολόγου χρειάζεται πάνω από όλα να νιώθετε ότι είστε αποδεκτοί με ότι βάρος και να κουβαλάτε ώστε να μειωθεί αυτό στο μισό. Δεν θα κριθείτε σε καμία περίπτωση ούτε για την ηθική σας ούτε για τις πράξεις σας. Το αίσθημα εμπιστοσύνης όμως δεν κατακτιέται  από όλους από την πρώτη συνεδρία καθώς ο φόβος να εκμυστηρευτεί ο πελάτης ενδόμυχες σκέψεις του υπάρχει εύλογα και είναι φυσιολογικός λόγω της μη εξοικείωσης αρχικά με την διαδικασία και με τον θεραπευτή. Όσο πιο γρήγορα όμως νιώσετε αυτή την εξοικίωση και την εμπιστοσύνη τόσο πιο σημαντικό και ωφέλιμο θα είναι για την εξέλιξη της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας. 

Advertisements

Για τους γονείς: Πιο απλά πιο ευγενικά.

 

goneis

Δεν είναι ότι ένας κατάλογος με οδηγίες του τύπου 10 ωφέλιμες πρακτικές για να βελτιώσετε τη σχέση σας με το παιδί είναι η λύση ή η βοήθεια που θα περίμενε ένας γονέας στην καθημερινότητα του. Είναι αφελές να το πιστεύαμε αυτό καθώς το κεφάλαιο γονεϊκότητα από μόνο του είναι μεγάλο πολύπλευρο,μοναδικό,ευμετάβλητο.
Κάποιες φορές ωστόσο βοηθά να απλοποιούμε τα πράγματα όχι για να μειώσουμε την σοβαρότητα τους αλλά για να μην μπερδευόμαστε περισσότερο σε διάφορες ΄φωνές΄ δικές μας ή του περίγυρου που διορθώνουν, επικρίνουν, επιτάσουν και είθισται να αυξάνονται σε δύσκολες στιγμές. Το αποτέλεσμα συχνά από αυτή τη σύγκρουση σκέψεων που στήνουν κανονικό χορό στο κεφάλι μας είναι οι ενοχές.

Πόσες φορές δεν ακούμε γονείς να εκφράζουν την ενοχή τους για κάτι που έκαναν ή δεν έκαναν σχετικά με την ανατροφή των παιδιών τους. Είναι πολύ εύκολο συναισθήματα ενοχής να μας ακινητοποιήσουν, να μας αποσπάσουν όλη την προσοχή  σε  χρονικές στιγμές απαιτητικές τότε δηλαδή που χρειαζόμαστε περισσότερο από ποτέ να έχουμε καθαρό νου για να πάρουμε αποφάσεις.

Τη στιγμή που θα νιώσεις ότι δεν πάει άλλο με αυτή τη συμπεριφορά είτε τη δική σου είτε του παιδιού σου ή του συντρόφου σου έχεις σκεφτεί ότι μπορεί να είναι εκείνη η στιγμή που θα χρειαστεί να αλλάξεις κάτι;
Kαι μόνο η αναγνώριση αυτού ως μια κατάσταση που σε εξαντλεί και θέλεις να την διώξεις αποτελεί μια σπουδαία αλλαγή.
Πάρε μια ανάσα, και αντιμετώπισε την κατάσταση με μια απόσταση που θα σε βγάλει για λίγο από πρωταγωνιστή του προβλήματος και θα σε βάλει στη θέση του θεατή.
Φωνάζεις περισσότερο τον τελευταίο καιρό με τα παιδιά σου; Παρατήρησε πότε συμμβαίνει αυτό. Παρατήρησε ακόμα τους κανόνες που έχεις σπίτι σου.

Οι πολλοί κανόνες προκαλούν άσχημα συναισθήματα στα παιδιά όπως εκνευρισμό,θυμό και απογοήτευση.
Είναι σημαντικό οι κανόνες να περιοριστούν σε σοβαρά θέματα ασφάλειας,αυτοπροστασίας ή μελέτης για το σχολείο.

Ως αποτέλεσμα δίνεται ξανά μια αίσθηση ασφάλειας και άνεσης στα παιδιά που θα απομακρύνει τον θυμό ή τον εκνευρισμό τους.Αυξάνονται έτσι οι πιθανότητες να συνεργαστούν τα παιδιά με τους γονείς.

Δοκίμασε να αλλάξεις τον τρόπο που προσπαθείς να αποτρέψεις μια ανεπιθύμητη συμπεριφορά. Αν συνιθίζεις να λες “θα σε τιμωρήσω αν ξαναγράψεις στον τοίχο ή ποτέ δεν μαζεύεις τα παιχνίδια σου”, προτίμησε να πεις εναλλακτικά “στο χαρτί γράφουμε όχι στον τοίχο”. Και στο επόμενο παράδειγμα “τι ωραία θα ήταν τα παιχνίδια να είναι στην θέση τους (ξέρω θα σχολιάσετε σιγά μη πιάσει αλλά όπως συνιθίζω να λέω ο σκοπός δεν είναι να δείτε άμεσα αποτελέσματα αλλά πιο μόνιμα σε βάθος χρόνου και φυσικά λαμβάνοντας πάντα υπόψη την γνωστική ικανότητα που διαθέτει το παιδί αντίστοιχη της ηλικίας του).

Δίνοντας στα παιδιά πληροφορίες τα ενθαρρύνουμε να αποφασίζουν τα ίδια για το τι πρέπει να συμβεί.

Οσο πιο σύντομες οι προτάσεις τόσο το καλύτερο.

Τα παιδιά δεν μπορούν να παρακολουθήσουν μεγάλες προτάσεις με πολλές πληροφορίες.

Δώστε στο παιδί την ευκαιρία να εκφράζει τις επιθυμίες του.

Εαν είναι αναστατωμένο καθρεφτίστε τα συναισθήματα του.

Επιτρέψτε στο παιδί να νιώσει θυμό.

Δείξτε κατανόηση για αυτό που αισθάνεται το παιδί εκείνη τη στιγμή.

Η αναγνώριση και η αποδοχή των συναισθημάτων του παιδιού είναι βασική στην υγιή συναισθηματική ανάπτυξη του και στο πως αυτοκαθορίζεται.

Προσπαθείστε να είστε ευγενικοί με κάθε τρόπο. Αντίθετα με ότι φοβούνται πολλοί γονείς τα παιδιά που οι κηδεμόνες τους τους φέρονται με εξαιρετική ευγένεια γίνονται λιγότερο κακομαθημένα.

Η ευγένεια δεν υπονομεύει το κύρος του γονεϊκού ρόλου.

Συνεργαστείτε με τα παιδιά σας σε ένα ζεστό και υποστηρικτικό περιβάλλον που αποτελεί τη βάση για όλη την υπόλοιπη ζωή του.

Ομαδική θεραπεία. Το μοίρασμα που σε φέρνει πιο κοντά στον εαυτό σου και πιο μακριά από την απομόνωση.

 

rozana

Η ομαδική θεραπεία έχει πλούσιο παρελθόν στον χώρο της ψυχικής υγείας με πολλά μεγάλα ονόματα που την υπηρέτησαν όπως ο Rogers, Bion, Lewin, Yalom.
Μέσα από την συνέντευξη του Ryon Spencer που είναι ειδικός στην ομαδική ψυχοθεραπεία στο Los Angeles δίνονται κάποια σημαντικά αποσπάσματα με σκοπό να βοηθήσει τον κόσμο να κατανοήσει τη σπουδαία αξία της συμμετοχής μέσα σε μια ψυχοθεραπευτική ομάδα.

Υπάρχουν διάφοροι τύποι ομάδας όπως ομάδες για εξαρτήσεις, προσωπικής ανάπτυξης, διαχείρισης άγχους, ομάδες που απευθύνονται σε ζευγάρια, γονείς ή μόνο σε γυναίκες ή άντρες ή σε ανθρώπους που πάσχουν από κάποιο ψυχικό νόσημα. Οι άνθρωποι γενικά είναι επιφυλακτικοί στο να λάβουν μέρος σε μια ομάδα, καθώς είναι δύσκολο να μοιράζεσαι τα προβλήματα σου με έναν θεραπευτή πόσο μάλιστα με μια ομάδα που απαρτίζεται από άτομα που δεν γνωρίζεις. Ωστόσο μια ομάδα μπορεί να είναι κατάλληλη για όλους. Σκεφτείτε ωστόσο ότι καθημερινά βρισκόμαστε σε ομάδες  όπως οικογένεια, δουλειά, διάφορα άλλα κοινωνικά πλαίσια και ο καθένας έχει τη δυνατότητα να βελτιώσει τον τρόπο που συσχετίζεται με τους άλλους.

Η διαφορά της ομαδικής συνεδρίας από μια ατομική συνεδρία είναι ότι η πρώτη είναι πιο κοντά στην αληθινή ζωή καθώς αλληλεπιδράς με άλλα άτομα που έχουν διάφορα προβλήματα παρόμοια με τα δικά σου και δεν βρίσκεσαι μόνο με τον θεραπευτή. Σε μια τέτοια διαδραστική, αληθινή ομάδα λαμβάνεις διάφορες απόψεις ή οπτικές για ένα θέμα ενώ η ανατροφοδότηση, η διερεύνηση και ο πειραματισμός αποτελούν βασικό μέρος σε κάθε συνάντηση. Η εξίσωση έχει ως εξής: Περισσότεροι άνθρωποι ίσον περισσότερες μεταβιβάσεις ίσον μεγαλύτερος πλούτος συναισθημάτων ίσον κίνητρο για περαιτέρω βελτίωση και συνέχιση της προσπάθειας στην έκφραση και στην διαχείριση δύσκολων συναισθημάτων. Τα μέλη μιας ομάδας συχνά μαθαίνουν και αλλάζουν την συμπεριφορά τους απλά και μόνο παρατηρώντας την συμπεριφορά των άλλων. Από την μεριά του ο θεραπευτής έχει τη δυνατότητα να παρατηρήσει το άτομο πως συσχετίζεται με τους άλλους και  δεν περιορίζεται στις δικές  αυτοαναφορές που εκείνο δίνει.

Οι περισσότερες ομάδες ορίζουν μια σειρά κανόνων που κάθε μέλος οφείλει να σεβαστεί. Ο θεραπευτής σε αυτό το σημείο έχει καθοριστικό ρόλο στο να γίνει κατανοητό από όλους ο τρόπος διαχείρισης των πληροφοριών εντός της ομάδας.
Συνεπώς, τα μέλη της ομάδας καλούνται να μην μοιράζονται με άλλους έξω πληροφορίες που αφορούν τις ζωές ατόμων μέσα στην ομάδα. Μπορούν να μοιράζονται μόνο το πως βιώνουν την εμπειρία της ομάδας.

Μέσα στην ομάδα τα μέλη καλούνται να παρατηρούν συχνά τον εαυτό τους λεπτό προς λεπτό και να κρατήσουν σημειώσεις για τα συναισθήματα τους, τις σκέψεις και τις συνδέσεις που προκύπτουν μέσα από τη διάδραση τους με τους άλλους. Συνήθως δίνεται έμφαση στο “εδώ και τώρα” καθώς και σε θέματα που απασχολούν τον καθένα τη δεδομένη χρονική περίοδο. Ο θεραπευτής σπάνια εισάγει θέματα αλλά βοηθά την ομάδα να εμπιστευτεί και να εκφραστεί ελεύθερα. Όσο τα μέλη κερδίζουν την εμπιστοσύνη και νιώθουν πιο άνετα στην επικοινωνία τους με τους άλλους τόσο περισσότερο αρχίζουν να χρησιμοποιούν συνήθεις τρόπους συμπεριφοράς όπως δηλαδή  στην κανονική τους ζωή. Από τον θεραπευτή απαιτείται μεγάλη εμπειρία στην ομαδική ψυχοθεραπεία που δεν αρκεί να εστιάζει σε μία μόνο ψυχοθεραπευτική προσέγγιση. Κάποιες φορές ανάλογα με τη συμμετοχή των μελών της ομάδας ο θεραπευτής μπορεί να συμμετέχει ενεργά. Η πολύτιμη ανατροφοδότηση που παίρνουν τα μέλη από την ομάδα τους δίνει τη δυνατότητα να πειραματιστούν μέσα στο ασφαλές περιβάλλον της ομάδας επιλέγοντας να δουλέψουν στον τρόπο που συσχετίζονται με τα άλλα μέλη και έπειτα να μεταφέρουν το νέο πιο λειτουργικό μοντέλο συμπεριφοράς σε άλλα πρόσωπα στη ζωή τους.

Η ομάδα έχοντας κοινούς σκοπούς και κίνητρα χαρίζει στα μέλη της μια αίσθηση κοινότητας και κλίμα αποδοχής.Η ομάδα αποτελεί ένα καταπληκτικό μέρος για να εξασκηθείς σε νέες συμπεριφορές χωρίς να κατακριθείς, δοκιμάζοντας με ασφάλεια νέες στάσεις,πεποιθήσεις συμπεριφορές, πριν τις εφαρμόσεις στην καθημερινότητά, εκτός ομάδας.

http://www.agpa.org

Μπορεί η διατροφή να μειώσει το άγχος;

diatrofistres

Το άγχος είναι κάτι περισσότερο από το καθημερινό στρες που απαντάται στις ζωές πολλών από εμάς και συνοδεύει διάφορες δραστηριότητες μας. Για παράδειγμα ένα ήπιο στρες μπορεί να ξεκινήσει ακόμα και από το πρωί που ετοιμαζόμαστε να πάμε στη δουλειά ή όταν χρειάζεται να ετοιμάσουμε τα παιδιά για το σχολείο ή να τακτοποιήσουμε διάφορες εκκρεμότητες. Θα λέγαμε ότι με ένα τρόπο μικρές δόσεις στρες μας κρατάνε σε εγρήγορση, μας κινητοποιούνε και έτσι δρούμε.
Η διαφορά με το άγχος είναι ότι ενώ το στρες υποχωρεί όταν διεκπεραιώνουμε μια δουλειά και ως εκ τούτου μπορούμε έπειτα να χαλαρώσουμε, το άγχος δυστυχώς παραμένει με έναν επίμονο και κουραστικό τρόπο στο σώμα και στο μυαλό. Μοιάζει σα να μην μας αφήνει να κατεβάσουμε διακόπτες και κάποιες φορές μάλιστα είναι δύσκολο να αναγνωριστεί η πηγή του. Δεν συνδέεται δηλαδή πάντα άμεσα με ένα στρεσογόνο γεγονός που προηγήθηκε ενώ μπορεί να συνοδεύεται από σωματικά συμπτώματα, όπως κοιλιακό άλγος (συχνότερο στα παιδιά) , διάρροια ή συχνή ανάγκη για ούρηση , ζαλάδα, πονοκέφαλο, εφίδρωση, ταχυκαρδίες κλπ. Άλλα συμπτώματα άγχους είναι η δυσχέρεια στη συγκέντρωση, κόπωση, νευρικότητα, ανησυχία, καταθλιπτικό συναίσθημα.
Όταν εντοπίζετε λοιπόν ότι η μέρα σας περιλαμβάνει αρκετές τέτοιες στιγμές με τα παραπάνω συμπτώματα και αυτά συνεχίζουν να είναι ανθεκτικά στο χρόνο μην απομονώνεστε και κυρίως μη μένετε μόνο στην ελπίδα ότι κάποια στιγμή θα περάσει από μόνο του. Όσο αφήνουμε το επιβλαβές άγχος να εισχωρεί στη ζωή μας τόσο εκείνο απλώνει τις ρίζες του ύπουλα επηρεάζοντας σιγά σιγά όλους τους τομείς της ζωής.
Το πρώτο βήμα που θα μπορούσατε να κάνετε είναι να αναζητήσετε την βασική αιτία του άγχους σας παρατηρώντας τις σκέψεις εκείνες που ανακυκλώνετε συχνά στο μυαλό στη διάρκεια της ημέρας. Επειδή ωστόσο αυτό δεν είναι πάντα εύκολο να συμβεί επιδιώξτε να έρθετε σε επαφή με έναν καλό ψυχολόγο που θα σας βοηθήσει πιο αποτελεσματικά να εντοπίσετε τη βασική πηγή του άγχους σας και σε δεύτερο χρόνο να το αντιμετωπίσετε.
Το δεύτερο και βασικό βήμα που προτείνεται στο άρθρο της διατροφολόγου VenHuizen από την Καλιφόρνια, είναι να εισάγετε στη διατροφή σας συγκεκριμένες τροφές που από μελέτες φαίνεται ότι συμβάλλουν καθοριστικά στη μείωση του άγχους αλλά και στην ανάρρωση του σώματος από αυτό. Αυτές οι τροφές είναι οι παρακάτω:

α) Τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε Βιταμίνη B. Πολλές από τις βιταμίνες Β είναι γνωστό ότι βοηθούν με το άγχος και τη διάθεση. Μερικές καλές επιλογές είναι τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα εσπεριδοειδή, αβοκάντο, φασόλια, φακές, μπρόκολο, κουνουπίδι, τεύτλα, μπανάνες.

β) Τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα: Τα Ωμέγα 3 (DHA και EPA) ως γνωστό είναι πολύ ωφέλιμα για τον εγκέφαλο αλλά και για τη διάθεσή σας. Πρόκειται για τροφές όπως θαλασσινά, συμπεριλαμβανομένων των άγριων αλιευμάτων σολομού, σκουμπριού, σαρδέλας, ρέγγας και αντσούγιας. Ωμέγα -3 λιπαρά οξέα μπορούμε να βρούμε και σε φυτικές πηγές όπως σε σπόρους λινάρι και σε καρύδια ενώ υπάρχει βέβαια και το υψηλής ποιότητας συμπλήρωμα ιχθυελαίου.
γ) Πολλές μελέτες εδώ και καιρό προσπαθούν να βρουν συσχέτιση μεταξύ της καλής λειτουργίας του εντερου και καλής ψυχική υγείας και φαίνεται αρκετές από αυτές να το έχουν αποδείξει. Οι ζυμωμένες τροφές είναι εκείνες που παρέχουν τα φιλικά βακτήρια που αποκαθιστούν την χλωρίδα του εντέρου και περιλαμβάνουν καλλιεργημένα γαλακτοκομικά προϊόντα, όπως γιαούρτι υψηλής ποιότητας, κεφίρ, βουτυρόγαλα, ξυνολάχανο. kombucha, τυριά και άλλα λαχανικά τουρσί.
δ) Τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά που δρουν ενάντια σε μια φλεγμονή που έχει αρνητική επίδραση σε σώμα και μυαλό. Τα αντιοξειδωτικά, ιδιαίτερα οι ανθοκυανίνες, μπορούν μάλιστα να βοηθήσουν στην αύξηση της παραγωγής ντοπαμίνης στο σώμα. Οι ανθοκυανίνες βρίσκονται σε βατόμουρα, κεράσια, σταφύλια,ρόδια, κόκκινο λάχανο.

Στην ίδια κατηγορία τροφών με αντιοξειδοτική δράση περιλαμβάνονται τροφές με βιταμίνη C που βρίσκεται σε πορτοκάλια, ακτινίδια, φράουλες, ανανά, μάνγκο.
Μερικές ακόμα αντιοξειδοτικές τροφές είνα τα μούρα goji, η μαύρη σοκολάτα, βότανα και μπαχαρικά (πχ κουρκουμάς).
ε) Ενυδάτωση: Αν και δεν είναι τροφή είναι σημαντικό να συμπεριλάβουμε το νερό, υπογραμμίζοντας τη διατήρηση της καλής πρόσληψης υγρών καθώς η αφυδάτωση αυξάνει το άγχος στο σώμα, το οποίο μπορεί να επιδεινώσει γενικότερα το άγχος.
Από την άλλη αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχουν τροφές που η κατανάλωση τους μπορεί να επιδεινώσει έναν ήδη στρεσαρισμένο οργανισμό με πρώτη τη ζάχαρη η οποία αυξάνει μια φλεγμονή, αυξάνει το σάκχαρο του αίματος και συνολικά είναι επιβλαβής για τον οργανισμό. Επιλέξτε φυσικές γλυκαντικές τροφές όπως είναι τα φρούτα. Ακολουθεί η γλουτένη που από διάφορες μελέτες θεωρείται πολύ φλεγμονώδης και ως εκ τούτου μπορεί να να επηρεάσει τη διάθεσή. Σε ότι αφορά την καφεΐνη, δεν αντιδρούν όλοι αρνητικά στην καφεΐνη, αλλά αν είστε ένας από αυτούς, η καφεΐνη μπορεί να αυξήσει σίγουρα το επίπεδο άγχους σας. Αποφύγετε τέλος τυχόν τρόφιμα που είστε αλλεργικοί ή ευαίσθητοι.
Πρόκειται για ένα άρθρο που παρέχει πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τη διατροφή που συμβάλλει στη μείωση του άγχους ωστόσο έχει μεγάλη σημασία να γίνει ευκρινές στον αναγνώστη το εξής: Η διατροφή μπορεί να βοηθήσει, όπως και η άσκηση στην βελτίωση της διάθεσης αλλά όταν αυτό δεν συμβαίνει σε περιόδους που το άγχος γίνεται κυρίαρχο στην καθημερινότητα σας και αποτελεί σοβαρό εμπόδιο στη λειτουργικότητα σας τότε επικοινωνήστε άμεσα με κάποιον ειδικό.

https://www.foodsense.net/can-diet-calm-an-anxious-mind/

Μέσα από τα μάτια των παιδιών

 

children-lucid-dream

Όταν ήμουν παιδί θυμάμαι ότι είχα μεγάλη περιέργεια για το πως είναι να είσαι μεγάλος, να πηγαίνεις δουλειά, να οδηγάς αυτοκίνητο και να κάνεις γενικά πράγματα που κάνουν οι μεγάλοι. Συχνά θυμάμαι τους γονείς μου αλλά και άλλους συγγενείς να σχολιάζουν σχεδόν με ζήλια την παιδική μας ανεμελιά σε σύγκριση με τη δική τους επιβαρυμένη καθημερινότητα και σκεφτόμουν σε τι βαθμό ήταν αυτό αληθινό. Ακούγοντας για παράδειγμα από εκείνους ότι ως παιδί μοναδική μου έγνοια ήταν  το παιχνίδι και καλά έκανα διότι μετά ξεκινάνε οι ευθύνες και τα βάσανα προβληματιζόμουν αλλά και θύμωνα καθώς πίστευα ότι και εγώ είχα τις σκοτούρες μου και αμφέβαλα κατά πόσο οι δικές τους σκοτούρες ξεπερνούσαν τις δικές μου.

Φαίνεται κάπως αστείο και ασήμαντο καθώς οι περισσότεροι ενήλικες απευθυνόμενοι στα παιδιά χαριτολογώντας θα πούνε ανάλογες κουβέντες που δεν είναι όμως και τόσο αθώες, τουλάχιστον δεν ήτανε για μένα καθώς περίμενα μια πιο σοβαρή προσέγγιση σε αυτό που περνούσα ότι και να ήταν αυτό. Με άλλα λόγια ως παιδί η σκέψη μου ήταν ότι μπορεί οι μεγάλοι να έχουν  προβλήματα που από ότι λένε κάποια από αυτά είναι σοβαρά αλλά και η δική μου διάθεση ήταν εξίσου σημαντική και ήταν άδικο να υποτιμάται το δικό μου πρόβλημα που τη δεδομένη χρονική στιγμή μπορεί να ήταν ότι έχασα το αγαπημένο μου κοκαλάκι μαλλιών. Η καθημερινότητα πράγματι είναι γεμάτη υποχρεώσεις που πολλές από αυτές σε μια οικογένεια αφορούν τα παιδιά με συνέπεια οι γονείς να θεωρούν  ότι κάνουν ήδη πάρα πολλά πράγματα για εκείνα. Έτσι σε ένα ξέσπασμα του παιδιού που μπορεί να αφορά κάτι όχι σοβαρό για τους μεγάλους πχ μια ζωγραφιά που τσαλακώθηκε, ένας θόρυβος, ένα καπάκι που δεν βρέθηκε, για το παιδί μπορεί να είναι οδυνηρό και να αντιδρά με έναν τέτοιο τρόπο που στα μάτια των ενηλίκων να φαίνεται υπερβολικό και ότι δεν αντιστοιχεί σε ένταση με το συμβάν. Έτσι, συχνά θα ακούσεις γονείς να λένε έκπληκτοι ” Μα πως κάνεις έτσι”, “Δεν είναι τίποτα” “Δεν αξίζει να κλαις για αυτό” και ακόμη χειρότερα να λένε στα αγόρια ” Ολόκληρος άντρας είσαι, μη κλαις”. Η δυσανασχέτηση μάλιστα των γονιών γίνεται πιο έντονη σε ένα πλαίσιο που όπως προαναφέρθηκε οι περισσότερες υποθέσεις τρέχουν γύρω από τα παιδιά προκαλώντας  κούραση και εξάντληση της υπομονής τους. Το μόνο ωστόσο που θα προκαλέσει η παραπάνω αντίδραση τους απέναντι στο παιδί, θα είναι να επιδεινωθεί ο πόνος και το αίσθημα αδικίας , αφού εκείνο θα νιώθει ότι βιώνει κάτι τραγικό και επιπλέον οι γονείς του, τα σημαντικά πρόσωπα της ζωής του, δεν φαίνεται καν να το καταλαβαίνουν ή ακόμα χειρότερα το επιπλήττουν.

Οι αναμνήσεις της παιδικής ηλικίας αποτελούν εξαιρετικό υλικό για την περίοδο που γινόμαστε γονείς καθώς αναβιώνοντας συναισθήματα και  σκέψεις εκείνης της περιόδου μας βοηθά να έρθουμε λίγο πιο κοντά στα παιδιά μας, να τα κατανοήσουμε καλύτερα και να τα αντιμετωπίσουμε με ενσυναίσθηση και σεβασμό.

Από τις μεγαλύτερες ανάγκες τους παιδιού πέρα από την αγάπη είναι η ανάγκη για αναγνώριση. Η ανάγκη του να εισακουστεί, να επιβραβευτεί, να νιώσει ότι είναι ένα παιδί που αξίζει, με ξεχωριστές ικανότητες που θα νιώθει όμορφα για τον εαυτό του γιατί πρώτα οι γονείς του θα το κοιτάνε και θα  του μιλάνε όμορφα. Και όταν νιώθει άσχημα, πάλι μέσα από αυτούς θα λύσει τα επώδυνα συναισθήματα και θα αποκαταστήσει τη “ζημιά” χωρίς να αισθάνεται ένοχο που νιώθει έτσι αλλά αντίθετα θα νιώθει ανακουφισμένο που στεναχωριέται, θυμώνει και μπορεί να το εκφράζει χωρίς καμιά επίκριση.

Οι καλύτερες λοιπόν  συμβουλές έρχονται από ένα παιδί που τώρα μπορεί να έγινε ενήλικας αλλά δεν παύει να θυμάται πως είναι να είσαι παιδί, να σκέφτεσαι και να νιώθεις σαν παιδί.

Όταν μου μιλάτε θέλω να μου μιλάτε πάντα όμορφα. Ναι πάντα!

 

Όταν κλαίω δυνατά δεν θέλω να βιαστείτε να μου πείτε να σωπάσω γιατί ξεσήκωσα τον τόπο αλλά να με ρωτήσετε τι έχω.

 

Συνήθως αντιδρώ χειρότερα όταν μου φωνάζετε ή με διατάζετε.

 

Ακούω καλύτερα και συμμορφώνομαι στη μία φορά, στις πολλές μπλοκάρω. Έτσι αν μου πείτε δέκα φορές συνεχόμενα να βάλω τα παππούτσια μου πιθανόν να μη τα βάλω καθόλου.

 

Όταν σας αντιμιλάω μη το παίρνετε προσωπικά. Απλά εκφράζω τη γνώμη μου που πολλές φορές είναι διαφορετική από τη δική σας. Ίσως τότε να χρειάζομαι περισσότερο μια αγκαλιά.

 

Όταν φέρομαι άσχημα μη βιαστείτε να με βάλετε τιμωρία, συνήθως είμαι στεναχωρημένος-η, βοηθείστε με να το εκφράσω, να το μοιραστώ μαζί σας.

 

Κάποιες φορές με βοηθάτε περισσότερο με το να με ακούτε παρά με το να με συμβουλεύετε.

 

Νομίζω ότι τα καταφέρνω καλά, εμπιστευτείτε με.

 

Μεγαλώνω όμορφα και νιώθω καλά με μένα επειδή με αγαπάτε πολύ. Χαρίστε μου άφθονες αγκαλιές και φιλιά χωρίς να φοβάστε ότι θα με κακομάθετε.

Επιλόχεια κατάθλιψη

 

Little girl crying in the night

 

Στα πλαίσια της εβδομάδας μητρικού θηλασμού 1 με 7 Νοεμβρίου, συμμετείχε με  μία ακόμη ημερίδα για 6η συνεχόμενη χρονιά το Γ.Ν Καβάλας και πιο συγκεκριμένα η Μαιευτική Κλινική και το τμήμα Προώρων, με τη στήριξη του Ιατρικού Συλλόγου. Δόθηκε έτσι η ευκαιρία στο κοινό της Καβάλας και όχι μόνο να ενημερωθεί για θέματα που αφορούν το θηλασμό. Στη συγκεκριμένη ημερίδα είχα την τιμή να συμμετέχω και εγώ με θέμα παρουσίασης την ‘Επιλόχεια κατάθλιψη’. Επειδή θεωρώ ότι πρόκειται για ένα πολύ σοβαρό θέμα και συχνά διαπιστώνω ότι παρά την ενημέρωση που υπάρχει ο κόσμος δεν γνωρίζει ακόμη με ευκρίνεια πότε μια γυναίκα πάσχει από επιλόχεια κατάθλιψη και τι πρέπει να κάνει, συγκέντρωσα τα πιο βασικά σημεία της παρουσίασης μου και ελπίζω με τον τρόπο που θα τα περιγράψω να είναι εύκολα και κατανοητά.

 

Περίπου το 50 – 70% των γυναικών βιώνουν κάποια συμπτώματα  με την έναρξη της λοχείας όπως κατήφεια,θλίψη,δυσκολία στον ύπνο, αλλαγές στην όρεξη και στη διάθεση.  Αυτό λέγεται μελαγχολία λοχείας- baby blues- και διαρκεί λίγες μέρες.  Συνήθως δεν ξεπερνά τις δέκα. Τα συμπτώματα αυτά αποτελούν ένα φυσιολογικό κομμάτι της νέας μητρότητας.

Αυτό ΔΕΝ είναι επιλόχεια κατάθλιψη.

Η διάγνωση της επιλόχειας κατάθλιψης μπαίνει όταν τα συμπτώματα ξεπερνούν τις δύο εβδομάδες και η μητέρα εξακολουθεί να μη νιώθει καλά.

Το ότι δεν νιώθει καλά το ορίζει η ίδια η μητέρα ακόμα και όταν ο περίγυρος της της λέει ότι είναι μια χαρά.

Μπορεί να συμβεί οποτεδήποτε τον πρώτο χρόνο αλλά συχνότερα εμφανίζεται το πρώτο εξάμηνο. Ακόμη πιο συχνά τον πρώτο μήνα.

Σε κάποιες περιπτώσεις, πιο σπάνια, μπορεί να ξεκινήσει και από την εγκυμοσύνη.

Μιλώντας για συμπτώματα οι περισσότεροι φέρνουν στο μυαλό τους κλάμα, θλίψη και άγχος. Υπάρχουν όμως πολλά περισσότερα από αυτά όπως διαταραχές ύπνου, κόπωση, εξάντληση, ανηδονία, διαταραχές όρεξης, προβλήματα συγκέντρωσης, ψυχοκινητική διέγερση, ή επιβράδυνση, κρίσεις πανικού, διάφοροι πόνοι και το πολύ σοβαρό βέβαια, αυτοκτονικός ιδεασμός.

Δυστυχώς, το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι οι περισσότερες γυναίκες το βλέπουν ως αποτυχία στο νέο τους ρόλο και για αυτό δεν ζητούν βοήθεια.

Η επιλόχεια κατάθλιψη όμως δεν περνάει από μόνη της. Όσο προσπαθεί κάποιος να την αρνηθεί, να την καταχωνιάσει,  τόσο εκείνη δυναμώνει. Μπορεί προσωρινά να υποχωρήσει αλλά συνήθως επιστρέφει.

Το ποσοστό νόσησης από επιλόχεια κατάθλιψη αγγίζει περίπου το 15% των νέων μητέρων.

Η επιλόχεια κατάθλιψη δεν προέρχεται αποκλειστικά από τις ορμονικές αλλάγές.

Δεν υπάρχει ακριβής αιτιολογία αλλά υπάρχουν παράγοντες κινδύνου όπως προηγούμενα επεισόδια κατάθλιψης, ψυχοκοινωνικό στρες και ανεπαρκής κοινωνική υποστήριξη.

Πρόκειται για νόσο που θεραπεύεται αποτελεσματικά εφόσον υπάρξει έγκαιρη παρέμβαση. Η μαία, ο παιδίατρος, ο γυναικολόγος μπορούν να βοηθήσουν. Αυτοί είναι από την αρχή σε συχνή επαφή με τη γυναίκα και αποτελούν τα πιο κατάλληλα πρόσωπα που αν χρειαστεί θα παραπέμψουν σε ψυχολόγο ή ψυχίατρο.

Ο θηλασμός έχει προστατευτική δράση στην καλή ψυχολογία της μαμάς ενισχύοντας το συναισθηματικό δεσμό με το μωρό της. Από την άλλη εαν η λεχώνα αντιμετωπίζει δυσκολίες με το θηλασμό και δεν λαμβάνει την σωστή στήριξη αυξάνει τις πιθανότητες να εμφανίσει καταθλιπτικά συμπτώματα.

Ο υποστηρικτικός σύντροφος βοηθά σημαντικά τόσο στην βελτίωση της διάθεσης της γυναίκας του  όσο και στην προσπάθεια της να συνεχίσει να θηλάζει.

Η μετάβαση στην πατρότητα φαίνεται ότι είναι ένα στάδιο αυξημένου κινδύνου για τους μελλοντικούς πατεράδες και μπορούν να εμφανίσουν κατάθλιψη που βρίσκεται πιο υψηλά σε σύγκριση με το γενικό ανδρικό πληθυσμό.

Ενημερωθείτε προγεννητικά στα πλαίσια μαθημάτων προετοιμασίας τοκετού. Ρωτήστε, λύστε όποιες απορίες έχετε. Αν πιστεύετε ότι είστε σε ομάδες υψηλού κινδύνου πχ  προβλήματα υγείας δικά σας ή του μωρού, άλλα έντονα στρεσογόνα γεγονότα στην ζωή σας, ελάτε σε επαφή με ειδικούς ψυχικής υγείας. Προσφέρονται δωρεάν υπηρεσίες στα κέντρα ψυχικής υγείας σε όλη τη χώρα όπου υπάρχουν. Στην Καβάλα, στο Γενικό Νοσοκομείο, κάνουν εξωτερικά ιατρεία και οι ψυχολόγοι κατόπιν ραντεβού.

 

Όσοι ασχολούμαστε με την ψυχική υγεία και το νέο ζευγάρι σε αυτή την τόσο σημαντική περίοδο της ζωή του συνιθίζουμε να λέμε ότι εαν είχατε γρίπη ή σπάζατε το πόδι σας θα αναζητούσατε άμεσα βοήθεια. Έτσι ακριβώς θα πρέπει να πράξετε και στην επιλόχεια κατάθλιψη. Μην επηρεαστείτε από τους γύρω σας που τυχόν θα σας αποτρέψουν να επισκεφθείτε ειδικό θεωρώντας ότι είναι υπερβολικό. Εσείς γνωρίζετε καλύτερα τον εαυτό σας!

Χρειαζόμαστε περισσότερη θετική διάθεση.

 

Positive-Psychology-Movement-1

 

Μια αξιόλογη προσπάθεια έχει ξεκινήσει στην προσχολική εκπαίδευση με την ένταξη στη διδασκαλία ενός καινούριου προγράματος που ονομάζεται “Βήματα για τη ζωή”. Το νέο αυτό πρόγραμμα που δημιουργήθηκε με την υποστήριξη του Παιδαγωγικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, έχει ως στόχο να ενισχύσει τα αισθήματα των παιδιών για τον εαυτό τους, να αναγνωρίζουν τα δικά τους συναισθήματα αλλά και των άλλων καθώς και να βρίσκουν διάφορους πιο δημιουργικούς τρόπους διαχείρισης θυμού και επίλυσης προβλημάτων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα όταν τα παιδιά μπορούν να σκέφτονται αυτόνομα, να αισθάνονται καλά με τον εαυτό τους και να ενεργούν υπεύθυνα, τότε θα κινητοποιούνται καλύτερα εκμεταλλευόμενα τις δυνατότητες τους.

Θα συμφωνήσω με όλα τα παραπάνω και όσα άλλα αναφέρονται στο πρόγραμμα αλλάζοντας μόνο λίγο τη σειρά στους αναφερόμενους στόχους ούτως ώστε μια πιο ορθή διατύπωση να είναι ότι όσο πιο καλά αισθάνονται με τον εαυτό τους τα παιδιά τόσο πιο αυτόνομα σκέφτονται και πιο υπεύθυνα ενεργούν. Με άλλα λόγια ένα παιδί που μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον όπου κυριαρχούν θετικά συναισθήματα όπως χαρά, ικανοποίηση, ενδιαφέρον, ευγνωμοσύνη, τότε υιοθετεί μια πιο θετική εικόνα εαυτού αλλά και μια πιο θετική στάση ζωής που επιδρά ευνοϊκα στην αυτενέργεια του.

Για να εξασφαλίσουμε το θετικό αυτό περιβάλλον στα παιδιά μας χρειάζεται πρωτίστως εμείς οι ενήλικες να εντείνουμε τα θετικά βιώματα της ζωής μας. Η θετική ψυχολογία υποστηρίζει -και το αποδεικνύει βάσει ερευνών- ότι μπορούμε να υιοθετήσουμε μια θετική στάση ζωής με δεδομένο ότι θα κάνουμε μια συνειδητή προσπάθεια εξάσκησης που θα την εισάγουμε στην καθημερινότητα μας.

 

Ενδεικτικά αναφέρονται δύο ασκήσεις που ακόμη και η ανάγνωση τους προσδοκάται ότι θα ασκήσει μια θετική επίδραση στην ψυχολογία σας.

 

α) Καθημερινές διακοπές.

 

Νιώθετε συχνά ότι δεν έχετε χρόνο και ότι δεν προλαβαίνετε να απολαύσετε και να εκτιμήσετε καθημερινές εμπειρίες; Τότε αυτή η άσκηση θα είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη για εσάς. Έρευνες δείχνουν ότι στην επίτευξη της χαράς και της ικανοποίησης στη ζωή μας δεν είναι κυρίαρχη η ένταση στα θετικά συναισθημάτα που βιώνουμε αλλά η συχνότητα με την οποία εμφανίζονται στην καθημερινότητα μας . Αυτός είναι ακριβώς και ο σκοπός αυτής της άσκησης και μπορείτε να την εφαρμόσετε στον εαυτό σας ή να συμπεριλάβετε και τα παιδιά σας.

Επιλέξτε διαφορετικές διακοπές για την κάθε μέρα. Για παράδειγμα, ένας  περίπατος δίπλα στη θάλασσα ή μέσα στην πόλη, συνάντηση με ένα φίλο για καφέ ή φαγητό, επίσκεψη σε ένα μουσείο ή σε κάποια έκθεση, βόλτα με το ποδήλατο ή απλά ξεκούραση σε έναν άνετο χώρο του σπιτιού σας πίνοντας ένα ζεστό τσάι ή άλλο δροσιστικό ποτό μιας και ήρθε το καλοκαίρι. Απλά επιλέξτε κάτι που σας ευχαριστεί και θυμηθείτε ότι ο χρόνος αυτός που θα ορίσετε ως διακοπές θα είναι χρόνος χαλάρωσης. Οπότε αφήστε στην άκρη έγνοιες και προβληματισμούς  όπως θα κάνατε και στις αληθινές σας διακοπές. Στη διάρκεια αυτής της περιόδου προσπαθείστε να είστε παρόντες στην όποια εμπειρία παρατηρώντας σκέψεις και συναισθήματα. Ποια είναι τα θετικά συναισθήματα; Καταγράψτε τα νοερά. Πριν πάτε για ύπνο αφιερώστε πέντε λεπτά για να επαναφέρετε στη μνήμη σας τα θετικά συναισθήματα που βιώσατε στη διάρκεια των “διακοπών” σας και σχεδιάστε το καινούριο πλάνο διακοπών της επόμενης ημέρας.

Όταν φτάσει η Κυριακή μπορείτε να κάνετε μια ανασκόπηση της εβδομάδας εστιάζοντας σε ότι θετικό βιώσατε πχ σκέψη, συναίσθημα ή εικόνα, τις επτά ημέρες που πέρασαν. Παρατηρήσατε διαφορές; Πως νιώθετε τη στιγμή που επαναφέρετε στη μνήμη σας στιγμές από όλη την εβδομάδα;

 

 

 

β) Ημερολόγιο αυτοεκτίμησης

Ιδιαίτερα ωφέλιμη άσκηση για τα παιδιά καθώς τα βοηθά να στρέφουν την προσοχή τους σε θετικά γεγονότα που βιώνουν ή σε θετικά πράγματα που κάνουν στην διάρκεια της ημέρας  και με αυτό τον τρόπο να αντιμετωπίζουν πιο αισιόδοξα και με αυτοπεποίθηση τη ζωή.

Στο ημερολόγιο αυτό  το παιδί ενθαρρύνεται να συμπληρώσει μόνο του τρεις προτάσεις για την κάθε μέρα ξεχωριστά ξεκινώντας από την Δευτέρα.

Δευτέρα

  1. Κάτι καλό που έκανα σήμερα…
  2. Σήμερα διασκέδασα όταν…
  3. Ένιωσα υπερήφανος/η όταν…

Τρίτη

  1. Σήμερα κατάφερα να…
  2. Είχα μια ευχάριστη στιγμή μαζί με…
  3. Κάτι που έκανα για κάποιον…

 

Τετάρτη 

1. Ένιωσα καλά με τον εαυτό μου όταν…

2. Ένιωσα υπερήφανος για τον/την…

3.  Σήμερα ήταν μια ενδιαφέρουσα μέρα γιατί…

 

 Πέμπτη

1.  Κάτι ωραίο που παρατήρησα…

2. Σήμερα κατάφερα να…

3. Ένιωσα υπερήφανος-η όταν…

 

Παρασκευή

1. Κάτι καλό που έκανα σήμερα…

2. Είχα μια όμορφη εμπειρία με (άτομο, μέρος, δραστηριότητα)…

3.  Γέλασα πολύ όταν…

 

Σάββατο 

1. Ένιωσα χαρούμενος-η όταν…

2.  Κάτι που έκανα για κάποιον…

3. Ένιωσα ικανοποιημένος-η με τον εαυτό μου όταν…

 

Κυριακή

1.  Μου άρεσε όταν…

2. Σήμερα είχε ενδιαφέρον η μέρα γιατί…

3. Ένιωσα υπερήφανος-η όταν…

Συμπληρώνοντας αυτές τις προτάσεις στο τέλος της ημέρας για μια εβδομάδα θα βοηθήσει το παιδί να είναι πιο αισιόδοξο και να εστιάζει ευκολότερα στα θετικά πράγματα που του συμβαίνουν παρά στα αρνητικά.

 

 

 

Πόσο κακός είναι ο θυμός και πως αντιμετωπίζεται.

characters-red

Ο θυμός στις μέρες μας είναι έκδηλος παντού. Στη δουλειά, στις σχέσεις,  στην οικογένεια , στην καθημερινότητα μας. Πολίτες συχνά μαλώνουν με άλλους πολίτες σε διάφορους χώρους όπως σε υπηρεσίες, στα μέσα μαζικής μεταφοράς,σε συγκεντρώσεις, ή στα γήπεδα. Οδηγοί ξεσπαθώνουν στο δρόμο και μαλώνουν με άλλους οδηγούς ή πεζούς. Δημοσιογράφοι με πολιτικούς ωρύονται ξαναμμένοι στα ΜΜΕ,οι πολιτικοί μεταξύ τους, ενώ ο κόσμος πλέον ψηφίζει με βασικό κριτήριο την αγανάκτηση και έπειτα συνεχίζει να είναι αγανακτισμένος με όσους εκλέγονται. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι είμαστε ένας θυμωμένος λαός και αυτό εν μέρει να οφείλεται στο μεσογειακό μας ταπεραμέντο.Οι δεκάδες λέξεις ή φράσεις  που χρησιμοποιούνται στην καθομιλουμένη περιγράφουν εύστοχα το συναίσθημα του θυμού όπως βιώνεται από έναν Έλληνα. ‘Πυρ και μανία’,  ‘θηρίο ανήμερο’, ‘Μπουρλότο’, ΄Βγαίνω από τα ρούχα μου΄, ΄Ανέβηκε το αίμα στο κεφάλι μου’, Μου άναψαν τα λαμπάκια, ΄Πήρα ανάποδες’,  ΄Είμαι να σκάσω’, ΄Βράζω’, Έγινα Τούρκος’, ‘Τα έχω πάρει’, ‘τρελάθηκα’, ‘θόλωσα’ είναι μερικές από αυτές τις φράσεις.

Όλοι λοιπόν γνωρίζουμε τον θυμό και πως είναι όταν θυμώνεις. Πρόκειται για ένα φυσιολογικό, υγιές, ανθρώπινο συναίσθημα. Όταν ομως ο θυμός γίνεται ανεξέλεγκτος  τότε δημιουργεί προβλήματα στη δουλειά, στις σχέσεις του ατόμου και γενικότερα στην ποιότητα της ζωής του. Όπως συμβαίνει και σε άλλα συναισθήματα έτσι και ο θυμός συνοδεύεται από διάφορες φυσιολογικές, βιολογικές αλλαγές. Έτσι όταν θυμώνει κάποιος ανεβαίνουν οι χτύποι της καρδιάς και η πίεση ενώ αυξάνονται τα επίπεδα ορμονών όπως αδρεναλίνη και νοραδρεναλίνη. Ο θυμός προκαλείται από εσωτερικά ή εξωτερικά αίτια. Μπορεί για παράδειγμα να ευθύνεται η συμπεριφορά ενός συναδέλφου ή το μποτιλιάρισμα στους δρόμους ή μπορεί να προκύπτει από άλυτα προσωπικά προβλήματα. Ακόμη, μνήμες ενός τραυματικού γεγονότος μπορούν να φέρουν στην επιφάνεια ευερεθιστότητα και θυμό.

Ο αυθόρμητoς, φυσικός τρόπος για να εκφραστεί ο θυμός είναι να ανταποκριθεί το άτομο με επιθετικότητα. Ο θυμός του επιτρέπει να αντισταθεί, να δώσει μάχη προκειμένου να υπερασπιστεί τον εαυτό του όταν δέχεται επίθεση. Έτσι, ένας συγκεκριμένος βαθμός θυμού είναι απαραίτητος στην επιβίωση του ανθρώπου. Από την άλλη δεν είναι δυνατό να ξεσπάει ο καθένας έντονα στο διπλανό του όταν τον προκαλεί καθώς υπάρχουν νόμοι, κοινωνικοί κανόνες και κοινή λογική που θέτουν όρια και στοχεύουν στον έλεγχο του θυμού. Σε οργανωμένες κοινωνίες οι άνθρωποι χρησιμοποιούν συνειδήτές ή ασυνείδητες διαδικασίες με σκοπό να διαχειριστούν τα συναισθήματα θυμού. Οι τρεις κύριες προσεγγίσεις είναι η έκφραση, η εγκράτεια και ο κατευνασμός. Εκφράζοντας το συναίσθημα του θυμού με έναν όχι επιθετικό αλλά αποφασιστικό τρόπο αποτελεί την καλύτερη επιλογή για να εκφράσει κανείς το θυμό του. Για να γίνει αυτό χρειάζεται να αναγνωρίσει το άτομο τις ανάγκες του και να μάθει πως μπορεί να τις ικανοποιεί σε διάφορες συνθήκες χωρίς να έρχεται σε σύγκρουση με τους άλλους. Το να είναι κάποιος αποφασιστικός δεν σημαίνει ότι γίνεται πιεστικός ή απαιτητικός στους γύρω του. Αντίθετα δείχνει ότι σέβεται τις ανάγκες του και τον εαυτό του και κατά συνέπεια κερδίζει και τον σεβασμό των άλλων.

Ο θυμός λοιπόν μπορεί να ελεγχθεί (όχι να καταπιεστεί) και έπειτα να αλλάξει μορφή ή κατεύθυνση. Ο σκοπός είναι να υπάρχει μια παύση που θα δώσει την ευκαιρία στο άτομο να δει το συμβάν πιο ψύχραιμα και αντικειμενικά μετατρέποντας έτσι το έντονο ξέσπασμα που θα ακολουθούσε σε μια πιο επικοδομητική συμπεριφορά. Ο θυμός που δεν βγαίνει προς τα έξω αλλά καταπνίγεται, μετατρέπεται σε υψηλή αρτηριακή πίεση, υπέρταση ή κατάθλιψη. Αλλά και στην περίπτωση  που εκφράζεται ανεξέλεγκτα προς πάσα κατεύθυνση δημιουργώντας εντάσεις και πληγώνοντας ανθρώπους επίσης επιφέρει σωματικές και ψυχικές βλάβες.

Οι άνθρωποι που συνεχώς κριτικάρουν τους άλλους και σχολιάζουν με κυνισμό ή ειρωνία είναι εκείνοι που δεν έχουν μάθει να εκδηλώνουν το θυμό τους με πιο υγιή και δημιουργικό τρόπο. Δεν είναι παράξενο ότι αυτοί οι άνθρωποι έχουν πολλά προβλήματα  στις διαπροσωπικές τους σχέσεις. Αξίζει ακόμη να σημειωθεί ότι κάποια άτομα “ανάβουν” πιο εύκολα συγκριτικά με άλλα και σύμφωνα με τους ψυχολόγους τα άτομα αυτά έχουν μικρή ανοχή στην ματαίωση ή στην απογοήτευση. Δυσκολεύονται να διατηρήσουν μια σταθερότητα στη διάθεση και στη συμπεριφορά τους και εξοργίζονται ιδιαίτερα αν κάτι τους φανεί άδικο πχ αν τους διορθώσει κάποιος για ένα λάθος. Γιατί συμβαίνει άραγε αυτό ; Φαίνεται ότι υπάρχει σημαντική γενετική συνιστώσα και βιολογικοί μηχανισμοί αλλά και περιβαλλοντική επίδραση. Υπάρχουν ενδείξεις ότι μερικά παιδιά γεννιούνται ευερέθιστα, απαντούν δηλαδή με μεγαλύτερο εκνευρισμό σε διάφορα ερεθίσματα και αυτό γίνεται αντιληπτό από πολύ μικρή ηλικία ακόμα. Από την άλλη ο θυμός είναι συνώνυμος με κάτι αρνητικό και μη επιτρεπτό. Τα παδιά μεγαλώνοντας με κάποιες βασικές αρχές μέσα στην οικογένεια μαθαίνουν ότι είναι αποδεκτό να εκφράζουν άγχος, θλίψη ή άλλα συναισθήματα αλλά δεν ισχύει το ίδιο για το θυμό. Το αποτέλεσμα είναι να μην γνωρίζουν πως θα διαχειριστούν ορθά το θυμό τους.

Σύμφωνα με ερευνητές το οικογενειακό περιβάλλον συμβάλλει καθοριστικά στην έκφραση θυμού. Συνήθως άτομα που είναι που είναι ιδιαίτερα νευρικά και θυμώνουν υπερβολικά προέρχονται από προβληματικές οικογένειες, χαοτικές, που δεν συνίθιζαν να επικοινωνούν τα συναισθήματα τους. Παρακάτω ακολουθούν βασικές στρατηγικές διαχείρισης διαχείρισης του θυμού.

  • Διάφορες τεχνικές χαλάρωσης όπως βαθιές αναπνοές με το διάφραγμα, σταδιακή μυική χαλάρωση κα.
  • Γνωστική αναδόμηση. Χρησιμοποείται στη γνωστική συμπεριφορική προσέγγιση και ερμηνεύεται ως η προσπάθεια του ατόμου να εντοπίσει δυσλειτουργικές σκέψεις και να τις αντικαταστήσει με άλλες πιο λειτουργικές. Όταν κάποιος είναι θυμωμένος συνήθως υπερβάλλει στον τρόπο που σκέφτεται και γίνεται δραματικός. Για παράδειγμα, η σκέψη “είναι απαράδεκτο αυτό που συμβαίνει ή τραγικό, καταστράφηκαν όλα” θα δημιουργήσει αντίστοιχα μια υπερβολική αντίδραση  με έντονα συναισθήματα. Εαν αντικατασταθεί με μια σκέψη πιο ήπια όπως ” έχω αναστατωθεί και είναι φυσιολογικό αλλά δεν είναι το τέλος του κόσμου και θυμώνοντας δεν θα λυθεί το πρόβλημα”,τότε θα λειτουργήσει κατευναστικά στην συμπεριφορά του ατόμου.
  • Γενικά λέξεις ‘ποτέ’ ή ‘ πάντα’ είναι καλό να αποφεύγονται όταν αναφέρεται κάποιος στον εαυτό του ή σε άλλους πχ ” πάντα ξεχνάω” ή  “ποτέ δεν με βοηθάς”. Προσδίδουν υπερβολή, απολυτότητα στο λόγο  με συνέπεια το άτομο να χάνει την αντικειμενικότητα του και να απομακρύνεται από την επίλυση του προβλήματος.
  • Βελτίωση επικοινωνίας. Οι άνθρωποι που θυμώνουν εύκολα συνήθως είναι παρορμητικοί και βγάζουν γρήγορα ή αυθαίρετα συμπεράσματα που αδικούν τον άλλον αφού παραλείπουν συχνά να τον ακούσουν προσεκτικά. Ως εκ τούτου εστιάζουν περισσότερο σε αυτό που ήδη έχουν στο μυαλό τους ισχυροποιώντας τη δική τους υποκειμενική αλήθεια με κίνδυνο να γίνει απόλυτη και άρα διαστρεβλωμένη. Είναι βασικό σε ένα διάλογο για να αποτραπεί να εξελιχθεί σε λογομαχία να δίνεται ο χρόνος να μιλήσει ο άλλος και να ακουστεί η άποψη του. Αποφεύγουμε να πούμε εν βρασμώ το πρώτο πράγμα που μας έρχεται στο μυαλό ενώ αν χρειαστεί απομακρυνόμαστε για λίγο και επανερχόμαστε να συνεχίσουμε το διάλογο εφόσον νιώθουμε πιο ψύχραιμοι.

Και όπως πολύ σοφά είπε ο Αριστοτέλης «Ο καθένας μπορεί να θυμώσει- αυτό είναι εύκολο. Αλλά το να θυμώσει κανείς με το σωστό άτομο, στο σωστό βαθμό, τη σωστή στιγμή, για τη σωστή αιτία και με το σωστό τρόπο- αυτό είναι δύσκολο» .

Δύσκολο ναι αλλά όχι ακατόρθωτο.Με εξάσκηση και αν χρειαστεί με τη βοήθεια ειδικού μπορεί να επιτευχθεί και όποιος το καταφέρει θα μπορεί να απολαμβάνει περισσότερη ηρεμία και αγάπη στη ζωή του.

‘Oταν οι ψυχολόγοι εκπαιδεύουν τους προπονητές πως να προπονούν,οι νεαροί αθλητές νιώθουν καλύτερα και παίζουν περισσότερο.

345c2bfe00000578-0-image-a-1_1463616481804

http://www.apa.org/research/action/coach.aspx

Πόσο διαφορετικές θα ήταν οι ζωές μας εαν στην καθημερινότητα μας συμπεριλαμβάναμε έναν “κόουτς” ή life coach όπως λέγεται στα αγγλικά. Ένα προπονητή ζωής δηλαδή που θα μας βοηθούσε να βελτιώσουμε τις ανθρώπινες και επαγγελματικές δυνατότητες. Στα παιδιά δίνεται αυτή η ευκαιρία από πολύ νωρίς εφόσον έχουν ξεκινήσει ένα άθλημα ατομικό ή ομαδικό και καλούνται να μάθουν σε πραγματικές συνθήκες τη συνεργασία,τον ανταγωνισμό,την νίκη ή την ήττα. Ο ρόλος του προπονητή σε ένα άθλημα δεν περιορίζεται στην εκμάθηση του συγκεκριμένου αθλήματος αλλά είναι πολυδιάστατος καθώς θα χρειαστεί να γίνει ανάλογα με τις συνθήκες δάσκαλος,ψυχολόγος,εμψυχωτής, κριτής και πάνω από όλα αυτός που θα εμπνεύσει τα παιδιά. Το τελευταίο δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση αλλά από την άλλη είναι μη ωφέλιμο να πιστεύουμε ότι λίγοι είναι εκείνοι οι προπονητές που αποτελούν πρότυπα για τα παιδιά καθώς αυτό είναι χάρισμα που κάποιοι το έχουν και κάποιοι όχι. Αποφασίζοντας να γίνει κάποιος προπονητής θα πρέπει να γνωρίζει ότι η εκπαίδευση του δεν έχει ημερομηνία λήξης αλλά αποτελεί μια μακρόχρονη διαδικασία που περιλαμβάνει καθημερινά ως στόχο τη συνεχή βελτίωση των γνώσεων, των δεξιοτήτων και της συμπεριφοράς του. Με αυτό τον τρόπο οι μικροί αθλητές  γίνονται δέκτες όλης αυτής της αξιόλολογης προσπάθειας και αυθόρμητα θα προσπαθήσουν να την μιμηθούν.
Αυτό που θα μιμηθούν πρώτα θα είναι η αγάπη για το άθλημα και αυτός θα πρέπει να είναι ο πρωταρχικός σκοπός κάθε προπονητή σε συνεργασία με το γονιό.

Οι ψυχολόγοι Ronald Smith και Frank Smoll σχεδίασαν ένα πρόγραμμα (Coach Effectiveness Training program) το οποιο απευθύνεται σε προπονητές που ασχολούνται με παιδιά και εφήβους και στοχεύει στη βέλτιστη οργάνωση μια ομάδας διατηρώντας παράλληλα την αυτοεκτίμηση του κάθε παιδιού χωριστά, βασισμένο στη Γνωστική Συμπεριφορική προσέγγιση. Στο πρόγραμα δίνεται έμφαση στην ατομική προσπάθεια και εξέλιξη που έρχεται να αντικαταστήσει την ισχυρή πεποίθηση ότι η νίκη είναι το παν σε ένα άθλημα. Ο ίδιος ο προπονητής έρχεται σε καλύτερη επαφή με τον εαυτό του με συνέπεια να κατανοεί καλύτερα πως γίνεται αντιληπτή η συμπεριφορά του από τους μαθητές ενώ είναι σε θέση να προβλέψει καλύτερα τις επιπτώσεις των διαφόρων συμπεριφορών των παιδιών τόσο στις επιδόσεις τους όσο και στο σύνολο της ομάδας.
Εφαρμόζοντας τις μεθόδους CET σε προπονητές ομάδας μπέιζμπολ,οι προπονητές που ολοκλήρωσαν την εκπαίδευση αξιολογήθηκαν από τους παίκτες τους πολύ πιο θετικά συγκριτικά με εκείνους που δεν έλαβαν τη σχετική εκπαίδευση. Παρατηρήθηκε ακόμη ότι οι αθλητές των CET προπονητών απολάμβαναν περισσότερο το άθλημα ενώ βελτίωσαν σημαντικά την αυτοπεποίθηση τους ιδιαίτερα μάλιστα εκείνοι οι αθλητές που εμφάνιζαν χαμηλή αυτοεκτίμηση. Άλλες σχετικές έρευνες που ακολούθησαν επιβεβαίωσαν τα θετικά αποτελέσματα της εφαρμογής του εκπαιδευτικού προγράμματος CET δείχνοντας ότι οι αθλητές των εκπαιδευμένων προπονητών διακατέχονταν από λιγότερο άγχος ενώ οι πιθανότητες να εγκαταλείψουν το άθλημα ήταν πολύ μικρές.

Τα συμπεράσματα είναι απλά και σπουδαία. Όσο οι προπονητές, ‘τα σημαντικά άλλα πρόσωπα’ στη ζωή των παιδιών φροντίζουν να επιμορφώνονται κατάλληλα δημιουργούν αυτόματα ένα θετικό και υποστηρικτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο ευνοείται η σωματική και η ψυχική ανάπτυξη του παιδιού. Πρακτικές που περιλαμβάνουν αυστηρότητα, τιμωρία,φωνές και υποτιμιτικά σχόλια δεν κινητοποιούν τον νεαρό αθλητή αντίθετα του δημιουργούν άγχος,θυμό ή απογοήτευση και είναι αρκετά πιθανό να σταματήσει να ακολουθεί το άθλημα.

Τελικά υπάρχει Αϊ Βασίλης;

agios

Βρετανοί επιστήμονες βάλθηκαν να χαλάσουν την μαγεία των Χριστουγένων προειδοποιώντας τους γονείς ότι η αναπαραγωγή του ψέματος σχετικά με τον Αϊ Βασίλη έχει βλαβερές συνέπειες στην ψυχολογία του παιδιού ενώ επιδρά αρνητικά και στην σχέση μαζί τους σε βάθος χρόνου. Υποστηρίζουν ότι με την αποκάλυψη της μη ύπαρξης του Αϊ Βασίλη κλονίζεται η σχέση εμπιστοσύνης που είχαν χτίσει οι γονείς με το παιδί αφήνοντας το απογοητευμένο,θυμωμένο και καχύποπτο  απέναντι τους θεωρώντας  ότι αφου του είπαν ψέματα για κάτι τόσο σημαντικό παύουν να είναι αξιόπιστοι.
Διαβάζοντας ένα τέτοιο άρθρο και τη σχετική έρευνα αυθόρμητα η πρώτη μου σκέψη ήταν “Μήπως είναι υπερβολική όλη αυτή η ενασχόληση; “. Και αν θέλουμε να την εντάξουμε σε παγκόσμια κλίμακα τότε θα τη χαρακτήριζα ακόμη και παράλογη. Σε ένα κόσμο όπου ετησίως 1 δισ σχεδόν παιδιά έχουν υποστεί κάποια μορφή βίας και υπολογίζεται ότι 120 εκατομύρια κορίτσια και 73 εκατομμύρια αγόρια έχουν πέσει θύματα σεξουαλικής κακοποίησης, κάποιοι ερευνητές ασχολούνται με τη ζημιά που μπορεί να προκαλέσει η ιστορία με τον Αϊ Βασίλη. Σε μια Ευρώπη όπου το 70% με 85% των περιστατικών σεξουαλικής κακοποίησης συμβαίνει στο στενό συγγενικό ή οικείο περιβάλλον θεωρώ ότι είναι άσκοπο και σχεδόν ασεβές να ασχολούμαστε με τις αναφερόμενες επιπτώσεις ενός μύθου που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της παράδοσης μας και είναι συνυφασμένος με την χαρά, την ελπίδα και την προσφορά. Και ενώ στην  έρευνα η ιστορία με τον Αϊ Βασίλη χαρακτηρίζεται ως ένα ψέμα με ότι συνέπειες έχει ένα ψέμα, δεν γίνεται να κλείσουμε τα μάτια και τα αυτιά στο ότι είναι άρρηκτα δεμένη με την χριστουγεννιάτικη παράδοση, ακολουθείται από εκατομμύρια οικογένειες σε όλο τον κόσμο και είναι δοσμένη σε πλαίσιο αγάπης και χαράς.
Κάποιοι θα ασπάζονται το πόρισμα της έρευνας και δεν θα κάνουν λόγο για τον Αϊ Βασίλη στα δικά τους παιδιά νιώθωντας ανακουφισμένοι ότι δεν τα εξαπατούν. Πρόκειται για αναμφισβήτητο  δικαίωμα τους ωστόσο,  σε αυτή την περίπτωση είναι σημαντικό να υπενθυμίζουν στα παιδιά τους να μη κοινοποιούν το μυστικό σε άλλα παιδιά που πιστεύουν. Η κάθε οικογένεια εν τέλει έχει τους δικούς της ξεχωριστούς κώδικες επικοινωνίας και ψυχαγωγίας και συνεπώς ακολουθεί τη δική της παράδοση με τα δικά της έθιμα σεβόμενοι ταυτόχρονα τα ήθη και έθιμα των άλλων οικογενειών.Έτσι, κάποιοι θα δώσουν στα πλαίσια των Χριστουγέννων περισσότερο έμφαση σε συνταγές με κουλουράκια, μελομακάρονα, άλλοι στο στόλισμα του δέντρου, άλλοι σε μια εκδρομή στα χιόνια.
Ας εξετάσουμε τώρα την περίπτωση εκείνη που οι γονείς όχι μόνο μιλούν στα παιδιά τους για τον Αϊ Βασίλη και για τα δώρα που θα τους φέρει αλλά σχεδιάζουν και ένα ολόκληρο σενάριο αφήνοντας πχ μπισκότα και γάλα, ή ένα γράμμα από τον Αϊ Βασίλη, ή ο μπαμπάς ντύνεται Αϊ Βασίλης ή οτιδήποτε άλλο θα κάνει πιο πειστική την έλευση του Αϊ Βασίλη. Όλα λοιπόν τα παραπάνω συνθέτουν ένα μαγικό σκηνικό μέσα στο οποίο μικροί μεγάλοι ζουν μια μέρα διαφορετική από τις άλλες. Μια μέρα μαγική,όπως ‘μαγική’ είναι και η σκέψη των παιδιών σε μικρές ηλικίες. Στην προνηπιακή και νηπιακή ηλικία πρωταγωνιστικό ρόλο στη σκέψη των παιδιών έχει το φανταστικό και το ημιπραγματικό και όχι η λογική και η παρατήρηση. Συνεπώς, ενεργώντας σε ένα πλαίσιο συναφές με τον ‘μαγικό’ κόσμο του παιδιού στο αναπτυξιακό στάδιο που διανύει, δεν σημαίνει ότι το εξαπατάμε, αλλά ότι του ενισχύουμε τη φαντασία και τη δημιουργικότητα (στοιχεία πολύ σημαντικά για την κοινωνική και γνωστική ανάπτυξη). Αντίθετα, η πρόθεση των γονιών να εντάξουν πρόωρα τα παιδιά στον κόσμο της λογικής συνήθως συνοδεύεται από ένα άγχος μήπως το παιδί πέσει θύμα κοροιδίας από τα άλλα παιδιά ή μήπως το παιδί θυμώσει μετά με τους γονείς του ή μήπως το παιδί δεν θα πρεπε να είναι και τόσο παιδί, αλλά καλύτερα να είναι ανθεκτικό και προσγειωμένο. Ο γονιός δηλαδή είναι πρώτος εκείνος που έχει προβλέψει κάποια αρνητικά σενάρια και λειτουργεί προκαταβολικά προστατευτικά, αποτρέποντας μάλιστα τον ίδιο του τον εαυτό να νιώσει για λίγο παιδί και να αφεθεί στη μαγεία των Χριστουγέννων.
Ένα παιδί που μεγαλώνει βήμα βήμα με άμεση ανταπόκριση στις ανάγκες του, μέσα σε ένα ενθαρρυντικό περιβάλλον με αποδοχή, αγάπη και ειλικρίνεια θα νιώθει ασφαλές και θα έχει αναπτύξει μια σχέση εμπιστοσύνης με τους γονείς του. Η σχέση αυτή θα έχει ήδη γερά θεμέλια και δεν θα μπορεί να διαταραχτεί από την ανακάλυψη ενός μυστικού που αφορά τη μυθική φιγούρα του Αϊ Βασίλη. Δεν είναι ότι δεν θα απογοητευτεί το παιδί, σε κάποια μάλιστα ίσως να είναι αρκετά έντονα τα δυσάρεστα συναισθήματα. Έχει όμως πάντα σημασία ο τρόπος με τον οποίο θα το διαχειριστεί ο γονιός. Δεν θα γίνει ξαφνικά σε μια μέρα ανακοινώνοντας με στόμφο “ Παιδί μου ο Αη Βασίλης που πίστευες τόσο πολύ να ξέρεις ότι είναι μια μούφα. Εμείς παριστάναμε τον Αϊ Βασίλη και τώρα που μεγάλωσες πρέπει να ξέρεις την αλήθεια”.  Αλλά θα γίνει προοδευτικά όταν ήδη έχει μπει η αμφιβολία στη σκέψη του παιδιού και εκείνο θα αρχίσει κάποιες ερωτήσεις και τότε θα είναι καλό να αφήσουμε το ίδιο το παιδί να ξεδιπλώσει τη σκέψη του. Τι άκουσε; Από ποιον το άκουσε; Τι πιστεύει το ίδιο; Και αν ακόμη έχει καταλάβει την αλήθεια αλλά εκείνο θέλει να συνεχίσει να πιστεύει δεν χρειάζεται να επέμβουμε για να αλλάξει αυτό. Γενικότερα δεν χρειάζεται να υπάρχει βιασύνη να μεγαλώσουν τα παιδιά τα οποία ζουν σε μια κοινωνία που από μόνη της τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα.
Στη βάπτιση του πρώτου μου γιου δέχτηκα την καλύτερη ευχή από όλες από την αείμηνηστη γιατρό και υπέρμαχο του θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα. “ Εύχομαι να μεγαλώνει αργά”. Όταν έχουν προηγηθεί ευχές όπως “Να τον δείτε γαμπρό”, η ευχή της Μιλένας είναι κάτι παραπάνω από ουσιαστική και σπουδαία. Να μεγαλώνει αργά το παιδί σημαίνει να είμαστε συντονισμένοι στο παρόν και να παρατηρούμε αλλά και να απολαμβάνουμε αυτό που κάνει το παιδί τη δεδομένη στιγμή. Μία από αυτές τις στιγμές είναι και το πρόσωπο του παιδιού γεμάτο έξαψη προσμένοντας τον Αϊ Βασίλη. Οι σκέψεις που απασχολούν το μυαλό του για μέρες ενεργοποιώντας τη φαντασία του, καθοδηγώντας το σε πιθανές λύσεις για το πως θα μπει ο Αϊ  Βασίλης μέσα στο σπίτι. Εικόνες, ιδέες, αισθήσεις όλα θα είναι παρόντα στο μέγιστο βαθμό για να καταλήξουν σε κραυγές χαράς την στιγμή που θα παραλάβει το δώρο του.
Θα είναι λοιπόν μία από αυτές τις στιγμές που συμβαίνουν μόνο στη διάρκεια της παιδικής ηλικίας και δεν θα επαναληφθούν και θα έχει δοθεί στα παιδιά μια μοναδική ευκαιρία να καλλιεργήσουν τη φαντασία τους και τη δημιουργική τους σκέψη. Η διατήρηση της παράδοσης αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία στα σημερινά παιδιά που γίνονται παθητικοί δέκτες της τεχνολογίας στερώντας τους την δυνατότητα να ονειρευτούν και να πλάσουν όπως εκείνα θέλουν τον δικό τους κόσμο.

Κλείνοντας, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι αποφεύγουμε να χρησιμοποιούμε συναισθηματικό εκβιασμό, εμπλέκοντας κάθε τόσο τον Αϊ Βασίλη ότι δεν θα φέρει δώρο, αν δεν φάει το παιδί το φαγητό του ή  αν δεν είναι καλό παιδί γιατί τότε ο αγαπητός Αϊ Βασίλης δεν είναι και τόσο αγαπητός καθώς παίρνει τον ρόλο του “μπαμπούλα”, του “αστυνόμου” και γίνεται απειλητικός.

Καλές όμορφες, φανταστικές γιορτές!